Zhukov, Georgy K.

Georgy K. Zhukov (1896 - 1974)

Georgy Konstantinovich Zhukov (Zjoekov) werd geboren op 1 december 1896 in Obinskoye in de omgeving van Kaluga. Hij groeide op in bittere armoede en op 10-jarige leeftijd vertrok hij samen met zijn oom naar Moskou om te gaan werken in een fabriek. Zhukov eindigde zijn jeugd met werkdagen van meer dan 12 uur en 's nachts sliep hij op de vloer van de fabriek.

De Eerste Wereldoorlog kwam dan ook als geroepen voor de 19-jarige Zhukov. Hij werd opgeroepen voor dienst in het tsaristische leger bij de cavalerie. Zhukov viel op door zijn tactische vaardigheden en in 1916 kreeg hij de unieke kans om een officiersopleiding te gaan volgen. Nadat hij de officiersopleiding afgerond had keerde hij terug aan het front. Zhukov raakte gewond, maar werd tevens onderscheiden voor zijn grote moed.

Na de revolutie in 1917 trok Rusland zich terug uit de strijd. Zhukov leed aan tyfus en hij keerde terug naar huis. Vanwege zijn arbeidersachtergrond werd hij in 1918 lid van het Rode Leger en in 1919 lid van de Communistische Partij. Tijdens de bloedige burgeroorlog tegen het Witte Leger werden Zhukovs kwaliteiten als briljant tacticus duidelijk zichtbaar. Hij kreeg het bevel over verscheidene cavalerieeenheden, waarmee hij bewees een meester te zijn in mobiele oorlogvoering.

Na de burgeroorlog bleef Zhukov in het leger waar hij in 1923 het bevel kreeg over een cavalerieregiment. Zhukov klom voortdurend, maar onopvallend op in de gelederen van het Rode Leger. Hij ging militaire geschiedenis studeren aan de Frunze Militaire Academie te Moskou. In 1931 slaagde hij voor zijn opleiding.

In 1930 had Zhukov al het bevel gekregen over de 2e Cavalerie Brigade, waarmee hij deelnam aan grote militaire oefeningen. Zijn superieuren waren onder de indruk van Zhukovs kwaliteiten. Hij ging experimenteren met de oorlogvoering met tanks. Verder gaf hij lezingen en schreef artikelen over de manier waarop een moderne oorlog gevoerd moest worden.

Tijdens de grote zuiveringen die Stalin liet uitvoeren in de militaire top van het Rode Leger zag Zhukov zijn superieuren voor een groot deel weggezuiverd worden. De revolutionaire militaire doctrines van maarschalk Tukhachevsky werden naar de prullenbak verwezen en Zhukov moest met lede ogen aanzien dat het Rode Leger qua gebruikte tactieken weer terug bij af was. Desalniettemin wist Zhukov zelf aan de zuiveringen te ontsnappen.

In juli 1939 werd Zhukov naar de oostgrens van de Sovjet-Unie gestuurd, om het op te nemen tegen het Japanse Kwantoengleger dat binnengevallen was in MongoliŽ. Zhukov reorganiseerde de Sovjetverdediging en hij voerde een aantal briljante tegenaanvallen uit in gecombineerde aanvallen met infanterie, tanks en gevechtsvliegtuigen. Zhukovs tegenaanvallen waren succesvol en binnen drie dagen waren de Japanners verdreven over de grenzen van MongoliŽ. Zhukov werd voor de eerste keer in zijn carriŤre een nationaal bekend figuur. Hij kreeg de eervolle onderscheiding 'Held van de Sovjet-Unie'. Tegelijkertijd werd duidelijk dat Zhukov meedogenloos was. Duizenden Sovjetsoldaten werden door Zhukov opgeofferd om zijn militaire doelen te verwezenlijken.

In 1940 kreeg Zhukov het bevel over het belangrijke Speciale Militaire District Kiev in de westelijke OekraÔne en hij promoveerde tot generaal. Eind 1940 werd Zhukov benoemd tot chef van de generale staf, de functie die hij ook bekleedde bij het uitbreken van de oorlog met Duitsland. Hij kreeg de opdracht een gedetailleerd plan uit te werken om een Duitse invasie effectief te kunnen afslaan. Hij stelde in het voorjaar van 1941 aan Joseph V. Stalin voor om een preventieve aanval uit te voeren tegen de zich verzamelende Duitse troepen aan de westelijke grenzen van de Sovjet-Unie. Dit plan werd bekend als het Zhukovplan. Stalin wees het plan uiteindelijk af omdat hij het te gewaagd vond.

