Nederlandse hulpmijnenvegers

DEFG-klasse hulpmijnenvegers in Nederlands Oost-IndiŽ

Technische gegevens
Grootste lengte:34,7 meter
Grootste breedte:5,7 meter
Diepgang:1,9 meter
Waterverplaatsing:175 ton
Machine-installatie:Enterprise dieselmotor (Hr. Ms. Djember Benz dieselmotor)
Machinevermogen:360 pk
Maximale snelheid:12,5 knopen
Bemanning:12 tot 14 koppen
Bewapening:2 x .30 Lewis mitrailleurs

Het ontwerp van de DEFG-klasse was een voortvloeisel uit die van de ABC-klasse van de Dienst der Gewestelijke Vaartuigen. De schepen waren iets groter en sneller dan hun voorgangers, maar waren oorspronkelijk bedoeld om dezelfde taken uit te voeren. Doordat de schepen van deze klasse pas na de Duitse inval in Nederland werden opgeleverd werden zij meteen aangepast en in dienst gesteld als hulpmijnenvegers. Hr. Ms. Djember, Djombang en Djampea werden gebouwd bij de Droogdok Mij. te Soerabaja en Hr. Ms. Digoel, Enggano, Endeh, Flores, Fakfak, Grissee en Garoet bij de Droogdok Mij. te Tandjong Priok. Vanaf 1940 vormden Hr. Ms. Djampea, Djember, Djombang, Digoel, Enggano en Endeh Divisie Mijnenvegers V, onder commando van LTZ 1 J.J. de Wolff. De divisie werd gestationeerd in Tandjong Priok.

Hr. Ms. Djember

Hr. Ms. Djember werd in 1941 in dienst gesteld door commandant 2de officier H. van Gulpen van de Dienst der Gewestelijke Vaartuigen als Hulpmijnenveger 19 (HMV 19). Op 1 maart 1942 werd het schip door de eigen bemanning tot zinken gebracht in de haven van Tandjong Priok, Batavia. Op 15 januari 1943 werd het schip door de Japanners gelicht en te Tandjong Priok gerepareerd. Op 20 februari van datzelfde jaar werd het schip in Japanse dienst gesteld als Hulpmijnenveger WA 104. De .30 Lewis machinegeweren werden vervangen door 3 x 25mm en 1 x 13mm mitrailleurs en verder werd het schip uitgerust met zes dieptebommen. Op 12 april 1945 werd het Nederlandse hulpvaartuig in Japanse dienst getorpedeerd door de Britse onderzeeboot HMS Stygian en ten westen van Bali aan de grond gezet. Later werd het schip weer geborgen en eind 1945 werd het teruggevonden in Soerabaja. De Djember werd overgedragen aan de Dienst van Gewestelijke Vaartuigen en weer als politiekruiser in dienst gesteld. In 1950 werd het schip overgedragen aan IndonesiŽ.

Hr. Ms. Djombang (HMV 20)

De Djombang werd in 1941 in dienst gesteld door commandant 2de officier G.J. van Loopik van de Gouvernements Marine als Hulpmijnenveger 20 (HMV 20). Op 2 maart 1942 werd het schip door de eigen bemanning tot zinken gebracht in de haven van Tandjong Priok.Op 1 april 1943 werd het schip door de Japanse bezetter gelicht, gerepareerd en in dienst gesteld als Hulpmijnenveger WA 106 op 31 augustus van datzelfde jaar. Zij had dezelfde bewapening gekregen als de WA 104 (ex Hr. Ms. Djember). Na de Tweede Wereldoorlog werd het schip teruggegeven aan de Koninklijke Marine die het van 3 mei 1947 tot december 1949 gebruikte als stationschip in Noord-Celebes. In 1949 werd de Djombang overgedragen aan de Indonesische marine.

Hr. Ms. Digoel

De Digoel werd in 1941 in dienst gesteld als Hulpmijnenveger 23 (HMV 23). Op 1 maart 1942 werd het voormalige vaartuig van de Dienst der Gewestelijke Vaartuigen door de eigen bemanning tot zinken gebracht in de haven van Tandjong Priok. De Japanners hebben het wrak nooit gelicht.

Hr. Ms. Djampea

Dit voormalige Gewestelijke Vaartuig werd in 1941 in dienst gesteld als Hulpmijnenveger 21 (HMV 21) door commandant 2de officier P.T. Geelhoed van de Gouvernements Marine. Op 1 maart 1942 werd het schip door de eigen bemanning tot zinken gebracht te Tandjong Priok. De Japanners hebben het wrak gelicht en hersteld maar nooit in dienst genomen. In 1945 werd de Djampea teruggevonden te Soerabaja en overgedragen aan de Dienst van Scheepvaart. In 1949 werd het schip overgedragen aan de Indonesische marine.

