Het jodendom: een inleiding

Inleiding

Inhoudsopgave

In het kader van de Tweede Wereldoorlog wordt heel vaak gesproken over de jood, het jodendom. Wat houdt dat echter in? Wie of wat is een jood? Bestaat dť jood? Wat houdt de joodse religie in? Is het jodendom alleen maar een religie of zit er meer achter? In dit artikel proberen we u een inleiding op het jodendom te geven.

Het jodendom, het jood-zijn is niet zo makkelijk te definiŽren. Het is ongetwijfeld de religie van een welbepaalde niet-genetisch te definiŽren mensenentiteit, maar het is ook veel meer dan een louter godsdienstige gezindte. Naast de religieuze dimensie is er ook de lotsverbondenheid met een bepaalde geschiedenis van een mensengroep. Het jodendom was en is namelijk geen monolitisch (hecht) blok. Er bestonden en bestaan diverse groepen joden, waarvan sommigen de religieuze dimensie negeerden of zelfs verwierpen. Die laÔciserende dimensie (grotere invloed van de leken) is echter een vrij recente evolutie, waarvan de oorsprong terug te vinden is bij de Verlichting. Die evolutie gold zeker niet voor de middeleeuwen en de nieuwe tijden, toen louter religieuze criteria het jood-zijn definieerden. De jood was toen de belijder van de joodse godsdienst.

Toch zijn er meerdere antwoorden mogelijk op de vraag: "wie is jood?". Het traditionele antwoord (volgens de talmoed) is hij die geboren is uit een joodse moeder een jood, net als degene die zich tot het jodendom bekeerde. Een verklaring hiervoor is de belangrijke symbolische waarde van bloed in het jodendom. Dat staat namelijk symbool voor het leven. Aangezien de vader bij het voortbrengen van kinderen geen bloed levert, is de moeder determinerend voor het jood-zijn. Het is dan ook geen toeval dat bloed niet wordt geconsumeerd door de joden: het wordt geweerd uit de voeding.

Naar aanleiding van de Tweede Wereldoorlog gaf de Franse filosoof Jean-Paul Sartre de volgende definitie: jood is degene waarvan de niet-jood zegt dat hij jood is. Er waren (en zijn) heel wat mensen die door niet-joden als joden werden bestempeld omdat zij afstamden van joodse voorouders. Zelfs mensen die zich trachtten te onttrekken aan hun jood-zijn, door zich volledig los te koppelen van hun religieus verleden, kregen daartoe niet de kans, omdat zij door hun omgeving (bv. de Nurembergwetten in het Derde Rijk) steeds weer op hun joodse antecedenten werden teruggeworpen.

De "beste" definitie is misschien deze: jood is degene die zichzelf jood noemt en de gevolgen ervan wil dragen. Het woord jood is, zeker in de westerse beschaving, een geladen woord, dat vaak negatief gebruikt wordt.

Een eenduidig antwoord op de vraag "Wie is jood?" bestaat dus niet. Misschien is het net die veelzijdigheid die typerend is voor het jodendom. Want is het niet veelzeggend dat de Hebreeuwse taalschat zelf geen specifiek woord bezit om het "jodendom" weer te geven?

Pagina navigatie

Informatie

Artikel door:
Gerd Van der Auwera
Geplaatst op:
13-04-2005
Laatst gewijzigd:
03-07-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.