CR-42 "Falco", Fiat

Toen in februari 1939 de eerste "Valken" in operationele dienst kwamen hadden nagenoeg alle strijdende partijen al afscheid genomen van tweedekkervliegtuigen en zelfs de Italiaanse luchtmacht was al aan het omschakelen. De later, door FIAT zelf, ontworpen ťťndekker Fiat G-50 was zelfs al twee maanden eerder geÔntroduceerd. Niettemin zou in de beginfase van de Italiaanse deelname aan de strijd dit lichtgewicht tweedekkertje een voorname rol spelen.
De Falco was ontworpen door Fiat ingenieur Celestino Rosatelli en was de laatste tweedekker die tijdens de Tweede Wereldoorlog in productie is geweest. Voor de Italianen vormde het toestel in feite een brug tussen de oude tweedekkers en de modernere ťťndekkers.

Het toestel was ontwikkeld uit de CR-32 en de CR-40 en CR-41 prototypes. De constructie werd van het eerste toestel afgekeken, terwijl de ervaringen opgedaan met de motor van de laatste twee de keuze voor die motor deed maken. De CR-42 had een rechthoekige romp met afgeronde boven- en onderzijde. Er was volop gebruik gemaakt van de meest moderne materialen zoals een bekleding van lichtgewicht aluminium en een frame van een mangaan/molybdeen-legering. Voorts waren delen bekleed met stevig, modern linnen.

Het prototype vloog in mei 1938 met een Fiat A.74 R1C.38 motor van 840 pk en was bewapend met een 12,7 mm en een 7,7 mm mitrailleur, schietend door de driebladige propeller. Nadat het eerste productiemodel dezelfde bewapening had gekregen als het prototype, schakelde men over op twee mitrailleurs van 12,7 mm. Deze versie werd daarna aangeduid als CR-42bis Falco. Later werd bij een aantal toestellen nog een extra bewapening aangebracht van twee 12,7 mm mitrailleurs in kleine gondels onder de benedenvleugels. Deze laatste werden aangeduid als CR-42ter Falco.

Toen ItaliŽ in juni 1940 bij de oorlog werd betrokken had men 272 CR-42's in dienst. De eerste gevechtshandelingen vonden plaats bij de 3o Stormo Caccia Terrestre ( 3e aanvalseenheid) ter ondersteuning van de Duitse invasie van Frankrijk. De Italiaanse troepen vielen toen Zuid-Frankrijk binnen, een oorlogshandeling zonder al te veel succes.
Tussen september en november 1940 werden de CR-42's samen met Italiaanse bomenwerpers naar BelgiŽ gestuurd (vliegvelden te Maldegem, Ursel, Melsbroek, ChiŤvres en HQ te Sint-Genesius-Rode) met de Corpo Aero Italiano, als bijdrage aan de Slag om Engeland. De langzame jagertjes waren echter geen partij voor de Supermarine Spitfires en Hawker Hurricanes van Fighter Command. De 18o Stormo werd dan ook snel weer teruggetrokken met haar 50 overgebleven toestellen.

De volgende actie waar de CR-42 aan meedeed was de vanuit AlbaniŽ opgezette invasie van Griekenland en ook hier was de inzet geen succes.
De CR-42 is ook ingezet in Oost-Afrika, waar de 163a en 413a Squadriglie geen partij waren voor de Zuid-Afrikaanse en Britse jagers. In november 1941 waren nog maar twee van de 41 toestellen over. Meer succes had het vliegtuig in de beginfase van de strijd in Noord-Afrika, waar de RAF op dat moment eigenlijk ook alleen maar tweedekkers van onder andere het type Gloster Gladiator had. Dit veranderde echter snel en slechts 92 toestellen overleefden de strijd bij de terugtrekking van de troepen in 1943.

