Hitlerjugend

Organisatie

In 1931 herorganiseerde Von Schirach de Hitlerjugend zodanig dat voortaan een groter gedeelte van de Duitse jeugd gemobiliseerd kon worden. De Hitlerjugend werd uitgebreid met het Jungvolk, waartoe de 10- tot 14-jarigen behoorden. De twee verschillende afdelingen van de Jugendbund werden samengevoegd in een nieuwe afdeling – waar de 14- tot 18-jarigen toe behoorden – en die de naam Hitlerjugend (HJ) kreeg. Jongens van 6 tot 10 jaar mochten informeel bijeenkomsten en activiteiten bijwonen. Daar werd hun enthousiasme gewekt door uitstapjes naar het platteland, wapenoefeningen en sportwedstrijden. Voortaan werd er tevens meer aandacht besteed aan politieke indoctrinatie middels het scanderen van nazileuzen en het zingen van nationalistische volksliederen tijdens uitstapjes. Specifieke politieke indoctrinatie vond plaats via de zogenaamde Heimabende, waar HJ-leiders in speciale HJ-huizen via toespraken hun jonge toehoorders onderwezen in de nazi-ideologie. Deze avonden werden volgens een strak schema georganiseerd. De leiders van de Hitlerjugend ontvingen tijdschriften waarin de strekking was vermeld van wat ze hun ondergeschikten moesten onderwijzen. Elk tijdschrift behandelde een bepaald thema dat gebaseerd was op nationaalsocialistische grondslag. Zo werden de leden bijvoorbeeld onderwezen in de rol van mannen en vrouwen in de maatschappij, het prestige van het Duitse leger en de vijanden van het nationaalsocialisme. Elke jongen die formeel tot de Hitlerjugend behoorde, kreeg een zogenaamd Leistungsbuch, waarin zowel zijn sportieve prestaties als zijn politieke indoctrinatie nauwgezet werden bijgehouden.

Tevens werd er in juli 1929 een afdeling voor de vrouwen gecreëerd. Meisjes van 10 tot 14 jaar behoorden tot de Jungmädelbund (JM) en die van 14 tot 18 jaar behoorden tot de Bund Deutscher Mädel (BDM). De vrouwelijke afdeling van de Hitlerjugend was bij uitstek geschikt om de leden voor te bereiden op de rol van de vrouwen in de maatschappij zoals de nazi's die voor zich zagen. Volgens de nazi's was de primaire taak van vrouwen om raciaal zuivere, gezonde en sterke kinderen te baren en vervolgens naar nazistische idealen op te voeden. Daarmee zouden ze een rol vervullen waarbij ze vrijwel volledig ondergeschikt waren aan mannen. Terwijl de mannen het Duitse imperium uitbouwden, zouden de vrouwen hen zoveel mogelijk zorg uit handen nemen door met name het huishouden en de kinderopvoeding op zich te nemen.

De nazi’s wilden een leger van ‘politieke soldaten’ creëren. Soldaten die een zeer grondige militaire opleiding hadden ondergaan, trouw aan de Führer en zijn regime waren en in uitstekende fysieke conditie waren, zouden in staat zijn om een nieuw, machtig Duitsland te helpen opbouwen. In 1934 verschoof de nadruk van de activiteiten van de Hitlerjugend dan ook naar uitstapjes naar het platteland en het zingen van kampliederen naar paramilitaire trainingen. De uitstapjes veranderden in militaire bivakken, met ochtendappels, fanfaremuziek, schietoefeningen, kaartlezen, navigatie en dagmarsen. Er werden gespecialiseerde eenheden in het leven geroepen zodat de Hitlerjugend een rekruteringsbron kon worden voor verschillende legeronderdelen. Eén van de meest populaire onderdelen daarvan was de Flieger Hitler Jugend, waar de jongelingen met zweefvliegtuigen de basisprincipes van het vliegen in de praktijk leerden. De Motor Hitler Jugend, was net als de Flieger HJ, een eliteonderdeel. Binnen dit onderdeel leerden de jongens motor rijden. In het noorden van Duitsland was de Marine Hitler Jugend vrij populair. Daar oefenden de leden met zeilboten en kajakken, waarmee ze klaargestoomd werden voor een dienstperiode in de Duitse Kriegsmarine. Tevens was er een onderdeel dat de jongens militaire communicatie via radiotelefoon en morsecode aanleerde. De muzikaal aangelegde leden werden gerekruteerd voor de muziekdivisie die tijdens verschillende aangelegenheden militaire marsmuziek ten gehore bracht. De mogelijkheden om binnen deze onderdelen actief te zijn maakte veel jongeren enthousiast om lid te worden van de jeugdbeweging.

