Opstand en liquidatie van het getto van Warschau

Het getto

Op 2 oktober 1940 kregen de Joden in Warschau te horen dat de districtsgouverneur van Warschau, Ludwig Fischer, de opdracht had gegeven tot de oprichting van een getto. Hier zouden de Joodse bewoners van Warschau en omstreken, afgesloten van de buitenwereld, geconcentreerd worden. Ongeveer twee jaar eerder, op 12 november 1938, had Reinhard Heydrich, die verantwoordelijk was voor de aanpak van de Joodse kwestie, tijdens een vergadering op het Rijksluchtvaartministerie zich nog uitgesproken tegen de oprichting van gettoís. ďWij kunnen een getto waarin enkel Joden bij elkaar geconcentreerd zijn niet onder controle houden. Het zal een permanente schuilplaats zijn voor criminelen en ook een broeiplaats voor epidemieŽn en dergelijke.Ē Op het moment dat Heydrich deze mening uitte, was de oorlog nog niet aangebroken en ging hij er nog altijd van uit dat de Joden uit Duitsland verwijderd konden worden door emigratie.

In oktober 1940 was de situatie veranderd. De oorlog was ongeveer een jaar eerder uitgebroken en Duitsland had een groot deel van Europa bezet. De hoeveelheid Joden binnen Duits territorium was sterk toegenomen door de verovering van vooral Polen. Mede door de oorlogssituatie faalde het plan om hen door emigratie te verwijderen. Meestal op initiatief van lokale nazi-bestuurders werden in Polen daarom overal gettoís opgericht. Het eerste getto werd al in oktober 1939 opgericht in de stad Piotrkow Trybunalski. Als reden voor de afzondering van Joden in gettoís werd de staatsveiligheid genoemd, want tenslotte werden Joden in nazi-Duitsland beschouwd als staatsvijand nummer ťťn. Een andere reden was dat Joden ziekten zouden verspreiden en dat ze daarom in quarantaine geplaatst moesten worden. Beide redenen sloten nauw aan op de antisemitische propaganda van de nazi-partij. De gettoís werden een belangrijk middel in de Duitse vernietigingspolitiek. Door de slechte levens- en werkomstandigheden stierven grote aantallen Joden in de gettoís. De concentratie van de Joodse gemeenschap in afgesloten gettoís maakte in een later stadium ook de massadeportaties richting de vernietigingskampen gemakkelijker.

Het getto van Warschau was het grootste getto dat door de Duitsers opgericht werd. Dit deel van de stad was afgesloten met een stenen muur van 3 meter hoog en had een omtrek van 16 kilometer. Ongeveer 80.000 niet-Joodse Polen hadden dit gebied eerst moeten verlaten. 140.000 Joden die elders in de stad woonden, werden vervolgens naar het getto overgeplaatst waar al 240.000 Joden verbleven. Op het hoogtepunt zouden 445.000 Joden gehuisvest zijn in het getto. Het geÔsoleerde terrein herbergde niet alleen woningen voor de gettobewoners, maar ook meerdere werkplaatsen die eigendom waren van Duitse industriŽlen en die onder toezicht stonden van de Wehrmacht. Hier werden Joden ingezet als dwangarbeiders voor de Duitse oorlogsindustrie.

Op 16 november 1940 was het getto geheel van de buitenwereld afgesloten. Het contact met de Duitsers vond plaats via een 24-koppige Joodse Raad onder leiding van Adam Czerniakow. De Joodse Raad was onder meer verantwoordelijk voor de voedselverdeling. Deze was lang niet toereikend. In de tweede helft van 1941 ontvingen gettobewoners bijvoorbeeld een hoeveelheid voedsel van gemiddeld slechts 184 calorieŽn, terwijl aan Duitsers 2.310 calorieŽn toegewezen werden. De gemiddelde prijs van 1 calorie betrof daarnaast 5,9 zlotyís voor Joden, maar slechts 0,3 zlotyís voor Duitsers. Een kleine bovenlaag van machtige Joden slaagde er door middel van zwarte handel in om veel meer voedsel te bemachtigen dan aan hen toegewezen werd. De eerste slachtoffers die vielen door ondervoeding waren daarom hoofdzakelijk de Joden zonder werk en aanzien.Tijdens het eerste jaar stierven meer dan 43.000 mensen in het getto en gedurende de eerste negen maanden van 1942 waren dat er nog eens ongeveer 37.000. Zij stierven niet alleen aan ondervoeding, maar ook door ziekten die uitbraken als gevolg van de ongezonde levensomstandigheden en een gebrek aan medische verzorging.

Definitielijst

getto
Grotendeels van de buitenwereld afgescheiden stadswijk voor Joden. Het aanstellen van getto's had als doel om Joden uit het dagelijkse leven te weren. Vanuit getto's konden Joden bovendien gemakkelijker gedeporteerd worden naar de concentratie- en vernietigingskampen. Ook bekend als 'Judenviertel' ofwel 'Joodse wijk'.
Joodse Raad
Tijdens de bezetting een door de Duitsers ingesteld joods bestuur, dat onder andere mee moest werken aan de deportatie van joodse Nederlanders.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
propaganda
Vaak misleidende informatie die gebruikt wordt om aanhangers / steun te winnen. Vaak gebruikt om ideele en politieke doelen te verwezenlijken.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Plattegrond van het getto in 1940.
(Bron: USHMM)


Twee kinderen in het getto van Warschau.
(Bron: USHMM)


Een man ligt dood op de stoep in het getto.
(Bron: USHMM)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
19-02-2007
Laatst gewijzigd:
26-10-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.