Operatie Catapult: strijd tussen bondgenoten

De Slag bij Mers-el-Kebir

In de Frans Algerijnse oorlogshaven Mers-el-Kebir, bij de stad Oran bevond zich de Franse Atlantische Vloot, Force de Raide, onder bevel van Admiraal Marcel-Bruno Gensoul. Dit eskader bestond uit de moderne slagkruisers Dunkerque en Strasbourg, de twee oude slagschepen Provence en Bretagne, de zes torpedobootjagers Volta, Mogador, Terrible, Lynx, Tigre en Kersaint, het moederschip voor watervliegtuigen Commandant Teste en vier onderzeeboten. De slagschepen lagen met hun achtersteven aan de pier die in de baai in zee stak en hun voorste kanonnen waren van zee af gericht. In de haven van de stad Oran zelf lag een klein aantal Franse torpedobootjagers.

In de loop van de nacht van 2 op 3 juli 1940 had Vice Admiral Somerville zijn Force H voor Mers-el-Kebir en de haven van Oran bijeengebracht. Rond 07:00 in de ochtend vroeg HMS Foxhound toestemming de haven binnen te varen. Aan boord bevond zich de commandant van de Ark Royal, Captain C.S. Holland, die een tijdlang de Britse marineattachť in Parijs was geweest en vloeiend Frans sprak. Hij was door Somerville aangewezen op te treden als gezant en onderhandelaar en moest Admiraal Gensoul een brief overhandigen met de Britse voorstellen voor de Franse vloot in de haven. De voorgestelde opties luidden als volgt:

  • De Franse schepen vechten mee aan geallieerde zijde tegen Duitsland en ItaliŽ.
  • De Franse oorlogsschepen worden met beperkte bemanning overgebracht naar Britse havens waar de bemanning gerepatrieerd wordt en de schepen door de Britten gebruikt worden met de belofte eventuele schade te vergoeden.
  • De Franse oorlogsbodems varen uit naar een Franse West-Indische haven, bijvoorbeeld Martinique, waar zij ontwapend worden of toevertrouwd worden aan de Verenigde Staten.
  • De schepen worden door de eigen bemanning binnen zes uur in de haven tot zinken gebracht.
Indien geen van de alternatieven door de Fransen geaccepteerd zouden worden zou de Franse vloot in Mers-el-Kebir en Oran door Force H vernietigd worden.

Admiraal Gensoul was gepikeerd dat hij niet benaderd was door vlagofficier Somerville zelf en wenste niet tegemoet te komen aan het Britse ultimatum dat om 14:00 af zou lopen. Hij liet zijn schepen in gereedheid brengen voor een gevecht. Daarna meldde hij aan zowel de Franse Admiraliteit als aan Somerville dat de Force de Raide een poging zou doen om uit te breken, desnoods met geweld. Hoewel het ultimatum pas om 14:00 zou verlopen dropten Fairey Swordfish vliegtuigen van de Ark Royal omstreeks 12:30 magnetische mijnen in de ingang van de haven. Om geen aanstoot te geven, gaf Gensoul het bevel de Britse vliegtuigen niet onder vuur te nemen. Wel zond de Franse admiraal een telegram aan de Franse Admiraliteit met de stand van zaken op dat moment maar niet de volledige inhoud van het ultimatum. In afwezigheid van Admiraal Darlan, Frans minister van marine, reageerde Admiraal Le Luc door het Franse eskader in Toulon te bevelen koers te zetten naar Mers-el-Kebir om Gensoul te ondersteunen. Tegelijkertijd voorzag Le Luc als represaille een Franse luchtaanval op Britse haveninstallaties in Gibraltar.

Deze mededelingen sterkten de Franse eskadercommandant in zijn beslissing om gewapend verzet te plegen. Om tijd te winnen begon Admiraal Gensoul nieuwe besprekingen met Captain Holland maar deze liepen uiteraard op niets uit. Na het vertrek van Holland liet Gensoul zijn eskader gereedmaken om uit te varen. De torpedobootjagers zouden voorop gaan gevolgd door de slagkruisers en dan de slagschepen.

