Slag bij Rio de la Plata

Inleiding

Inhoudsopgave

Door de beperkingen die Duitsland, opgelegd door het Verdrag van Versailles, had in het aantal te bouwen nieuwe marineschepen was de Kriegsmarine aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog vele malen kleiner dan die van de rivalen Groot-BrittanniŽ en Frankrijk. Om toch enige partij te kunnen geven aan de Royal Navy en de Marine Nationale en om de Britse en Franse oorlogsschepen weg te houden bij komende Duitse operaties, kwamen de Duitsers met een sluwe tactiek. Omdat Groot-BrittanniŽ een eilandenrijk is betekende dit dat het noodzakelijk was voedsel en grondstoffen over zee aan te voeren. Voor zowel de Fransen als de Britten gold dat zij afhankelijk waren van de zee om de economie van hun koloniale rijken in stand te houden. Als Duitse oorlogsschepen dit scheepvaartverkeer zouden hinderen, door koopvaardijschepen aan te vallen en te vernietigen, zouden de Britten en Fransen verplicht zijn grote aantallen oorlogsschepen in te zetten om de transportschepen te beschermen en de Duitse raiders op te sporen. Bovendien zouden op deze manier veel kostbare schepen en goederen voor de geallieerden verloren gaan.

Voor deze tactiek beschikte de Kriegsmarine over enkele tientallen U-boten en een aantal oppervlakteschepen. Deze oppervlakte-eenheden zouden een grote actieradius nodig hebben om lange tijd zelfstandig te kunnen opereren in een groot zeegebied. Hiervoor kwamen alleen de beide slagkruisers Gneisenau en Scharnhorst, de vestzakslagschepen Deutschland, Admiral Graf Spee en Admiral Scheer en de zware kruisers BlŁcher en Admiral Hipper in aanmerking. Al deze schepen zijn ook daadwerkelijk ingezet als oppervlakte-raiders. Grotere schepen die later in dienst kwamen zoals de slagschepen Bismarck en Tirpitz en de zware kruiser Prinz Eugen werden eveneens ingezet om geallieerde koopvaardijschepen te vernietigen.

Volgens het Verdrag van Versailles mochten nieuw te bouwen Duitse slagschepen niet groter zijn dan 10.160 ton en geen groter kaliber kanonnen hebben dan 28cm. Het Duitse antwoord hierop waren de vestzakslagschepen van de Deutschland-klasse van 11.890 ton (de Duitsers gaven maar 10.000 ton op) en zes 28cm kanonnen. De drie Panzerschiffe, zoals ze door de Duitsers genoemd werden, waren ten tijde van hun indienststelling, tussen 1933 en 1936, beter bewapend dan een willekeurige kruiser en met hun maximale snelheid van 26 knopen, sneller dan een willekeurig slagschip in die tijd. Door de lichte bepantsering, de opstelling van de hoofdbewapening in twee drielingtorens in plaats van drie tweelingtorens en de elektrisch gelaste, in plaats van geklonken, romp werd veel gewicht bespaard. Het gebruik van dieselmotoren gaf de klasse een relatief hoge snelheid bij een flinke actieradius. Later werden de Panzerschiffe door de Duitsers geklasseerd als schwere Kreuzer maar de door een Britse journalist in de jaren 30 verzonnen naam vestzakslagschip of pocket battleship zal altijd blijven bestaan. De vestzakslagschepen zouden zeer geschikt blijken te zijn als oppervlakte-raider.

Anticiperend op de Britse en Franse oorlogsverklaring bij de inval in Polen, op 3 september 1939, zond de Duitse bevelhebber van de marine, admiraal Erich Raeder, de Deutschland en de Admiral Graf Spee al in augustus van dat jaar naar de Atlantische Oceaan. Op deze manier namen de twee Duitse schepen al posities in voordat de Britten en de Fransen effectief patrouilles konden organiseren. De Deutschland lag op 3 september reeds op de loer in Straat Denemarken en de Graf Spee was al bij de Azoren op weg naar de zuidelijke Atlantische Oceaan om hier haar piratenactiviteiten uit te oefenen. Het tankschip ms Altmark dat de oppervlakte-raiders regelmatig van olie en voorraden moest gaan voorzien werd eveneens in augustus de Atlantische Oceaan opgestuurd.

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
kaliber
De inwendige diameter van de loop van een stuk geschut, gemeten bij de monding. De lengte van de loop wordt vaak aangegeven in het aantal kalibers. Zo is bv de loop van het kanon 15/24 24 ◊15 cm lang.
Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.
vestzakslagschip
In het Duits: Panzerschiff. De type-aanduiding voor oorlogsschepen van de Duitse marine die formeel voldeden aan de voorwaarden (bijv. betreffende de waterverplaatsing) die Duitsland na de Eerste Wereldoorlog (1919, zie Vredesverdragen van Versailles) waren opgelegd. In feite echter hadden ze, door toepassingen van nieuwe vindingen op het gebied van pantsering, bewapening en voortstuwing, een grotere gevechtskracht dan de tonnage deed vermoeden.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De Admiral Graf spee in 1937.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)


De Admiral Graf Spee loopt van de helling op 30 juni 1934.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)


De Admiral Graf Spee tijdens een vlootschouw in Groot-BrittanniŽ, 1937.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
02-03-2010
Laatst gewijzigd:
14-03-2015
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.