Ardennenoffensief

Openingsaanvallen

Op 15 december 1944 om half vier in de middag gaf het Duitse hoofdkwartier bevel om tot de uitvoering van het tegenoffensief over te gaan. Er hadden zich dertien infanteriedivisies, vijf pantserdivisies en een groot aantal ondersteunende eenheden verzameld voor deze aanval. In totaal zouden ruim 200.000 manschappen aan de operatie deelnemen. Het duurde vrijwel de gehele avond en nacht totdat iedereen zijn posities had bereikt. Daar wachtte iedereen op het uur U.

Opening van het offensief
Om half zes in de ochtend van 16 december barstte de Duitse artillerie los. De geallieerde linies werden een uur lang door ruim 200 stuks geschut en raketwerpers onder vuur genomen. De artillerie vernietigde huizen, bomen en voertuigen. Ook vielen de eerste slachtoffers onder de Amerikanen, die veelal lagen te slapen. De beschieting verbrak ook de telefoonverbindingen, waarmee de eenheden onderling contact hadden. Veel eenheden konden hun bevelhebbers niet informeren over de Duitse acties. De eenheden die hiertoe wel in de gelegenheid waren, hadden hier dusdanig veel tijd voor nodig dat de commandoposten met een fikse vertraging waren gewaarschuwd. De Duitse infanterie rukte op door de Amerikaanse linies en bereikte voor een deel hun doelen. Dit stelde de pantsereenheden in de gelegenheid om in de avond van 16 december hun opmars te starten. De verrassing aan geallieerde zijde was enorm.

Toch ondervonden de Duitsers in het noorden en zuiden veel tegenstand. In het noorden wisten troepen van het Amerikaanse 5th Corps tussen Bütgenbach en Monschau het 6. SS-Panzerarmee grotendeels tegen te houden. Deze eenheden maakten zich gereed voor een aanval op de dammen in de Ruhr, waardoor zij gevechtsklaar waren op het moment dat de Duitsers aanvielen. In het zuiden hield de Amerikaanse 4th Infantry Division, die op D-Day op Utah Beach aan land was gegaan en in de Ardennen zich herstelde van de strijd in het Hürtgenwald, de Duitsers tegen. In het midden van het Amerikaanse front in de Ardennen braken de Duitsers wel door. De 28th Infantry Division vocht tegen een enorme Duitse overmacht en werd vrijwel vernietigd. Van de 106th Infantry Division werden twee regimenten omsingeld. Zij wisten nog drie dagen stand te houden, maar niet meer uit te breken. De divisie verloor 7000 manschappen. Het was een grote chaos aan de Amerikaanse frontlinie. Berichten kwamen niet goed over of werden in sommige gevallen niet serieus genomen, waardoor men aan geallieerde zijde in het begin geen idee had van wat er zich afspeelde in de Ardennen.

Speciale operaties
Hitler had in zijn plan voor ‘Wacht am Rhein’ plaats ingeruimd voor een tweetal speciale operaties. Leutnant-Kolonel Friedrich von der Heydte moest met zijn parachutisten enkele belangrijke verkeerspunten bezetten en behouden bij Verviers. Dit was eerder Malmédy en de wegen rondom Baraque Michel, maar werd later gewijzigd. Door een gebrek aan brandstof waren er echter geen trucks voorhanden die zijn parachutisten naar het vliegveld zouden brengen. Hierdoor werd zijn operatie, die de codenaam Stösser had gekregen met een dag uitgesteld.

Om twee uur in de vroege ochtend van 17 december vertrokken de parachutisten alsnog. Als gevolg van een harde wind, Amerikaans luchtafweergeschut, onervaren Duitse piloten en een slechte voorbereiding bereikten slechts 35 van de 106 Junkers de droppingszone. Von der Heydte wist op de grond slechts 300 manschappen bij elkaar te brengen. De zware wapens die als ondersteuning moesten dienen, waren niet aangekomen. Er werden hinderlagen opgesteld voor de Amerikanen. Bij aanvallen van Amerikanen vielen aan beide kanten slachtoffers. Al snel had Von der Heydte door dat hij geen stand kon houden. Hij had te weinig manschappen en munitie om zijn operatie tot een goed einde te brengen. Hij besloot terug te keren naar de Duitse linies bij Monschau. De parachutisten verspreidden zich en begonnen aan hun terugtocht. Von der Heydte zelf werd gevangengenomen toen hij op 22 december op Amerikaanse soldaten stuitte bij Monschau.

De andere speciale operatie had de codenaam Greif gekregen, waarbij Obersturmbannführer Otto Skorzeny met zijn 150.Brigade de bruggen bij Amay en Huy moest veroveren. De brigade bestond uit 120 manschappen. Het zou om mannen gaan die Engels spraken en in Amerikaanse uniformen gekleed waren. Nadat alle Amerikaanse uniformen waren verzameld, bleken er veel te weinig uniformen voorhanden. Bovendien beheersten slechts tien man de Engelse taal perfect. Ook waren er slechts enkele Amerikaanse voertuigen voorhanden. Om dit op te lossen werden er enkele Duitse tanks opgetuigd tot M-10 tankjagers.

