Dick van Faassen, oorlogsbeleving van een jongetje uit Lutten

Het Bruine Goud

De Dedemsvaart werd eind negentiende eeuw gegraven door een nogal woest veengebied. Het dorp Lutten bestond toen nog niet. Misschien stond hier en daar een plaggenhut. Eerst werd het veen afgegraven en tot turf verwerkt. Nadat de turf was afgevoerd, kon met de ontginning een begin worden gemaakt en ontstonden er boerenbedrijfjes. Van lieverlee kwam er wat bewoning en ontstond er een lintbebouwing. Winkels, kerken en scholen werden gesticht. Door de aardappelteelt was er behoefte aan een aardappelmeelfabriek en zo ontstond de Baanbreker.

Ook oorlog ging niet aan Lutten voorbij. Hoewel Nederland daar niet in was betrokken, werd ook in de Eerste Wereldoorlog, 1914-1918, in Lutten armoede geleden. Ik hoorde mijn ouders er vaak over praten. Er werd onder andere van gebrande rogge koffie gemaakt en er was gebrek aan vele importartikelen. Ook toen was het nagenoeg onmogelijk producten over zee te vervoeren, mede wegens de Duitse duikbootoorlog.

De Tweede Wereldoorlog kwam en weer was er armoede en gebrek. Naast schaarste aan onder andere levensmiddelen en textiel was er uiteindelijk ook een behoorlijk tekort aan brandstoffen. Kolen waren al lang niet meer te krijgen en zelfs aan turf kwam een gebrek. Omdat hier en daar richting Collendoornerveen nog wat veen was blijven zitten, waarschijnlijk omdat het pakket te dun was geweest voor de verveners, kwam de grondeigenaar op het idee om stukjes onontgonnen gebied, begroeid met wat heide en bentgras, te verkavelen voor burgers. Hier kon men in eigen beheer turf steken.

Ook mijn vader had een kaveltje gepacht. Hij wist van mijn grootvader, die vroeger ook in het veen had gewerkt, hoe je dit moest aanpakken. Omdat goed gereedschap het halve werk is, zag hij kans om wat specifiek turfgraversgereedschap te versieren. Nu kon het “feest” beginnen. Eerst moest de “bolster” worden verwijderd, dat wil zeggen: het terrein afplaggen. De bovenkant van het veen werd glad gemaakt. Met twee harken, één met tanden ter breedte en één ter lengte van een turf, werd een patroon in het veen gekrast, waarna met een steekijzer de diepte van de turven werd ingestoken. Langs de kant werd een sleuf gegraven en van hieruit kon het turfsteken beginnen. Een lange houten schop met een blad ter grootte van een turf en aan het einde een scherpe stalen rand moest worden gebruikt om telkens één turf uit te steken en opzij te gooien. Terwijl de steker door ging met graven, waren de vrouwen en kinderen bezig met het opstapelen van de turven.

Omdat het graven na werktijd of op zaterdagmiddagen moest gebeuren, duurde het lang voordat alle turf was gestoken. Omdat mijn vader naar zijn werk was, moesten wij als kinderen na schooltijd moeder helpen om de turf regelmatig op de droogrijen om te zetten. De kunst was om tussen de turven enige tussenruimte te laten, zodat de wind vrij spel had. Na een aantal weken was de turf droog en kon per kruiwagen naar huis worden getransporteerd. Naar ik me herinner waren het ettelijke ritjes en ik heb grote bewondering voor mijn vader, die toch, na zijn gewone werk, het meeste en het zwaarste voor zijn kiezen kreeg. Maar in de winter van 1944-1945 brandde de kachel, dankzij het moeizaam verworven “bruine goud”.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. Italië en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.

Pagina navigatie

Informatie

Artikel door:
Dick van Faassen
Geplaatst op:
24-03-2008
Laatst gewijzigd:
12-05-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.