Toen ItaliŽ een wapenstilstand met de geallieerden overeenkwam waren er uiteindelijk nog maar 64 van deze toestellen in ItaliŽ over, waarvan de meeste in Duitse handen vielen.
Ondanks het verouderde type heeft dit toestel nog een redelijk aantal exportordes binnengehaald. Hongarije bestelde 68 exemplaren die geleverd zijn tussen 1939 en 1940. De Hongaarse toestellen zijn onder andere ingezet ter ondersteuning van de Duitse invasie van JoegoslaviŽ in april 1941 en bij het Hongaarse leger dat deelnam aan de invasie van de Sovjet-Unie in juni 1941. De Hongaarse CR-42's zijn eind 1941 uit actieve dienst teruggetrokken. Ook BelgiŽ kocht het vliegtuig. Van de 40 bestelde toestellen waren er op 10 mei 1940 vierentwintig ontvangen en men had er twee eenheden, de 3e en 4e Escadrilles mee uitgerust. Bij de eerste aanval door de Duitsers werden er hier al 13 van op de grond vernield en de overgebleven toestellen waren natuurlijk geen partij voor de Duitse jagers. Verder ontving Zweden 72 toestellen, uitgerust met een in Zweden in licentie gebouwde Bristol Mercury VIII motor. De toestellen kwamen in dienst bij de eenheid J-11 en hebben tot eind 1945 dienst gedaan. Tenslotte heeft Duitsland 75 toestellen gekocht van het type CR-42 LW.

Eind 1942 kwam de productie tot een einde en waren er totaal 1781 Falco's gebouwd. De meeste waren in de standaarduitvoering, maar aanzienlijke aantallen waren anders uitgevoerd, dan wel verbouwd tot de volgende versies:
CR-42AS Falco: de "Africa Settentroniale", een speciale versie voor de strijd in LibiŽ. Deze werden geleverd vanaf juli 1941 en waren van het type CR-42CB, uitgerust met zandfilters en rekken voor twee bommen van 100 kg.
CR-42CB Falco: de "Caccia Bombardiere", Jachtbommenwerperversie met rekken voor twee bommen van 100 kg of 50 kg en werden geleverd vanaf zomer 1941.
CR-42CN Falco: de "Caccia Notturna", een speciale nachtjagerversie met vlamdempers op de uitlaten, een radio en zoeklichten.
CR-42LW, een versie voor de Luftwaffe, gebaseerd op de CR-42AS.
De Luftwaffe gebruikte haar versie later samen met de in beslag genomen Italiaanse toestellen vooral als wapen om nachtelijke overvalsacties uit te voeren.

Tenslotte is er nog een aantal prototypen gebouwd die het niet verder dan dat stadium hebben gebracht. Eťn daarvan was de CR-42DB, met een Daimler-Benz DB 601E motor van 1160 pk. Alhoewel met deze motor voor een tweedekker zeer goede prestaties werden neergezet was het tijdperk voor dit type vliegtuigen ook in ItaliŽ nu echt voorbij.
Tenslotte is er nog een proefmodel geweest met drijvers, de ICR-42, maar de Italiaanse marine had hier geen behoefte aan.

Technische gegevens:

Model: Fiat CR-42 Falco
Taak: Jager
Motor: Fiat A-74 RC-38 met een vermogen van 840 pk
Bemanning: 1
Afmetingen: Spanwijdte: 9,70 m
Vleugeloppervlak: 22,40 m2
Lengte: 8,27 m
Hoogte: 3,59 m
Gewicht: Leeggewicht: 1710 kg
Max. Gewicht: 2405 kg
Prestaties: Max. snelheid: 427 km/u
Kruissnelheid: 344 km/u
Plafond: 10150 m
Bereik: 785 km
Bewapening: twee 12,7 mm Breda-SAFAT mitrailleurs (standaard)
Productie: 1781 (alle typen)

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
invasie
Gewapende inval.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
mitrailleur
Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Bronnen

- David D., The Complete Encyclopedia Of World Aircraft, Brown Packaging Books Ltd., London, 1997
- Green W., Famous Fighters of the Second World War, Second Series, Doubleday, 1967
- Gunston B. ea., Hitler's Luftwaffe, Salamander Books Ltd., London, 1977
- Gunston B. ea., Jane's Fighting Aircraft of World War II, Random House Group Ltd, 2001
- Wilson S., Aircraft of WWII, Airospace Publications Pty Ltd, Australia, 1998
- Wings, Midway to Hiroshima, CD-Rom, Discovery/Maris multimedia, 1995

Afbeeldingen


Italiaanse Falco


CR-42 in Luftwaffe dienst

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
16-08-2005
Laatst gewijzigd:
28-03-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.