Tevens werd er een sprekerskorps geformeerd. Dit was een onderdeel van de propaganda-afdeling die door de Reichsjugendführung in samenspraak met de Reichspropagandaleitung in het leven werd geroepen. Potentiële sprekers werden niet alleen beoordeeld op hun spreektalent, maar ook op de mate waarin ze zich de nationaalsocialistische ideologie al eigen hadden gemaakt. Om het tot spreker te schoppen moesten de jongeren al gedurende langere tijd (minstens enkele jaren) actief zijn geweest in de Hitlerjugend. Ze konden zich opwerken vanuit de sprekerscirkels, via de afdelingen en vervolgens naar de regiogroep. Het landelijke niveau, de rijksgroep, was het eindstation voor de meest begaafde sprekers. De sprekers moesten zich zoveel mogelijk verdiepen in de nazilectuur en tevens de maatschappelijke ontwikkelingen via kranten en tijdschriften volgen. In 1937 waren er 550 sprekers actief die vrijwel door het hele land reisden om de naziboodschap te verkondigen. Daarvan werden er honderd sprekers zo goed bevonden dat ze in de NSDAP als spreker werden opgenomen. Ze spraken op bijeenkomsten en partijdagen, waar ze onder meer een bijdrage leverden aan het creëren van een bijna religieus aura rond de Führer, Adolf Hitler.

Von Schirach stelde in 1936 voor zichzelf en zijn beweging de ambitieuze doelstelling om alle tienjarigen (uitgezonderd Joden en andere 'ongewensten', zoals zigeuners en gehandicapten) uit het Duitse rijk datzelfde jaar op te nemen in de Hitlerjugend. Hij hoopte de Führer daarmee een mooi verjaardagscadeau te kunnen geven en riep 1936 vervolgens uit tot “Jaar van het Jungvolk”. Aanzienlijke druk werd uitgeoefend op de jongelingen die nog geen lid waren om zich aan te melden. Een groot scala aan promotieactiviteiten, zoals propagandamarsen en massabijeenkomsten waarbij het publiek enthousiast werd gemaakt met typische Hitlerjugend-activiteiten, verhulde het feit dat potentiële leden vaak werden gedwongen door nazistische leraren en leiders van de Hitlerjugend om lid te worden. Op de verjaardag van Hitler dat jaar, op 20 april, vond er in kasteel Marienburg een plechtige ceremonie plaats waar een groep tienjarigen hun pas verworven lidmaatschap bekrachtigden. Het kasteel stamde uit de twaalfde eeuw en behoorde toentertijd de Teutoonse ridders toe die deel hadden genomen aan de kruistocht van het Christendom in een poging de Arabische wereld te bekeren. Onder luid trompetgeschal en onheilspellend tromgeroffel en mystiek verlicht door de brandende fakkels om hen heen, legden de tienjarigen in de nabijheid van de Bloedvlag (de vlag waarmee Hitler paradeerde tijdens de mislukte putsch op 9 november 1923 en die gedrenkt zou zijn in het bloed van de nazi's die tijdens die staatsgreep omkwamen) de eed van trouw af:

In de aanwezigheid van deze Bloedvlag die onze Führer vertegenwoordigt, zweer ik al mijn energie en kracht toe te wijden aan de redder van ons land, Adolf Hitler. Ik ben bereid en klaar om mijn leven voor hem te geven, zo waarlijk helpe mij God almachtig.

De plechtigheid werd afgesloten door het zingen van het Fahnenlied, dat door Von Schirach was geschreven.

