Hr. Ms. K XVII: gezonken door een mijn of door een aanslag?

Inleiding

Inhoudsopgave

Hr. Ms. K XVII was een Nederlandse onderzeeboot van de K XIV-klasse. De K(oloniŽn)-boten werden speciaal ontworpen en gebouwd voor Nederlands Oost-IndiŽ. De serie vond een aanvang in 1913 met de K I die gebouwd werd bij de Koninklijke Maatschappij De Schelde te Vlissingen. De ontwikkeling van de K-boten liep parallel met die van de O(nderzee)-boten. De laatst genoemde vaartuigen werden echter ontworpen voor diensten in Europese wateren. De K I werd in 1916 nog door de zeesleepboot Witte Zee naar het Verre Oosten gesleept maar in 1920 maakte Hr. Ms. K III deze reis voor het eerst helemaal alleen.

De onderzeeboten K VII tot en met K X werden een verbeterde versie van de eerste serie K-boten. Met hun 715 ton waterverplaatsing onder water waren zij ook een slag groter dan de eerste serie. Het ontwerp was echter nog steeds van het ďSingle HullĒ type en ze hadden nog steeds 45cm torpedo`s als primaire bewapening. Het dekkanon van 7,5cm werd vervangen voor een 8,8cm kanon dat ook tegen luchtdoelen ingezet kon worden.

De volgende serie K-boten, K XI, K XII en K XIII, was de eerste die geheel ontworpen werd door ir. J.J. van der Struyff en werd in 1925 en 1926 in dienst gesteld. Deze onderzeeŽrs werden nog eens 100 ton groter en waren berekend op een duikdiepte van 60 meter. De serie was ten tijde van het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog nog steeds in actieve dienst. Hr. Ms. K XI en K XII zijn tegen het einde van de oorlog uit dienst gesteld. Op 21 december 1941 deed zich aan boord van de K XIII een explosie voor als gevolg van batterijgas (vrijgekomen waterstofgas uit de accu`s) waarbij drie doden vielen. Op 2 maart 1942 werd de nog niet gerepareerde onderzeeboot op het Marine-etablissement te Soerabaja, Java, door marine personeel vernield.

De laatste serie K-boten werd eveneens ontworpen door ir. Van der Struyff en was een zeer geslaagd ontwerp. De serie bestaande uit de K XIV tot en met de K XVIII, had 200 ton meer waterverplaatsing als de voorgaande serie en was geschikt voor een duikdiepte tot 80 meter. Ook waren deze vijf K-boten de eerste die beschikten over acht torpedobuizen van 53cm. Hr. Ms. K XIV was zeer succesvol toen op 23 december 1941 vier Japanse vrachtschepen tot zinken werden gebracht nabij Kuching, het Maleisische gedeelte van Borneo. De onderzeeboot heeft samen met zusterschip Hr. Ms. K XV de Tweede Wereldoorlog overleefd en beide schepen zijn in 1946 uit dienst gesteld. Ook de K XVI boekte een groot succes toen de Nederlandse onderzeeboot op 24 december 1941 de Japanse torpedobootjager Sagiri tot zinken wist te brengen, eveneens in de buurt van Kuching. Helaas ging de boot een dag later verloren door een torpedotreffer van de Japanse onderzeeboot I 66. Hr. Ms. K XVIII werd op 23 januari 1942 ernstig beschadigd door vijandelijke dieptebommen en werd op 2 maart datzelfde jaar door marine personeel vernield op het Marine-etablissement te Soerabaja.

Over het lot van Hr. Ms. K XVII bestond lange tijd grote onzekerheid. De onderzeeŽr kwam niet meer terug van de patrouille die op 6 december 1941 begonnen was, samen met Hr. Ms. O 16, onder Brits bevel. De patrouille bracht de beide Nederlandse onderzeeboten in de Zuid Chinese Zee, ten oosten van het vaste land van MaleisiŽ. Op 14 december ontmoette de K XVII de K XII die haar waarschuwde voor de nabijheid van een Japanse onderzeeboot. Dit was de laatste maal dat de K XVII gezien werd. Tot en met 21 december was er regelmatig radiocontact tussen de onderzeeboot en de geallieerde marineleiding. Sinds die dag werd er niets meer vernomen van Hr Ms. K XVII en er werd aangenomen dat de onderzeeboot op een Japanse mijn gelopen was.

De onzekerheid over het lot van de K XVII werd versterkt toen in 1980 een gemaskerde man in een Nederlands televisie programma verscheen en beweerde dat hij een Nederlandse onderzeeboot had opgeblazen in opdracht van Winston Churchill en met medeweten van Franklin Roosevelt en Koningin Wilhelmina. De Nederlandse interviewer vroeg suggestief of het hier kon gaan over de vermiste K XVII. De geÔnterviewde gaf hierop geen antwoord.

In 1996 verscheen het boek ďOperatie JBĒ van Chistopher Creighton waarin de schrijver een verklaring aflegt over het lot van Hr. Ms. K XVII. De Nederlandse onderzeeboot zou opgeblazen zijn door de Britse geheime dienst omdat de bemanning van de boot de Japanse vloot, die op weg was naar Pearl Harbor, ontdekt zou hebben. Churchill wilde dat de Japanse aanval op de Pacific Fleet in Hawaii een succes zou worden en daarom moest deze geheim blijven. Een geslaagde verrassingsaanval op de slagschepen in Pearl Harbor zou de Amerikaanse bevolking uit hun isolationisme halen en de Verenigde Staten zouden betrokken worden in de Tweede Wereldoorlog. Dit was ook de wens van de Amerikaanse president en daarom kwamen de leiders overeen dat de Nederlandse onderzeeboot, met bemanning, moest verdwijnen. Christopher Creighton en de gemaskerde man die in 1980 op de Nederlandse televisie verschenen was, bleek dezelfde persoon te zijn.

Definitielijst

isolationisme
Politiek van de VS om zich niet te bemoeien met buitenlandse aangelegenheden, wat ook het geval was tot de aanval op Pearl Harbor (december 1941).
kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. K XVII ploegt door de Golf van Biscaje in januari 1935.
(Bron: Collectie van Cleemputte)


Hr. Ms. K XVII en K XVI in Lissabon in 1935.
(Bron: Collectie van Cleemputte)


Hr. Ms. K XVII in Den Helder.
(Bron: www.dutchsubmarines.com)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
16-04-2010
Laatst gewijzigd:
24-07-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.