Mussert, Anton

Musserts jeugd

Inhoudsopgave

De jonge Mussert
Anton Adriaan Mussert werd op 11 mei 1894 geboren te Werkendam uit het huwelijk van de hoofdonderwijzer Joannes Leonardus Mussert en diens vrouw Frederika Witlam. Anton was het vierde kind in het gezin Mussert. Uiteindelijk zouden vijf kinderen in huize Mussert opgroeien: zonen Jo, Max en Anton en dochters Leni en Coby. Als hoofdonderwijzer behoorde vader Mussert met zijn gezin tot de dorpselite. Johannes Mussert was een man met aanzien die twee gezichten kende. Naar buiten toe toonde hij zich als een innemende man die zich nooit te goed vond om kinderen die moeite hadden met leren extra op weg te helpen. Binnen het gezin toonde vader Mussert echter een heel ander gezicht, waarbij hij lijfstraffen niet schuwde om zijn gezag te laten gelden. Toch besteedde hij ook de nodige gezellige aandacht aan zijn familie. Moeder Frederika was echter een heel ander persoon. Zij was een snob die zich haar bevoorrechte positie liet welgevallen en deze overal uitbuitte. Deze tegengestelde karakters zouden gedurende het huwelijk tot de nodige heftige ruzies leiden die in alle openheid werden uitgevochten, zelfs tot in de schoolklassen.
Zoon Jo ging het leger in en schopte het al snel tot officier. De latere activiteiten van broer Anton zouden hem tijdens de meidagen van 1940 nog behoorlijk parten spelen. Op het moment dat de jonge Anton naar de basisschool ging, schafte Jo's verschijning in uniform hem nog veel aanzien. De eveneens oudere Max was toen al in de voetsporen van zijn vader getreden als onderwijzer. Oudere zus Leni studeerde voor hetzelfde vak.

Op de lagere school was Anton een eenling die zich graag afzonderde. Klein van stuk, werd hij door de plaatselijke jeugd nogal vaak gebruikt als voorwerp van pesterijen. Hij was een middelmatige leerling die zich vooral interesseerde voor de vaderlandse geschiedenis, een interesse die hem tot aan het einde van zijn leven zou bijblijven. Na de lagere school bezocht Mussert vanaf 1907 de HBS in Gorinchem. Ook hier ontpopte hij zich niet bepaald als een opvallende leerling. Hij presteerde voldoende, maar daar bleef het ook bij. Hij bleef de kleinste van de klas, een nadeel dat Anton compenseerde met een atletisch en goed gebouwd lichaam. Uiteindelijk behaalde hij in 1912 zijn diploma. GeÔnspireerd door zijn broer Jo wilde Anton marineofficier worden, maar hij werd vanwege zijn lengte afgekeurd. Zijn jeugd had hem echter tot een streber gemaakt, een eigenschap die hem nog van pas zou komen in zijn latere loopbaan.

Toen vader Johan in 1912 werd afgekeurd na 33 jaar trouwe dienst, bracht dat een grote verandering in het gezin Mussert teweeg. Op advies van zijn vader ging Anton studeren aan de Technische Hogeschool (TH) in Delft. Het gezin verhuisde op 25 oktober 1912 met hem mee om zo de studiekosten te doen afnemen. Het ouderlijk huis bevond zich nu op de benedenverdieping van de Kanaalweg 15.
Aan de TH ontpopte Anton zich als een ijverige student met perfectionistische trekjes. Hij stond bekend als een serieuze student die zich niet te buiten ging aan de gangbare studentenfeesten. Hij bleef niettemin dezelfde eenling als vroeger. Zijn enige contacten had hij met een medestudent, Willem Schermerhorn, die het na de oorlog zou brengen tot minister-president. De jonge Mussert dronk niet en rookte niet, hij ging volledig op in zijn studie.
Op 8 januari 1913 kwam plotseling Antons vader te overlijden. Anton was hierdoor danig aangeslagen. Zo erg dat zijn studie er onder ging lijden. Toen hij echter onder de hoede werd genomen door een TH-assistent, Ploeg, klom hij langzaam uit het dal. Hij maakte zijn jaar af met uitstekende cijfers.

Mussert de militair
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog meldde Anton Mussert zich vrijwillig aan bij het Nederlandse leger. Aangekomen bij de kazerne in Amsterdam wist men aanvankelijk niet wat men met deze kleine jongeman aan moest. Na de keuring werd de 20-jarige Anton ingedeeld als soldaat bij de artillerie. Volgend op zijn allereerste oefening werd hij overgeplaatst naar Schoonoord voor een korporaalsopleiding. In de herfst van 1914 ontving hij zijn strepen. Kort daarna werd hij echter getroffen door een nierkwaal en in 1915 afgekeurd. Na zijn ziekbed ging hij weer terug naar de TH te Delft om zijn studie af te maken.
Tijdens zijn ziekte werd hij verzorgd door zijn achttien jaar oudere tante Maria Witlam. De twee werden hevig verliefd. Ondanks de vele tegenwerpingen vanuit de familie en de breuk hierdoor met zijn moeder besloten de twee te trouwen. Volgens de wet konden mensen met een familieband zoals Anton en Maria niet met elkaar trouwen zonder hiervoor dispensatie te krijgen van de koningin. Ze vroegen dispensatie aan en dit werd door Wilhelmina verleend. Na de goedkeuring traden ze op 19 september 1917 in het huwelijk. Ze betrokken een huis in Den Haag aan de Rijswijkseweg.
Tijdens het vervolg van zijn studie ontstond een vriendschap tussen Anton Mussert en de Joodse student Josephus Jitta, die een huisvriend zou worden van het echtpaar Mussert. Dezelfde Anton Mussert zou jaren later in zee gaan met de nationaalsocialisten die de Joden zouden trachten te vernietigen. Anton Mussert studeerde af en ontving op 5 juli 1918 zijn diploma als civiel ingenieur.

Definitielijst

artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Anton Adriaan Mussert (Foto: Archief STIWOT)

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
15-01-2005
Laatst gewijzigd:
16-09-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.