Schutzstaffel (SS)

Berechting van de SS en haar leden

Tijdens de processen van Neurenberg en meerdere processen die daarop volgden, stonden veel SS’ers terecht. Tijdens het eerste proces tegen tweeëntwintig hooggeplaatste nazi’s en zes nazi-organisaties in Neurenberg vertegenwoordigde Ernst Kaltenbrunner, de laatste chef van het RSHA, de SS. Hij werd veroordeeld voor het schenden van oorlogswetten en het plegen van misdaden tegen de menselijkheid en kreeg de doodstraf. Ook werden de SS, de SD en de Gestapo tijdens de processen van Neurenberg bestempeld als criminele organisaties. Op dit eerste grootschalige proces volgden twaalf processen die zich specifiek richtten op een bepaalde persoon of onderdeel van de nazi-politiek. Diverse aspecten van de SS kwamen tijdens deze processen aan bod. Zo stonden drieëntwintig artsen, waaronder meerdere SS’ers, tijdens de ‘Doctor’s Trial’ terecht voor hun betrokkenheid bij gruwelijke medische experimenten met concentratiekampgevangenen als proefpersonen. SS-Obergruppenführer Oswald Pohl en enkele andere medewerkers van het SS-Wirtschafts- und Verwaltungshauptamt stonden terecht tijdens de ‘Pohl Trial’ en medewerkers van het Rasse- und Siedlungshauptamt stonden terecht tijdens sw ‘RuSHA Trial’. Ook aan de Einsatzgruppen was een speciale rechtszaak gewijd.

Soms kwam gerechtigheid echter pas vele jaren later. Zo werd voormalig SS-Obersturmbannführer Adolf Eichmann, één van de belangrijkste organisatoren van de Holocaust, pas op 11 mei 1960 gearresteerd en van 11 april 1961 tot 15 december 1961 vond zijn proces plaats. Twee jaar later vond van 10 december 1963 tot 10 augustus 1965 een proces plaats tegen tweeëntwintig SS’ers die gewerkt hadden in Auschwitz. Hoewel de intensieve jacht op SS’ers is gestopt, hebben er ook de laatste jaren nog processen plaatsgevonden tegen individuele SS’ers. Zo werd in 2004 de Nederlandse SS’er Hubertus Bikker, ‘de beul van Ommen’, aangeklaagd voor de moord op een verzetsstrijder. Bikker was gedurende de Tweede Wereldoorlog kampbewaker van kamp Erica bij Ommen, waar hij bekend stond om zijn wreedheid. Door de slechte gezondheidstoestand van de 89-jarige werd hij echter niet vervolgd en bleef een gevangenisstraf hem gespaard.

Door het beheer over de concentratiekampen, de uitvoering van de Endlösung en andere vormen van onderdrukking en terreur heeft de SS een duidelijk stempel achtergelaten op de geschiedenis. De SS staat synoniem voor de misdadigheid van het nazi-regime en kan beschouwd worden als één van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. De misdaden van de SS waren zo ernstig dat men in de afgelopen zestig jaar veel moeite gedaan heeft om voormalig SS’ers te berechten. Dat men hier selectief te werk ging blijkt uit het feit dat sommige oud-SS’ers direct na de oorlog werden opgenomen binnen buitenlandse veiligheidsinstellingen. Hun kennis en kwaliteiten waren bijvoorbeeld voor Amerikaanse inlichtingenorganisaties tijdens de Koude Oorlog van nut.

Hoewel in de jaren na de oorlog nog vele malen geruchten opdoken over SS’ers die zich in het buitenland hadden georganiseerd, ging de SS tegelijk met het Derde Rijk ten onder. De erfenis van de SS bestond niet alleen uit de vele persoonlijke tragedies van mensen die de terreur van de SS overleefden en de nagedachtenis aan de vele miljoenen die dit niet overleefden, maar ook uit een waarschuwing voor de toekomst. Gewone mensen bleken in hun functie als ambtenaar, politieagent, gevangenenbewaker, bestuurder of arts in dienst van een terreurorganisatie als de SS te kunnen uitgroeien tot moordenaars. Vanachter hun bureau stuurden ambtenaren en bestuurders vele honderdduizenden mensen de dood in, terwijl grote aantallen politieagenten, gevangenenbewakers en artsen zelf het bloed aan hun handen voelden kleven. Zonder een organisatie als de SS, gesteund door de nationaalsocialistische staat, hadden deze mensen zich nooit kunnen ontwikkelen tot de moordenaars van het Derde Rijk.

Definitielijst

Endlösung
Eufemistische term, letterlijk eindoplossing, waarbij met oplossing bedoeld werd de oplossing voor het Jodenprobleem zoals dat door de nationaal-socialisten was geconstateerd. De Endlösung zou uiteindelijk vorm krijgen in de pogingen van de nazi's om het gehele Joodse volk in Europa uit te roeien in speciaal daarvoor ingerichte vernietigingskampen.
Holocaust
Aanduiding voor de vernietiging van het Europese Jodendom door de nazi's. Holokauston is de Griekse benaming voor een geheel verbrande offergave.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
RSHA
Reichssicherheitshauptambt. De centrale inlichtingen en veiligheidsdienst van het Derde Rijk

Bronnen

- Hitlers Derde Rijk, Nationale Handels Onderneming (NHA), Panningen, 2002-2003.
- Microsoft Encarta Naslagbibliotheek (cd-rom), Winkler Prins, 2003.
- Nazi Conspiracy and Aggresion. Vol. II. USGPO, Washington, 1946, pag.173-237. (link)
- The Nazi's - A Warning From History (dvd), Hilversum, Just Entertainment, 2004
- Axis History
- Deutsches Historisches Museum
- Jewish Virtual Library
- Nizkor
- Shoa.de
- United States Holocaust Memorial Museum
- Simon Wiesenthal Center OnlineMultimedia Learning Center
- Wikipedia (Duits) - Schutzstaffel
- Wikipedia (Duits) - Organisationsstruktur der SS
- Wikipedia (Engels) - Schutzstaffel

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Ernst Kaltenbrunner pleit zich niet schuldig.
(Bron: USHMM)


Oswald Pohl tijdens zijn proces.
(Bron: National Archives)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
17-04-2005
Laatst gewijzigd:
18-03-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.