Hr. Ms. Enggano

2de officier H.L.W. Kraal nam in 1941 het commando op zich van Hr. Ms. Enggano toen deze als Hulpmijnenveger 22 (HMV 22) in dienst werd gesteld. Net als haar zusterschepen werd de Enggano op 1 maart 1942 door de eigen bemanning tot zinken gebracht in Tandjong Priok. De Japanse bezetter heeft het schip gelicht en op 31 augustus 1944 in dienst gesteld als Hulpmijnenveger WA 107. De Japanse bemanning gaf zich een jaar later over waarna het schip terugging naar de Dienst van Scheepvaart. De Indonesische marine nam het schip over in 1950.

Hr. Ms. Endeh (HMV 18)

De Endeh was in 1941 in dienst gesteld als Hulpmijnenveger 18 (HMV 18) door 2de officier van de Gouvernements Marine H.J. van der Roest. Op 1 maart 1942 ondernam een groep vrijwilligers van 24 man, voornamelijk officieren van de Koninklijke Marine, een poging om met het schip te ontkomen naar AustraliŽ. De groep stond onder leiding van kapitein-luitenant-ter-zee P. Rouwenhorst. Reeds de volgende dag werd het schip onderschept door de Japanse torpedobootjagers Matsukaze en Shiokaze en met geschutvuur tot zinken gebracht. Van de opvarenden kwamen er 7 om het leven. De overlevenden wisten zich met moeite te redden in een vlet. Op 13 maart bereikte de vlet de Duizend Eilanden, net boven Tandjong Priok. Vier van de opvarenden gingen mee met een aantal inlandse vissers en zijn door hen om het leven gebracht. De overigen bereikten met een gevonden sloep het vasteland bij de landtong Krawang waar zij op 23 maart door een Japanse patrouille werden gevangengenomen. Zij werden overgebracht naar een Japans krijgsgevangenkamp.

Hr. Ms. Flores

De Flores was nog niet voltooid toen het schip op 2 maart 1942 door marine- en werfpersoneel te Tandjong Priok werd vernield. De Japanners repareerden het schip en lieten het op 17 oktober 1942 van stapel lopen en namen het op 25 juni 1943 in dienst als WA 101. Op 13 oktober 1943 liep het schip op een mijn in het Oostervaarwater bij Soerabaja, onder de kust van Madoera. De Japanners lichtten en herstelden hun oorlogsbuit maar op 17 mei 1944 werd de ex-Flores zwaar beschadigd tijdens een geallieerde luchtaanval, door vliegtuigen afkomstig van de USS Saratoga en de HMS Illustrious, op Soerabaja. In augustus 1945 werd het nog steeds beschadigde schip overgedragen aan de Koninklijke Marine die het liet repareren. Het schip werd als patrouillevaartuig ingezet bij de zee- en kustbewaking vanuit Tandjong Pinang in de Riouw-archipel. In 1950 is de Flores overgedragen aan de Indonesische marine.

Hr. Ms. Fakfak

Dit nog in aanbouw zijnde schip voor de Dienst der Gewestelijke Vaartuigen werd op 2 maart 1942 door marine- en werfpersoneel te Tandjong Priok vernield. De Japanse bezetter repareerde het waarna de Fakfak in oktober 1942 alsnog van stapel kon lopen. Op 30 juni 1943 werd het schip in Japanse dienst gesteld als WA 102. De ex-Fakfak werd in augustus 1945 beschadigd teruggevonden in Soerabaja. Na reparatie werd het schip onder haar oude naam in dienst gesteld als patrouillevaartuig bij de zee- en kustbewaking in Noord-Celebes. In 1949 werd de Fakfak overgedragen aan IndonesiŽ.

Hr. Ms. Grissee

De Grissee was in 1942 al tewatergelaten maar werd op 2 maart van dat jaar vernield door marine- en werfpersoneel te Tandjong Priok. Het schip werd door de Japanners gerepareerd en door hen op 31 augustus 1943 in dienst gesteld als WA 105. In februari 1945 liep de ex-Grissee op een mijn in het Westervaarwater bij de ingang van de haven van Soerabaja maar zonk niet. Op 25 mei 1945 werd het schip door de Britse onderzeeboot HMS Trenchant met kanonvuur tot zinken gebracht.

Hr. Ms. Garoet

Dit Gewestelijke Vaartuig was nog in aanbouw toen het op 2 maart 1942 door personeel van de Koninklijke Marine en van de werf te Tandjong Priok werd vernield. De Japanse bezetter repareerde het schip en lieten op 20 november 1942 te water waarna zij het op 3 juli 1943 in dienst stelde als WA 103. In augustus 1945 werd de Garoet door de Britse marine teruggevonden te Tandjong Priok en voor de Royal Navy behouden.

Definitielijst

Divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
WA
Afkorting van Weerafdeling, de knokploegen van de NSB.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Djampea.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De politiekruiser Djombang in 1947.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


Afbeelding van Hr. Ms. Fakfak.
(Bron: Shipbucket)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
24-08-2010
Laatst gewijzigd:
01-10-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.