Uiteindelijk wisten acht spionagejeeps door de geallieerde linies te glippen. Vijf van deze jeeps werden aangehouden, de inzittenden werden veroordeeld als spion en gefusilleerd. Drie jeeps keerden onverrichterzake terug naar de Duitse linies. Operatie Greif was, wat betreft het innemen van de bruggen, mislukt. De operatie had echter wel voor grote verwarring in de Amerikaanse linies gezorgd. Iedere Amerikaanse soldaat werd met vragen bestookt die een ‘echte’ Amerikaan zou moeten weten om te controleren of het niet om een van de mannen van Skorzeny ging. Eisenhower kreeg zelfs extra bewaking, omdat het gerucht de ronde deed dat deze commando’s een moordaanslag op de geallieerde opperbevelhebber zouden plegen.

Oorlogsmisdaden
Voor SS-Obersturmbannführer Joachim Peiper en zijn Kampfgruppe was een grote rol weggelegd tijdens het Duitse offensief. Hij zou de absolute speerpunt vormen van de aanval. Peiper stond bekend om zijn enorme vechtlust en meedogenloosheid. In Rusland hadden zijn troepen vreselijk huisgehouden. Ook door hun optreden in de Ardennen werd de Kampfgruppe Peiper berucht. Tijdens hun opmars hebben ze op meerdere locaties zowel burgers als krijgsgevangenen omgebracht. Over de exacte aantallen slachtoffers, de precieze toedracht en de daders is nog veel onduidelijkheid en controverse. Peiper stond in elk geval te popelen om in de Ardennen een bliksemdoorbraak te forceren en Antwerpen te bereiken. Tot zijn grote woede werd zijn doorbraak echter vertraagd door een opgeblazen brug bij Losheim en hardnekkige Amerikaanse tegenstand bij Lanzerath.

Nadat de Duitsers de verdedigers van Lanzerath hadden verslagen, rukten ze verder op, om vervolgens bij Honsfeld weer op verzet te stuiten. Ondertussen was de hoofdmoot van Kampfgruppe Peiper op weg naar Büllingen, waar zich een Amerikaans brandstofdepot bevond. Peiper moest, wilde hij zijn opmars kunnen vervolgen, Amerikaanse brandstof buit maken aangezien hij niet genoeg voorraden had ontvangen. Nadat de Duitse tanks waren volgetankt, rukten ze verder op naar Malmédy. Op weg daarheen vond een gebeurtenis plaats die de beruchte reputatie van de Kampfgruppe Peiper sterk zou bepalen. Hier werden in een weide langs de N-23, vlakbij een kruispunt, Amerikaanse krijgsgevangenen samengedreven en vervolgens omgebracht. In totaal vielen daarbij 86 Amerikaanse slachtoffers. De massa-executie werd bekend als het Bloedbad van Malmédy.

Over wat zich in Baugnez precies heeft afgespeeld, doen vele verschillende verhalen de ronde. Het Amerikaanse leger deed het indertijd voorkomen alsof het een weloverwogen massa-executie betrof en ook tegenwoordig houden sommige historici daar aan vast. Andere onderzoekers beweren dat de Amerikanen een massale vluchtpoging ondernamen, waardoor de Duitse troepen het vuur hadden geopend. Weer anderen zoeken een middenweg tussen beide scenario’s. Wat er precies gebeurd is, zullen we waarschijnlijk nooit weten, maar feit is dat later de lichamen van de Amerikaanse slachtoffers werden aangetroffen, waarvan een aantal van dichtbij door het hoofd geschoten was. Deze lugubere vondst was van grote invloed op het moreel van de Amerikaanse soldaten tijdens het Ardennenoffensief. De geruchten over de massa-executie in Baugnez verspreidden zich in sneltreinvaart door de linies. De soldaten waren woedend, hun verzet werd nog vastberadener en ze waren niet langer bereid zich over te geven uit angst om vermoord te worden.

Definitielijst

artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
Brigade
Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
D-Day
De dag dat de invasie van West-Europa plaatsvond op 6 juni 1944. Na een lange misleidingsoperatie vielen de geallieerden op vijf plaatsen op de Normandische kust de stranden binnen om zo hun opmars naar Nazi-Duitsland te beginnen. Hoewel D-Day vaak als Decision Day wordt gezien, is dit niet geheel correct. De D staat in dit geval gewoon voor Day, in het militaire jargon wordt namelijk gesproken van een operatie op Dag D, beginnend op Uur U.
divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
Kampfgruppe
Tijdelijke militaire formatie in het Duitse leger, samengesteld uit verschillende specialismen (pantsereenheden, artillerie, infanterie, anti-tankwapens en soms ook genie) met een speciale opdracht binnen het slagveld. De Kampfgruppen werden meestal genoemd naar de commandant van het verband.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Frontlijn, slagorde en opmarsroutes op 16 december.
(Bron: Paul Boellaard, Go2War2.nl)


Enkele Greif-commando's worden geëxecuteerd
(Bron: Süddeutscher Verlag)


Controle door de MP om Skorzeny's commando's te ontmaskeren
(Bron: www.army.mil)


Een Duitse Tiger-tank passeert Amerikaanse gevangenen
(Bron: www.army.mil)


Amerikaanse lijken bij Baugnez
(Bron: www.army.mil)

Informatie

Artikel door:
Pieter Schlebaum
Geplaatst op:
29-05-2008
Laatst gewijzigd:
07-06-2010
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.