Nederlandse mijnenleggers

Hr. Ms. Willem van der Zaan

Technische gegevens

Bouwwerf:Nederlandse Dok Mij. te Amsterdam
Op stapel gezet:18 januari 1938
Tewatergelaten:15 december 1938
Indienstgesteld:21 augustus 1939
Grootste lengte:75,25 meter
Grootste breedte:11,2 meter
Diepgang:3,4 meter
Waterverplaatsing:1.407 ton
Machine-installatie:2 triple expansiemachines van Werkspoor, 2 Yarrow ketels
Machinevermogen:2.200 pk
Maximale snelheid:15 knopen
Bemanning:90 koppen
Bewapening:2 x 12cm kanonnen, 2 x 2 12,7mm mitrailleurs, 120 mijnen

Bijzonderheden:
Het schip was tevens ontworpen als opleidingsschip voor adelborsten en beschikte daarom over extra accommodatie voor 40 personen.
Hr. Ms. Willem van der Zaan was uitgerust met een zware hijskraan zodat een drijvervliegtuig aan boord kon worden genomen.

Commandant LTZ 1 H.D. Linder had de nieuwe mijnenlegger indienstgesteld. Van 29 augustus 1939 tot 11 april legden Hr. Ms. Abraham van der Hulst en de Willem van der Zaan 85 spertonnen en 284 mijnen type 1921 in het Schulpengat. Op 7 mei 1940 legde Hr. Ms. Willem van der Zaan mijnversperringen in het Boomkensdiep, de Zuider Stortemelk en voor de kust van Vlieland. Vijf dagen later legde het schip samen met Hr. Ms. Jan van Brakel en de Nautilus een mijnversperring bij de Haaksgronden. De volgende dag vertrok de Van der Zaan, volgeladen met reserveonderdelen en torpedo`s naar Groot-BrittanniŽ waarna het schip op 16 mei veilig in Portsmouth aankwam.

In Groot-BrittanniŽ werd besloten dat de Willem van der Zaan zou gaan samenwerken met Britse mijnenleggers. Het schip werd aangepast en uitgebreid met Asdic en dieptebommen. Hierdoor werd het aantal mee te nemen mijnen teruggebracht naar 90. De mijnenrails werd aangepast zodat gewerkt kon worden met Britse contact- magnetische- en antennemijnen. Het testen van de nieuwe rails vond plaats op 27 en 28 juni 1940. Vanaf 1 juli stond de Willem van der Zaan onder commando van de Senior Officer Minelayers Ingham en werden acht mijnenlegacties uitgevoerd waarbij in totaal 2.198 mijnen werden gelegd, voornamelijk aan de Britse oostkust.

Eind 1940 kreeg de mijnenlegger opdracht naar Nederlands Oost-IndiŽ te vertrekken om de Nederlandse vloot te versterken. Om de gevaarlijke Middellandse Zee te vermijden werd besloten de route rond Zuid-Afrika te nemen. Op 14 januari 1941 arriveerde het schip in Tandjong Priok op Java. Voordat de Willem van der Zaan in de Riouwarchipel werd gestationeerd, op 2 april 1941, werd LTZ 1 G.P. KŁller aangesteld als nieuwe commandant van de mijnenlegger. In de Riouwarchipel werden verschillende mijnversperringen gelegd.

Op 26 februari 1942 werd afgezien van het escorteren van het Amerikaanse vliegdekschip USS Langley (CV-1), in verband met ketelproblemen op de Van der Zaan. De Langley vervoerde 32 vliegklare P-40 jachtvliegtuigen die bestemd waren voor de verdediging van Java. De volgende dag viel het vliegdekschip ten prooi aan Japanse bommenwerpers. Op 1 maart werd besloten de Willem van der Zaan uit te laten wijken naar Colombo, Ceylon, waar de mijnenlegger op 9 maart behouden aankwam. In Colombo werd de Willem van der Zaan toegevoegd aan het Britse Arabian-Bengal-Ceylon eskader. Gedurende de komende drie jaar escorteerde Hr. Ms. Willem van der Zaan individuele schepen en konvooien van en naar Colombo.

