Goedewaagen, Tobie

Inleiding

Inhoudsopgave

Tobie Goedewaagen (Amsterdam, 15 maart 1895 - Den Haag, 4 januari 1980) was een gerespecteerd wetenschapper en filosoof, geboren in een typisch bourgeoismilieu in Amsterdam. Nadat zijn universitaire loopbaan niet verliep zoals hij had gehoopt, raakte hij steeds meer onder de invloed van het nationaalsocialistische gedachtegoed. In de eerste oorlogsdagen sloot hij zich aan bij de NSB en hij kreeg hier al direct een vooraanstaande positie in het ombouwen van de vooroorlogse kunsten in nationaalsocialistische kunst. In de periode 1940-1943 was hij secretaris-generaal van de NSB en secretaris-generaal van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK). Vanuit het DVK werden de zelfstandige afdeling de Nederlandsche Kultuurkamer (NKK) en het adviserend orgaan de Nederlandsche Kultuurraad (NKR) opgericht. Vooral binnen de Kultuurraad speelde Goedewaagen een belangrijke rol.

Goedewaagen was een goede vriend van Arthur Seyss-Inquart en stond bekend als een fanatiek antisemiet. Toen mr. C.J.M. Schaepman in 1942 bij hem de belangen van de halfjoodse actrice Fie Carelsen bepleitte, hief hij vermanend zijn vinger op onder de herhaalde uitroep: ďO, probeert u dat niet mijnheer, het gaat voor mij om het bloed, uitsluitend om het bloed. Het bloed bepaalt alles". Met NSB-leider Anton Mussert stond hij op aanzienlijk minder goede voet. Uiteindelijk had dat tot gevolg dat hij op een zijspoor werd gezet. In januari 1943 werd hij door de NSB-partijleiding uit al zijn functies gezet. Hij keerde terug naar de Universiteit Utrecht om weer les te gaan geven. Na de oorlog werd hij in Duitsland, waar hij naartoe was gevlucht, gearresteerd en uitgeleverd. Hij werd in 1947 tot 12 jaar gevangenisstraf veroordeeld, maar werd al in april 1952 in een algemene amnestie vervroegd vrijgelaten. Omdat hij geen journalistieke functie mocht bekleden, trachtte hij een bestaan op te bouwen door het geven van privť-onderwijs en lessen aan het Instituut Vermazen in Den Haag, dat opleidde voor staatsexamens HBS en gymnasium. Hij bleef tot aan zijn dood in 1980 publiceren, maar bleef ook persona-non-grata in de universitaire en journalistieke wereld.

Definitielijst

Nederlandsche Kultuurkamer
Op 25 november 1941 door de rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied, Arthur Seyss-Inquart, ingestelde overkoepelende vakorganisatie van allen die werkzaam waren op het gebied van kunst en cultuur.
NSB
Nationaal Socialistische Beweging. Nederlandse politieke partij die symphatiseerde met de Nazi's.

Pagina navigatie

Afbeeldingen



(Bron: Instituut voor Nederlandse Geschiedenis)

Informatie

Artikel door:
Frans van den Muijsenberg
Geplaatst op:
05-01-2009
Laatst gewijzigd:
01-03-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.