Opstand en liquidatie van het getto van Warschau

Nasleep

Na de totale liquidatie van het getto in Warschau kwam ook een einde aan Aktion Reinhard. Het merendeel van de Joden in het Generalgouvernement was omgebracht en Heinrich Himmler gaf de opdracht tot de ontmanteling van de vernietigingskampen Belzec, Sobibor en Treblinka. Van maart 1942 tot november 1943 waren in deze vernietigingskampen in totaal 1,7 miljoen Joden omgebracht. Nog eens 42.000 tot 43.000 Joden uit het Generalgouvernement, waaronder meerdere duizenden uit het getto van Warschau, die nog verbleven in enkele werkkampen werden omgebracht tijdens Aktion Erntefest (operatie Oogstfeest) in de herfst van 1943. In augustus 1944 brak er een algemene Poolse opstand uit in Warschau. Ook enkele honderden Joden vochten mee met het Poolse Thuisleger. De opstand mislukte en Warschau werd gedurende deze hevige strijd tot de grond toe verwoest. Op 17 januari 1945 werd Warschau uiteindelijk bevrijd door het Sovjetleger. In de ruÔnes van de Poolse stad werden nog zoín 300 ondergedoken Joden aangetroffen, waaronder de pianist Wladyslaw Szpilman die in leven had kunnen blijven dankzij de hulp van de Wehrmacht-officier Wilm Hosenfeld.

Veel mensen hebben zich na de oorlog afgevraagd hoe het mogelijk was dat de naziís zes miljoen Joden hebben kunnen afslachten. Verondersteld werd dat de Joden zich niet of nauwelijks verzet hadden en zich als makke lammeren naar de slachtbank hadden laten leiden. Dat is een onjuiste veronderstelling, want de opstand in het getto in Warschau was niet de enige verzetsactie van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. In meerdere andere gettoís braken opstanden uit, meestal als de definitieve liquidatie was aangekondigd, zoals in Bialystok waar op 15 augustus 1943 een opstand losbarstte die vijf dagen duurde. Vele honderden Joden kwamen om tijdens deze strijd of werden gedeporteerd, maar het lukte enkele tientallen Joden om te ontsnappen en te vluchten naar de bossen rond Bialystok. Zelfs in de vernietigingskampen organiseerden de Joden opstanden, zoals de opstand in Treblinka op 2 augustus 1943 en de opstand in Sobibor op 14 oktober 1943. Na de ontruiming van de gettoís en de liquidatie van de vernietigingskampen boden de Joden die hadden kunnen ontsnappen verzet vanuit de moerassen en bossen van Oost-Europa waar ze zich aansloten bij partizanengroepen. Het Joodse verzet kon de genocide niet voorkomen, maar wanneer wordt beweerd dat de Joden zich massaal als makke lammeren naar de slachtbank hebben laten leiden, worden de vele acties van moedig verzet tegen een veel sterkere tegenstander miskend.

Joodse overlevenden van de opstand in het getto en andere Holocaustoverlevenden stichtten na de oorlog in IsraŽl de kibboets Lohamei HaGetaot, in het Engels The Ghetto Fighterís House genaamd. De kibboets herbergt een museum en archieven met betrekking tot de Holocaust. In Warschau werd een monument opgericht ter herinnering aan de Joodse strijders van de opstand. In 2005 werd besloten om een Joods-historisch museum te bouwen in het hart van het voormalige getto van Warschau.

Definitielijst

Aktion Erntefest
"Operatie Oogstfeest". Codenaam voor de Duitse operatie om in de herfst van 1943 alle nog overgebleven Joden in het district Lublin te liquideren. Het was een reactie op Joodse daden van verzet in het Generalgouvernement zoals de opstanden in Sobibor en Treblinka. De operatie begon op 3 november 1943. Binnen een tijdsbestek van enkele dagen werden naar schatting 42.000 Joden vermoord.
Generalgouvernement
Dat deel van het Poolse gebied dat sinds september 1939 door de Duitsers was bezet. Was een autonoom deel van Grossdeutschland. In augustus 1941 werd Oost-GaliciŽ aan het Generalgouvernement toegevoegd. Het werd door uitsluitend Duitsers bestuurd onder leiding van Generalgouverneur Hans Frank. Het zou uiteindelijk een volwaardige Duitse provincie moeten worden bevolkt door Duitse kolonisten.
getto
Grotendeels van de buitenwereld afgescheiden stadswijk voor Joden. Het aanstellen van getto's had als doel om Joden uit het dagelijkse leven te weren. Vanuit getto's konden Joden bovendien gemakkelijker gedeporteerd worden naar de concentratie- en vernietigingskampen. Ook bekend als 'Judenviertel' ofwel 'Joodse wijk'.
Holocaust
Aanduiding voor de vernietiging van het Europese Jodendom door de nazi's. Holokauston is de Griekse benaming voor een geheel verbrande offergave.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Monument in Warschau ter herinnering aan de Joodse gettostrijders.

Bekijk video
Bekijk video

Overlevenden vertellen over de opstand in het getto van Warschau.
(Bron: USC Shoah Foundation)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
19-02-2007
Laatst gewijzigd:
26-10-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.