Op 12 oktober 1944 keerde de Willem van der Zaan terug naar Groot-BrittanniŽ voor groot onderhoud en kwam op 16 november veilig aan in de monding van de Thames. Vanaf 18 december 1941 had de mijnenlegger 152.750 zeemijlen afgelegd en ruim 2 miljoen ton geallieerde scheepsruimte gekonvooieerd. Op 17 november werd de Nederlandse oorlogsbodem opgenomen in het Eastern Dock van de London Docks in het Shadwell Basin. Op 8 januari 1945 werd verhaald naar het Albert Dock Basin waar de onderhoudswerkzaamheden werden voortgezet. Een week later nam LTZ 1 A. van Miert het commando over. Hij was eerder eerste officier geweest aan boord. Op 3 maart waren de werkzaamheden gereed en werd weer een aantal mijnenlegoperaties uitgevoerd. Na de Duitse overgave, op 7 mei 1945, werden alle mijnenlegactiviteiten gestopt.

Drie weken later, op 30 mei, keerde de Willem van der Zaan terug in Nederland en meerde af aan de Parkkade in Rotterdam waar het schip bleef liggen tot 6 augustus. Die dag keerde de mijnenlegger terug naar Londen om gereed gemaakt te worden voor dienst in Nederlands Oost-IndiŽ. In de Oost werden patrouillediensten verricht, humanitaire hulpacties uitgevoerd en ex-krijgsgevangenen vervoerd. In april 1946 keerde het schip terug naar Nederland voor onderhoud. Van 20 maart 1947 tot 1 juli 1948 verbleef de Willem van der Zaan weer in de Oost. Nadat de mijnenlegger in Den Helder onderhoud had gekregen vertrok het schip naar de West om daar tot januari 1950 als stationschip te fungeren.

Vanaf 13 november 1950 werd op de Rijkswerf begonnen met het ombouwen van de Willem van der Zaan tot fregat. In deze periode werd het achterschip dichtgemaakt, de mijnenrails verwijderd, twee 40mm mitrailleurs verwijderd en de vier 12,7mm mitrailleurs vervangen door een even groot aantal 20mm Oerlikon mitrailleurs. Het aantal bemanningsleden werd met het oog op de modernere radar- en vuurleidingapparatuur opgehoogd tot 160 koppen. De in het ontwerp meegenomen adelborstaccommodatie kwam hierbij goed van pas. Als fregat nam het schip deel aan eskaderreizen van Smaldeel 1 en Smaldeel 5 onder naamsein F 824.

Begin 1961 ging het schip naar Vlissingen om daar dienst te doen als logement- en werkschip voor de mijnendienst met naamsein A 880. In november 1963 werd het schip immobiel verklaard en alleen nog gebruikt als logementschip. Op 27 februari 1970 werd de Van der Zaan definitief uit dienst gesteld en op 6 oktober van datzelfde jaar voor sloop verkocht aan Stolk`s Handelsonderneming te Hendrik-Ido-Ambacht.

Definitielijst

Asdic
Engelse afkorting voor: Allied Submarine Detection Investigation Committee. Door de Britten gebruikt systeem om Duitse onderzeeŽrs op te sporen. ASDIC zond een elektronisch signaal en ving de echo van deze signalen op en zette deze om in geluid, de bekende 'ping'. ASDIC had maar een bereik van 1,5 zeemijl en er was een ervaren luisteraar nodig om een U-boot te onderscheiden van een school vissen.
radar
Engelse afkorting met als betekenis: Radio Detection And Ranging. Systeem voor het met elektromagnetische golven vaststellen van de aanwezigheid, afstand, snelheid en richting van voorwerpen als schepen, vliegtuigen, enz.
Smaldeel
Deel van een oorlogsvloot die zelfstandig opereert.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Willem van der Zaan.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Willem van der Zaan aan de afbouwkade.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Willem van der Zaan in 1947.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Willem van der Zaan als fregat.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


Hr. Ms. Willem van der Zaan op weg naar de sloper. Let op de dichtgemaakte achterzijde.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-09-2010
Laatst gewijzigd:
23-02-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.