De donkerste dagen in Zhukovs carriŤre waren de weken na de Duitse invasie op 22 juni 1941. Als chef van de generale staf moest hij met lede ogen toezien hoe de Duitsers grote successen boekten en grote aantallen Sovjetstrijdkrachten vernietigden. Op 29 juli was er in Moskou een bijeenkomst van Stavka, het opperbevel van het Rode Leger. Zhukov stelde voor om de regio rond Kiev te ontruimen en een stabiele frontlie te realiseren. Stalin wees Zhukovs voorstellen af, waarna Zhukov zijn ontslag als stafchef indiende, dat Stalin accepteerde. Zhukov werd overigens opgevolgd door maarschalk Shaposhnikov. Zhukov zat echter niet lang stil en hij kreeg de taak om de bevelhebbers die bij de operaties bij Smolensk en de westelijke OekraÔne betrokken waren te voorzien van adviezen.

Eind september werd Zhukov benoemd tot bevelhebber van de Sovjettroepen rondom Leningrad als vervanger van de incompetente maarschalk Kliment E. Voroshilov. Leningrad verkeerde in groot gevaar, maar Zhukov wist de situatie aldaar in recordtempo te stabiliseren.

Op 6 oktober werd Zhukov bij Stalin ontboden om zijn mening te geven over het gevaar dat Moskou bedreigde door het nieuwe Duitse najaarsoffensief. Vier dagen later werd hij benoemd tot bevelhebber van het Westelijk Front, waardoor hij verantwoordelijk werd voor de verdediging van de hoofdstad. Ondanks grote tekorten aan manschappen en materieel wist hij de Duitse opmars tot staan te brengen en de Wehrmacht te verdrijven voor de poorten van Moskou in een schitterend geleid tegenoffensief. Dit betekende de eerste grote nederlaag van de Duitse landstrijdkrachten van de oorlog.

Zhukovs verzet tegen Stalins plannen om in het voorjaar van 1942 een algemeen offensief in te zetten, maakten dat hij gedurende een aantal maanden een tamelijk passieve rol speelde. Maar toen het Sovjetoffensief van maarschalk Semyon K. Timoshenko vanuit de saillant bij Charkov jammerlijk mislukte en de Duitse Legergroep Zuid door de Sovjetverdediging brak in de richting van Stalingrad en de Kaukasus, was Zhukov het oudste lid dat door Stalin naar Stalingrad werd gestuurd om aldaar de verdediging te organiseren.

Ook bij Stalingrad ging, evenals bij Moskou, een hardnekkige verdediging in het centrum van de linie samen met een grote en gestage opbouw aan de flanken. Samen met Vasilevsky had Zhukov de plannen voor een tegenaanval uitgewerkt. Het resultaat was de volledige vernietiging van het Duitse Zesde Leger onder leiding van veldmaarschalk Friedrich Paulus, waarbij in totaal 330.000 Duitse militairen werden gedood of gevangengenomen.

Wat door de officiŽle geschiedenis van de Grote Vaderlandse Oorlog, uitgegeven door de militaire organen van de Sovjet-Unie, altijd in de doofpot is gestopt, was het offensief tegen de Rzhev-saillant in de centrale sector van het Oostfront. Het offensief met de codenaam Operatie Mars was uitgedacht door Zhukov en vond gelijktijdig plaats met de omsingeling van het Zesde Leger bij Stalingrad. In tegenstelling tot het tegenoffensief bij Stalingrad werd Operatie Mars een grote mislukking, waarbij 500.000 Sovjetsoldaten de dood vonden in massale frontale aanvallen tegen de Duitse stellingen. Ondanks deze tegenslag werd generaal Zhukov op 18 januari 1943 bevorderd tot maarschalk van de Sovjet-Unie.

In juli 1943 speelde Zhukov een leidende rol als vertegenwoordiger van Stavka in de saillant van Koersk, waar het Duitse zomeroffensief volkomen werd afgeslagen en werd gevolgd door een nieuw schitterend geslaagd Sovjettegenoffensief. Van dat ogenblik af behield het Rode Leger het strategische initiatief tot aan het eind van de oorlog.

Maarschalk Zhukov speelde daarna de leidende rol in een aantal massale offensieven, waarbij de Duitsers werden verdreven uit Wit-Rusland, het grootste deel van Polen en SileziŽ. In het laatste jaar van de oorlog kreeg Zhukov het bevel over het 1e Wit-Russische Front, waarmee hij een ideale uitganspositie had afgedwongen voor de rechtstreekse aanval op Berlijn vanuit zijn bruggehoofden aan de Oder. Stalin speelde de rivaliteit tussen Zhukov en zijn aartsrivaal maarschalk Ivan S. Konev, die het bevel had over het 1e OekraÔense Front, uit door een wedloop tussen de twee te organiseren. Het doel was om Berlijn zo snel mogelijk te veroveren. Toen Konevs voorste eenheden nog maar 200 meter verwijderd waren van de Reichstag besliste Stalin dat de verovering van de Reichstag uitgevoerd moest worden door Zhukovs eenheden. Zhukov kreeg dus van Stalin de eer om als de veroveraar van Berlijn de geschiedenis in te gaan.