Zover zouden zij echter niet komen want om 16:56 opende HMS Hood het vuur op het Franse eskader. De andere Britse slagschepen mengden zich in de strijd en de Franse schepen, die geen kant op konden werden hevig bestookt met 38,1cm granaten van de Britse slagschepen. De Franse vloot ondernam toch een poging uit te varen, maar kreeg talloze treffers te verwerken. De Bretagne kreeg meteen enkele voltreffers op het achterschip waardoor een geweldige brand ontstond. Bij een tweede salvo werd de romp doorboord waarna even later een geweldige explosie volgde die het schip deden kantelen en zinken. 977 Bemanningsleden werden op slag gedood. De Dunkerque werd eveneens snel geraakt. De slagkruiser kreeg drie treffers die geschuttoren II buiten gevecht stelden, de elektriciteitsgeneratoren vernielde en brand veroorzaakten in de ruimte van de verwarmingsketels. De slagkruiser keerde onder de laatste stoom en met behulp van enkele sleepboten terug naar de pier.

Het oude slagschip Provence opende om 17:00 het vuur op de Britse schepen maar kreeg enkele voltreffers die de vuurleidingpost vernielden en twee geschuttorens blokkeerden. Bovendien brak een grote brand uit in het achterschip. Er restte het schip niets anders dan het te laten stranden tussen Roseville en Sainte-Clotilde. De Franse torpedobootjagers maakten intussen snelheid om de haven uit te geraken en dit leek te lukken totdat de Mogador een enkele 38,1cm treffer kreeg die het achterschip liet exploderen. Het wrak werd snel uit de vaargeul gesleept en aan de grond gezet ter hoogte van Bains-la-Reine.

De slagkruiser Strasbourg wist zowel het artilleriebombardement als de magnetische mijnen te ontwijken en bereikte, onder dekking van de zware rookkolommen, de open zee. Meteen zette HMS Hood de achtervolging in maar staakte deze om 19:30 uit vrees voor een ontmoeting met het Franse eskader uit Toulon. Twee luchtaanvallen, uitgevoerd door Fairey Swordfish vliegtuigen van de Ark Royal, konden de Franse slagkruiser niet stoppen die inmiddels geŽscorteerd werd door de Franse torpedobootjagers Bordelais en Poursuivante die afgemeerd hadden gelegen in Oran. De destroyers Volta, Tigre, Terrible en Lynx ontsnapten ook uit de haven van Mers-el-Kebir en sloten zich aan bij de Strasbourg. In de avond van 4 juli bereikte de zeven Franse oorlogsschepen de Zuid-Franse oorlogshaven Toulon. De Kersaint bereikte later alleen de veiligheid van de Franse oorlogshaven.

Om 17:15 stopte het Britse bombardement en was de Slag bij Mers-el-Kebir voorbij. Tijdens de avond werd het drama op de Franse schepen pas echt duidelijk. Honderden doden en gewonden werden geborgen uit de wrakken. Tijdens de nacht van 3 op 4 juli bleef alles rustig bij Mers-el-Kebir maar de Franse kanonneerboot Rigault de Genouilly, vertrekkende uit Oran, werd getorpedeerd en tot zinken gebracht door de Britse onderzeeboot HMS Pandora. Hierbij vielen nog eens 12 Franse doden. In de vroege ochtend had Vice Admiral Somerville nog een luchtaanval voorzien die uitgevoerd zou worden door 12 Fairey Swordfish toestellen ondersteund door 9 Skua`s. De aanval werd afgeblazen door dichte mist en Force H keerde terug naar Gibraltar waar het eskader in de avond van 4 juli aankwam. Tijdens diezelfde ochtend wist het moederschip voor watervliegtuigen, de Commandant Teste, te ontkomen naar Oran. Het schip was wonderwel gespaard gebleven tijdens de Britse aanval. De gewonde Franse bemanningsleden werden aan boord gebracht van het hospitaalschip Sphinx of opgenomen in de ziekenhuizen van Oran, Tlemcen en Sidi-bel-Abbes.

Definitielijst

slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Het oude slagschip Bretagne explodeert op de achtergrond. Op de voorgrond de Provence.


De Mogador zwaar beschadigd gestrand.
(Bron: en.wikipedia.org)


De Strasbourg ontsnapt met slechts lichte schade naar Toulon.


De slag bij Mers-el-Kebir 3 juli 1940.
(Bron: Roger Paulissen, Go2War2.nl)



(Bron: Roger Paulissen, Go2War2.nl)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
28-02-2010
Laatst gewijzigd:
19-11-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.