Politiek van de Spaanse Burgeroorlog

Inleiding

Inhoudsopgave

Inleiding:
De politieke verwikkelingen tijdens de Spaanse Burgeroorlog zijn minstens zo interessant als de strijd zelf. Het is het verhaal van een volk dat het juk van de dictatuur van zich afwierp maar het is ook het verhaal van de vele politieke belangen en ideologieŽn die uiteindelijk leidden tot een burgeroorlog binnen de burgeroorlog. Het is het verhaal van vele machtswisselingen en van wisselende coalities.
Het verhaal gaat echter niet alleen over de politieke verhoudigen binnen Spanje, maar ook over de internationale politiek en hoe die in dit conflict een rol speelde. De opstelling van vele westerse naties in dit conflict tekende de Burgeroorlog en hebben zelfs uiteindelijk de uitkomst mede bepaald.

Op de volgende pagina's kunt u van jaar tot jaar de belangrijkste ontwikkelingen op politiek gebied volgen. Middels doorverwijzingen kunt u nader kennis maken met de belangrijkste personen uit die politiek, de belangrijkste organisaties en verklaring van de genoemde termen.
Het begon allemaal met de gigantische overwinning van de Republikeinse partijen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 1931. Deze overwinning bracht een golfbeweging teweeg waarbij op diverse plaatsen de republiek werd uitgeroepen. Deze verkiezingen maakten een einde aan een zeven jaar durende dictatuur. De republikeinse leider Zamorra eiste het vertrek van koning Alfonso XIII en de republiek was een feit. De linkse Republikein Manuel AzaŮa DŪaz werd minister-president.
In de jaren daarna bleven anti-democratische bewegingen zoals de Falange van Josť Antonio Primo de Rivera echter een belangrijke rol spelen. De regering bleef worstelen met grote politieke en economische tegenstellingen. Links vond de hervormingen nooit ver genoeg gaan, terwijl rechts met heimwee terug keek naar oude tijden. Ook het vraagstuk van de verlangde autonomie van CataloniŽ en Baskenland bleef een pronbleem voor de Republiek. Dit vraagstuk zorgde in CataloniŽ in 1932 zelfs voor een staatsgreep onder leiding van generaal Josť Sanjurjo. De staatsgreep werd een mislukking, maar de halfslachtige maatregelen die werden genomen en het feit dat de coupplegers al snel gratie kregen zette het nodige kwaad bloed. In 1933 wonnen de conservatieven de verkiezingen. Deze overwinning was vooral te wijten aan het solistisch optreden van de socialisten. Het Spaanse kiessystyeem was namelijk altijd in het voordeel van partijen die in die verkiezingen coalities aangingen. De socialisten dachten dat ze andere linkse partijen niet nodig hadden. Een pijnlijke misrekening. De grootste partij, de CEDA, werd echter buiten de regering gehouden. Dit was vooral omdat de Republikeinse president, CEDA-leider Gil Robles, verdacht van fascistische sympathieŽn.

De jaren daarna tekenden zich door economische onlusten. In 1934 mondde dit uit in een algemene staking, geleid door de CNT, UGT en de Alianza Obrera. De voornaamste reden van deze staking was het feit dat de CEDA alsnog in de regering werd opgenomen.
De economische situatie in Spanje bleef echter een struikelblok in de politiek en toen in 1936 het tot Volksfront verenigde linkse blok onder leiding van AzaŮa en Indalecio Prieto de verkiezingen won zagen de arbeiders hun kans schoon. In feite was het land gedompeld in een socialistische revolutie. De regering voerde grote landhervormingen door met onteigeningen van grootgrondbezitters. Uiteindelijk was de moord op het koningsgezinde parlementslid Sotelo op 13 juli 1936 het startsein voor een aantal ontevreden militiare leiders tot een militaire staatsgreep. De moord was een represaille op de dodelijke aanslag die fascisten hadden uitgevoerd op luitenant Castillo. 17 Juli was voor het legergarnizoen in Melilla de maat vol. De eenheid was de eerste die openlijk de wapens opnam tegen de eigen regering. We moeten hier echter bij vermelden dat de moord niet meer was dan een openlijke aanleiding. De militaire staatsgreep werd al geruime tijd voorbereid en de opstandelingen zaten eigenlijk te wachten op het startsein dat hen door Francisco Franco zou worden gegeven.
De regering onder leiding van Pereira besloot arbeidersmilities op te zetten, het leger te ontbinden en riep de algehele mobilisatie uit. De Spaanse Burgeroorlog was een feit.

Definitielijst

dictatuur
Staatsvorm waarbij de macht in een land in de handen is van ťťn persoon, de dictator. Oorspronkelijk een Romeinse staatsvorm voor tijden van nood, waarbij de totale macht 6 maanden in de handen lag van ťťn persoon om de crisis het hoofd te bieden.
ideologie
Het geheel van beginselen en ideeŽn van een bepaald stelsel.
mobilisatie
Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.
revolutie
Meestal plotselinge en gewelddadige ommekeer van bestaande (politieke) verhoudingen en situaties.
staatsgreep
Poging om met geweld de macht in de staat over te nemen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Tanks van de FAI
(Bron: Wilco Vermeer)

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
14-06-2005
Laatst gewijzigd:
06-11-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.