Auffanglager Breendonk

Geschiedenis tot 1940

Inhoudsopgave

Vooroorlogse geschiedenis
Het fort van Breendonk dankt zijn ontstaan aan het strategische belang dat aan Antwerpen in de 19de eeuw werd toegekend. Antwerpen werd uitgebouwd tot een Ďnationaal reduití, een soort van vesting waarin de regering en andere belangrijke figuren zich konden verschuilen bij een vijandelijke aanval. Rond de stad werd met dit doel voor ogen een gordel van forten opgetrokken. Begin 20ste eeuw begon de bouw van elf nieuwe forten, waaronder dat van Breendonk. In 1909 startte de bouw van het fort. Rond de betonnen gebouwen werd een brede gracht uitgegraven, waarvan de aarde de gebouwen bedekte. Aan de toegangspoort werd over de gracht een gedeeltelijk houten ophaalbrug gemaakt.

In 1913 namen de eerste soldaten hun intrek in het fort. Een jaar later vielen de Duitsers BelgiŽ voor de eerste keer binnen. Ze vielen hierbij niet onmiddellijk het nationaal reduit aan, maar schermden het met een beperkte troepenmacht af, terwijl de hoofdmacht richting Frankrijk trok. Pas wanneer dat offensief stokte, richtten ze zich op Antwerpen. Breendonk was, net zomin als de andere forten, bestand tegen de Duitse beschietingen. Op 8 oktober, een dag nadat koning Albert I het nationaal reduit had verlaten, gaf Breendonk zich over.

Na de Eerste Wereldoorlog speelde het fort geen rol van betekenis meer. Het werd nog slechts sporadisch gebruikt in het interbellum.

Mei 1940
Dat veranderde in mei 1940. Ondanks de Belgische neutraliteit vielen Duitse troepen voor de tweede keer in dertig jaar BelgiŽ binnen. Het fort van Breendonk werd uitgeroepen tot het algemeen hoofdkwartier van het Belgische leger. Koning Leopold III installeerde zich met zijn generale staf in het fort. ís Nachts trok hij zich terug in het nabijgelegen Ch‚teau Mťlis.

Aanvankelijk was de sfeer in het fort nog optimistisch, maar dat sloeg gauw om. De Duitse legers leken niet te stuiten en forceerden doorbraak na doorbraak. Op 17 mei werd daarom het algemeen hoofdkwartier verplaatst naar Sint-Denijs-Westrem. Het fort lag toen al in de frontlinie.

Op 28 mei 1940 was BelgiŽ verslagen en kon Leopold III niet anders dan de overgave ondertekenen. De oorlog was voorbij voor de Belgen, zelfs definitief in de ogen van velen. BelgiŽ kreeg een militair bestuur onder generaal Alexander von Falkenhausen. In het spoor van de militairen vestigden ook de Geheime Feldpolizei (GFP), de Sicherheitspolizei en Sicherheitsdienst (Sipo-SD) (met o.m. de Gestapo) zich in BelgiŽ. Het zijn deze laatste die van Breendonk het beruchte Auffanglager zullen maken.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
interbellum
Het tijdvak tussen WO I en WO II.
neutraliteit
Onpartijdigheid, onzijdigheid, tussen de partijen instaand, geen partij kiezen.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.
Sipo
Sicherheitspolizei. Samenvoegingsverband (sinds 1936) van de Gestapo en Kriminalpolizei

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Ingang van het fort van Breendonk.
(Bron: Gerd Van der Auwera)


De gracht rond het fort van Breendonk met een wachttoren op de achtergrond. De brug is later aangelegd.
(Bron: Bart Swalus)


De lange, donkere en vochtige gangen in het fort.
(Bron: Bart Swalus)

Informatie

Artikel door:
Gerd Van der Auwera
Geplaatst op:
04-04-2005
Laatst gewijzigd:
03-07-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.