Rauter, Hanns

Dolle Dinsdag, totale terreur en de aanslag

Na de geallieerde landing in NormandiŽ op 6 juni 1944 en de bevrijding van Parijs eind augustus verliep de geallieerde opmars voorspoedig. Nadat Antwerpen op 4 september in geallieerde handen viel, brak er paniek uit onder de Duitse bezettingsmacht en hun collaborateurs; ze vreesden dat Nederland ook spoedig bevrijd zou worden door de geallieerden. Seyss-Inquart en Rauter kondigden de uitzonderingstoestand af. Rauter verklaarde ďdat het verboden is, zich tusschen 20 en 4 uur in de open lucht te bevinden. Samenscholingen van meer dan vijf personen, van welken aard ook, worden door patrouilles der Weermacht, der SS en Politie beschoten. De Weermacht en de Politie schieten verder op elkeen, die in den tijd, waarin het verboden is, zich in de open lucht te bevinden niet op het eerste bevel blijft staan.Ē Deze noodmaatregel zaaide onder collaborateurs alleen maar meer paniek; op 5 september sloegen ze massaal op de vlucht, terwijl andere Nederlands zich klaarmaakten om hun bevrijders in feeststemming te begroeten. Op 12 september zetten Amerikaanse troepen weliswaar voet op Nederlandse bodem in Zuid-Limburg en op 13 en 14 september werd Maastricht als eerste stad in Nederland bevrijd, maar de bevrijding liet in het overgrote deel van Nederland nog maanden op zich wachten. Van 17 tot 25 september deden de geallieerden met operatie Market Garden een poging om vanaf de Nederlandse zuidgrens door te stoten naar Arnhem om vervolgens Duitsland binnen te vallen, maar dit faalde. Rauter was inmiddels benoemd tot General der Waffen-SS und Polizei en voerde tijdens de slag om Arnhem het commando over de Kampfgruppe Rauter die werd ingezet bij operaties op de Veluwe en de IJsselbruggen.

Na de afkondiging van de uitzonderingstoestand werd de invloed van de Wehrmacht op het bezettingsbestuur groter. Vooral in de grotere steden werden Nederlandse mannen door het Duitse leger opgepakt om ingezet te worden bij werkzaamheden aan onder meer verdedigingslinies. Daarbij werden zij gesteund door een mededeling van Rauter van 16 september waarin hij mededeelde dat ďDe Duitsche SS- en politieformaties met inbegrip van den Arbeitskontrolldienst en de geheele Nederlandsche politie [Ö] opdracht [hebben] gekregen in steden en dorpen, op straten en pleinen 16- tot 50-jarige Nederlanders, die daar rondhangen, die kennelijk niets om handen hebben en hun tijd zoek brengen met lanterfanten en lummelen, onverwijld te arresteren en naar het tewerkstellingskamp te Amersfoort over te brengen. Van daar zullen zij ter beschikking worden gesteld van de arbeidsbureaux in Duitschland.Ē In het westen van Nederland en in de Noordoostpolder werden minstens 120.000 mannen opgepakt om tewerk gesteld te worden.

Onder invloed van de geallieerde vorderingen en het toegenomen verzet onder de Nederlanders werd het bezettingsbeleid alsmaar grimmiger: Rauter greep terug op totale terreur. In de zomer van 1944 was door Hitler het Niedermachungsbefehl uitgevaardigd waarin vastgesteld werd dat gearresteerde verzetsmensen niet langer het recht hadden op een strafproces: verzetsmensen die bij hun arrestatie bewapend waren, mochten ter plaatse worden geŽxecuteerd of overgedragen aan de Sicherheitspolizei. Die organisatie kon zelf uitmaken welke arrestanten gefusilleerd zouden worden. Fusillades vonden vanaf de herfst van 1944 over het algemeen niet langer plaats op afgelegen plaatsen, maar in het openbaar, langs wegen en op pleinen. De lijken bleven vaak ťťn of meerdere dagen liggen om voorbijgangers te intimideren. Een ander intimidatiemiddel was het dreigen met het executeren van onschuldige gijzelaars.

Er werden nu keiharde represailles genomen op verzetsacties, waarbij onschuldigen bestraft werden. Zo werden op 1 oktober in Putten als vergelding van een aanslag op een Duitse legerauto enkele mannen geŽxecuteerd; nog eens ongeveer 600 mannen werden naar concentratiekamp Neuengamme overgebracht waaruit slechts enkelen na de oorlog levend zouden terugkeren. De opdracht tot de razzia op Putten was niet gegeven door Rauter, maar door Wehrmachtsbefehlshaber Friedrich Christiansen, maar vermoedelijk was het wel Rauters idee om de complete Puttense mannelijke bevolking tussen de achttien en vijftig jaar af te voeren naar een concentratiekamp. Een paar maanden later vond een andere afschuwelijke represaille plaats. Rauter was ook hiervan niet de opdrachtgever, maar speelde wel een belangrijke rol in deze geschiedenis.

In de nacht van 6 op 7 maart 1945 was Rauter zwaar gewond geraakt bij een aanslag [zie: onbedoelde aanslag op Rauter]. Met de auto onderweg vanuit zijn hoofdkwartier in Didam naar Apeldoorn was hij, vlakbij Woeste Hoeve, door verzetslieden onder vuur genomen. Het was een onbedoelde aanslag op zijn leven, want eigenlijk hadden de verzetsleden een vrachtwagen van de Wehrmacht willen tegenhouden. Met die vrachtwagen wilden ze drieduizend kilo vlees ophalen dat voor de Duitsers klaar lag bij een slachterij in Epe. Bij het onverwachtse treffen werden de chauffeur van Rauter en een andere officier op slag gedood. Rauter werd geraakt door meerdere kogels en voor dood achtergelaten. Pas de volgende dag werd hij gevonden en naar een Duits militair ziekenhuis afgevoerd waar hij twee bloedtransfusies kreeg. Als represaille voor deze onbedoelde aanslag werden 274 Nederlanders geŽxecuteerd op bevel van SS-BrigadefŁhrer Eberhard SchŲngarth, de Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD in Nederland sinds 1 juni 1944.

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
Kampfgruppe
Tijdelijke militaire formatie in het Duitse leger, samengesteld uit verschillende specialismen (pantsereenheden, artillerie, infanterie, anti-tankwapens en soms ook genie) met een speciale opdracht binnen het slagveld. De Kampfgruppen werden meestal genoemd naar de commandant van het verband.
operatie Market Garden
Codenaam voor gecombineerde land- en luchtaanvallen van de geallieerden in de regio Eindhoven, Arnhem en Nijmegen van 17 tot 26 september 1944.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Rauters vervoermiddel, een open BMW, na de aanslag in de nacht van 6 op 7 maart 1945.
(Bron: ANP Fotoarchief)


Reconstructie van de aanslag op Rauter.
(Bron: ANP Fotoarchief)


Monument vlakbij de plaats waar 117 Nederlanders als represaille voor de aanslag op Rauter
(Bron: Renť ten Dam)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
04-11-2007
Laatst gewijzigd:
19-03-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.