Jos Vermeulen, smokkelroutes tussen BelgiŽ en Nederland

Hoe aan het smokkelen om in leven te blijven een einde kwam (1944 en 1945)

Pa kocht een privť smokkelroute
In de winter 1943 - 1944 wist iedereen die met een paar grammen hersenen rondliep, dat de Duitsers de oorlog verloren hadden. Maar met het einde in zicht werd de bevolking ongeduldig en de Duitse militairen zenuwachtig en wantrouwig. De naziís en de collaborateurs werden grimmig en onvoorspelbaar. Ze waren tot alles in staat. Bovendien kwamen er bijna elke nacht bommenwerpers over, dan waren de zoeklichten van Eindhoven en luchtgevechten boven onze hoofden. Maar er moesten boterhammen op tafel komen. Dus we bleven smokkelen.

In de smokkelwereld had men een tamtam die perfect werkte. Het gevolg was dat pa een eigen smokkelroute had gekocht. Deze smokkelroute liep door beemden [drassige weilanden, red.], struiken en vennen. Je kreeg er gegarandeerd natte voeten, ondanks dat de verkoper de ergste putten opgevuld had. Maar dit was de veiligste weg die er aan de grens te vinden was. De prijs was 500 Belgische francs (dat was toen de helft van een gemiddeld maandloon) per keer dat de verkoper mee moest gaan als gids. Na drie reizen kende pa de weg. Hij is via zijn eigen route tientallen keren naar Ďden Hollanderí gegaan. Geen enkele keer werd hij aangehouden. Hij moest er wel afzien. In het najaar werd je nat tot aan de knieŽn en het was er ijzig koud. Gelukkig kon je in het huisje van mijn grootvader een kachel ontsteken en droge kleren aantrekken.

Het Einde
Met de bevrijding kwam er een abrupt einde aan alle controle aan de grens. Er was een korte periode van anarchie. Maar aan de Duitse repressie was een eind gekomen. De bevoorrading van de bevolking kwam langzaam op gang en in hetzelfde tempo stierf het smokkelen om aan voedsel te komen een stille dood. Er ontstond een nieuwe vorm van smokkelen waarvan elke smokkelaar van tijdens de bezetting zich distantieerde.

Nood breekt wet. Iedereen wil leven, eten en zijn zieken verzorgen. Dat deden mijn ouders, net als talloze andere echtparen. Over Hamont werd ironisch gezegd: ďHier smokkelt iedereen, behalve de pastoor, die stuurt zijn meidĒ. Als men dan bedenkt dat de grens tussen onze landen ongeveer 650 kilometer lang is, durf ik geen raming maken van de tonnen voedsel die van Nederland naar BelgiŽ gedragen zijn. Voor ons gezinnetje ben ik ervan overtuigd dat we toch enkele tonnen op onze rekening hebben staan. We smokkelden om te overleven en om mijn zuster te laten verzorgen.

Elke Belg deed het op zijn manier. Ik herinner me een weduwe met enkele kinderen die mijn moeder en de toestand van mijn zuster kende. ďStina, zei ze, als ge wilt ga ik een paar novenen [Een novene is een reeks van negen opeenvolgende dagen dat een katholiek bid om welbepaalde gunsten (bijv. een genezing) af te smeken, red.] doen naar het Heilig Paterke van HasseltÖ voor enkele broden.Ē De vrouw heeft tijdens de bezettingsjaren tientallen broden van ons gekregen, dat heb ik gezien en soms heb ik de broden zelf naar haar toe moeten dragen. Ik heb een sterk vermoeden dat Stien nooit naar het graf van dat Heilig Paterke in Hasselt geweest is. Ze had geen fiets en was bovendien veel te zwaarlijvig om deze tocht te maken. Ik heb haar dat echter nooit ten kwade genomen. Haar gezinnetje moest ook leven.

Definitielijst

anarchie
Het idee van een samenleving zonder autoriteit, macht of geweld. Het is de verzameling denkwijzen welke terug te brengen is tot de gedachte dat een individu op geen enkele manier ondergeschikt aan of van iets of iemand mag zijn. Tegenwoordig wordt het begrip anarchie echter vaak gebruikt om chaos en wanorde aan te geven. Het begrip anarchie is echter veel breder toepasbaar.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Bronnen

Dit verhaal werd geschreven door Jos Vermeulen. Hij baseerde dit verhaal op zijn herinneringen aan het fenomeen smokkelen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal werd gepubliceerd onder redactie van Kevin Prenger.

Pagina navigatie

Informatie

Artikel door:
Jos Vermeulen
Geplaatst op:
08-01-2005
Laatst gewijzigd:
26-06-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.