Op 8 mei aanvaardde maarschalk Zhukov de onvoorwaardelijke overgave van alle overgebleven Duitse strijdkrachten door een handtekening van de Duitse veldmaarschalk Wilhelm Keitel.

Gedurende enige tijd na de oorlog was maarschalk Zhukov de Sovjetopperbevelhebber in Duitsland, maar later werd hij door Stalin, die jaloers was op zijn populariteit, op betrekkelijk minder belangrijke posten geplaatst. In 1955, twee jaar na de dood van Stalin, werd hij tot minister van Defensie benoemd, maar in november 1957 werd hij plotseling uit die functie ontheven en later beschuldigd van het koesteren van 'Bonapartistische ambities'.

Gedurende zijn hele carriŤre was Zhukov een vurig voorstander geweest van hoge professionele normen en in zijn twee jaren als minister ontmantelde hij een groot deel van het politieke apparaat binnen de Sovjetstrijdkrachten. Dit veroorzaakte onrust bij zijn collega's in de Sovjetregering, die vreesden voor een nietsontziende opperbevelhebber die in de toekomst wel eens het leger zou kunnen gebruiken voor politieke ambities.

Zhukov trok zich terug op zijn buitenverblijf in de buurt van Moskou, waar hij zijn memoires ging schrijven. Men hoorde niets meer van hem totdat Chroesjtsjov uit zijn functie werd ontheven. In 1965 werd Zhukov gerehabiliteerd tijdens de 20e verjaardag van de Sovjetoverwinning op de Duitsers.

Zhukov was ťťn van de meest succesvolle bevelhebbers van de twintigste eeuw. Hij ging altijd voor de overwinning en hij was zich goed bewust van de politieke afwegingen in de strijd. hij was ook een bevelhebber die zijn troepen persoonlijk bezocht aan de frontlinie en dat maakte hem geliefd bij zijn ondergeschikten. Dat neemt niet weg dat Zhukov ook meedogenloos kon zijn. Hij schijnt na de oorlog tegen de latere president van de Verenigde Staten generaal Eisenhower te hebben gezegd: "Als wij stuiten op een mijnenveld valt onze infanterie gewoon aan, of er nu wel of geen mijnenveld op hun pad ligt".

Zhukov werd maar liefst viermaal onderscheiden met de hoogste Sovjetonderscheiding: de ster van 'Held van de Sovjet-Unie'. Hij kreeg eveneens een groot aantal Sovjet en buitenlandse onderscheidingen uitgereikt, waaronder die van Ridder van het Grootkruis van de Bath-orde.

Maarschalk Zhukov stierf op 18 juni 1974 te Moskou. Na zijn dood werd zijn begrafenisstoet begeleid door een gigantische militaire parade op het Rode Plein.

Definitielijst

Brigade
Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
cavalerie
In het Engels Calvary. Oorspronkelijk een aanduiding voor bereden troepen. In de Tweede Wereldoorlog de aanduiding voor gepantserde eenheden. Belangrijkste taken zijn verkenning, aanval en ondersteuning van infanterie.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
Grote Vaderlandse Oorlog
De in de Sovjet-Unie meest gebruikte benaming voor WO II. In Rusland wordt WO II ook wel de Grote Patriottische Oorlog genoemd.
infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
invasie
Gewapende inval.
maarschalk
Hoogste militaire rang, legeraanvoerder.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.
Operatie Mars
Het mislukte Russische winteroffensief dat van start ging op 25 november 1942 en tot doel had het Negende Leger bij Rzjev te vernietigen.
revolutie
Meestal plotselinge en gewelddadige ommekeer van bestaande (politieke) verhoudingen en situaties.
Rode Leger
Leger van de Sovjetunie.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Onderscheidingen

Lees meer over de onderscheidingen van deze persoon op WW2Awards.com.

meer...

Bronnen

- Erickson J., The Road to Stalingrad: Stalin's War with Germany, Weidenfeld & Nicholson, Londen, 1975
- Erickson J., The Road to Berlin: Stalin's War with Germany, Harper & Row, New York, 1983
- Glantz D.M., Zhukov's Greatest Defeat: The Red Army's Epic Disaster in Operation Mars 1942, University Press of Kansas, 1999
- Zhukov G.K., The memoirs of Marshall Zhukov, Delacorte Press, New York, 1971
- Marshals and Admirals of the Fleet of the Soviet Union

Afbeeldingen


Maarschalk Zhukov


Generaal Zhukov tijdens de gevechten bij Khalkin Gol, juli 1939


Generaal Zhukov (rechts) als bevelhebber van het Westelijk Front in december 1941. Links afgebeeld: Sokolovsky (stafchef) en in het midden Bulganin (commissaris)

Informatie

Artikel door:
Tom Notten
Geplaatst op:
08-03-2003
Laatst gewijzigd:
29-02-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.