Op 1 december 1936 vaardigde Hitler Das Gesetz über die Hitlerjugend uit. Deze wet verplichtte de gehele Duitse jeugd (zowel jongens als meisjes en uitgezonderd Joden) lid te worden van de Hitlerjugend. Voortaan zou de jeugd vanaf tienjarige leeftijd “lichamelijk, geestelijk en moreel worden opgevoed in de geest van het nationaalsocialisme, teneinde daarmee het vaderland en de Volksgemeinschaft te dienen”. Met deze wet werden tevens alle nog actieve jeugdbewegingen verboden, zoals de Padvinders, de Katholieke Jeugdbeweging en een aantal kleinere jeugdorganisaties. Toen in het Sudetenland en later Oostenrijk bij het Duitse rijk werden gevoegd, kwam er een groot aantal etnische Duitsers bij. Daarvan zouden de jeugdigen van tien tot achttien jaar ook worden ingelijfd bij de Hitlerjugend. Het gevolg was dat het ledental het daaropvolgende jaar, in 1937, steeg tot 5,9 miljoen.

Op 19 januari 1938 werd de Bund Deutscher Mädel uitgebreid met de afdeling 'Glaube und Schönheit' voor 17 tot 21-jarige vrouwen. Deelname was niet verplicht voor leden van de BDM die in deze leeftijdscategorie vielen, hoewel in de praktijk de meesten vanuit de jongere afdelingen meestal de facto doorstroomden naar deze afdeling. Het was bedoeld om het gat te dichten tussen de BDM en de Nationaal-Socialistische Frauenschaft. In deze drie organisaties werden vrouwen voorbereid voorbereid op hun rol als echtgenote en huisvrouw. Leden van de BDM deden bijvoorbeeld praktijkervaring op door in kleuterscholen en huishoudens met grote families te assisteren. Later, tijdens de oorlog, zouden ze gewonde soldaten verplegen en rantsoenen aanbieden aan soldaten die op weg naar het front waren. In 1939 telde de BDM 1.5 miljoen leden.

De wet van december 1936, die lidmaatschap verplichtte, had het nog steeds niet het beoogde effect. Er waren nog steeds kinderen die aan het geforceerde lidmaatschap waren ontkomen omdat hun ouders hen thuis hielden. Een nieuwe wet werd op 25 maart 1939 uitgevaardigd die lidmaatschap nog strikter afdwong. Ouders werden vermaand hun kinderen aan te melden als ze wilden voorkomen dat hun kinderen in opvang- en weeshuizen terechtkwamen. De ouders zelf riskeerden een fikse geldboete of zelfs gevangenisstraf als ze besloten hun kinderen thuis te houden. In het begin van 1939 waren er 8,7 miljoen leden (hierin zijn de leden uit Oostenrijk en Sudetenland meegerekend) binnen de Hitlerjugend actief. Zodoende was vrijwel de gehele jeugd – die 8,87 miljoen jongeren omvatte - destijds in de Hitlerjugend opgenomen. Alleen de “ongewenste minderheden”, zoals Joden, werden buitengesloten.

Definitielijst

Führer
Duits woord voor leider. Hitler was gedurende zijn machtsperiode de führer van nazi-Duitsland.
ideologie
Het geheel van beginselen en ideeën van een bepaald stelsel.
indoctrinatie
Het, eventueel onder dwang, bijbrengen van een bepaalde mening of politieke leer. Deze dient dan verder kritiekloos te worden aanvaard.
Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
propaganda
Vaak misleidende informatie die gebruikt wordt om aanhangers / steun te winnen. Vaak gebruikt om ideele en politieke doelen te verwezenlijken.
putsch
Staatsgreep, vaak gepaard gaand met het gebruik van geweld.
staatsgreep
Poging om met geweld de macht in de staat over te nemen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Leden van de Bund Deutscher Mädel op een Führerinnenschule in Potsdam.
(Bron: Bundesarchiv)


Een "Leistungsbuch" van een Hitlerjunge.
(Bron: Roger Zenner / Wikimedia Commons)


Leden van het Jungvolk worden onderwezen in kaartlezen.
(Bron: Bundesarchiv)

Informatie

Artikel door:
Bob Erinkveld
Geplaatst op:
03-02-2010
Laatst gewijzigd:
02-09-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.