Morgen, Konrad

Na de oorlog

Neurenberg

Tijdens het Internationale Militaire Tribunaal in Neurenberg werd Konrad Morgen op 7 en 8 augustus 1946 als getuige opgeroepen door dr. Horst Pelckmann, de raadsman voor de SS. Terwijl het tribunaal bedolven was door de omvangrijke hoeveelheid aan belastend bewijs tegen de SS, moest Morgens getuigenis het beeld van de SS als misdadige organisatie bijstellen. Het was namelijk de bedoeling van de verdediging om Morgens onderzoek naar mishandeling en illegale moord in de concentratiekampen aan te voeren als het bewijs voor de stelling dat wandaden niet toegestaan waren binnen de SS en toegeschreven moesten worden aan criminele individuen. Morgens verklaring kon echter niets in positieve zin betekenen voor de verdediging van de SS. De aanklagers vonden zijn relaas zelfs zo weinig overtuigend dat ze hem niet eens vragen wilden stellen.

Morgen trad in Neurenberg ook op als getuige tijdens het proces voor het Amerikaanse militaire tribunaal tegen Oswald Pohl en zeventien van zijn medewerkers van het SS-WVHA, dat plaatsvond van 8 april tot 3 november 1947. Morgen werd op 21 en 22 augustus 1947 door de verdediging opgeroepen als getuige. Opnieuw moest zijn getuigenis aantonen dat de omstandigheden in de concentratiekampen helemaal niet zo slecht waren als werd voorgesteld. Morgens verhaal werd wederom wantrouwend aangehoord. Pohl werd schuldig bevonden aan oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en lidmaatschap van een criminele organisatie en werd op 3 november 1947 veroordeeld tot dood door ophanging. Het vonnis werd voltrokken op 7 juni 1951.

Denazificatie

Morgen werd zelf op 28 januari 1946 in politieke detentie genomen in het Internierungslager Ludwigsburg. Vanwege zijn lidmaatschap van de NSDAP en hoge rang in de SS, werd hij daar onderworpen aan een denazificatieproces. De zaak kwam voor op 24 juni 1948. Morgen verdedigde zich met verve: hij vertelde jurist te zijn geworden "om de gerechtigheid te dienen" en hield de rechtbank voor dat hij had gestreden tegen "misdaden tegen de menselijkheid". Op grond van het door hem gestelde verzet tegen de misdaden in de concentratiekampen en de risicoís die hij daarbij gelopen zou hebben, besloot de rechtbank hem als Entlastete (onschuldige) te beschouwen. Morgen was daarna een vrij man en de kosten van de rechtszaak kwamen voor rekening van de staat.

In 1950 moest Morgen zich opnieuw verantwoorden voor een Spruchkammer, ditmaal die van Nord-WŁrttemberg. Het ministerie van Politieke Bevrijding van de Bondsrepubliek Duitsland had namelijk tot herziening van de eerdere uitspraak opgeroepen, omdat gemeend werd "dat in het handelen van de beklaagde er geen sprake is van actief verzet tegen de nationaalsocialistische dictatuur." De rechtbank deed haar uitspraak op 27 november 1950. Ditmaal werd hij niet in de categorie van Entlastete ingedeeld, maar werd hij beschouwd als Mitlšufer (meeloper). In de praktijk maakte dat weinig verschil, omdat op grond van de nieuwe wetgeving er geen juridisch onderscheid meer gemaakt werd tussen minder schuldigen, meelopers en onschuldigen.

Auschwitzproces

Nadat er een einde was gekomen aan zijn denazificatieprocessen pakte Morgen zijn vooroorlogse carriŤre weer op. Hij werd advocaat in Frankfurt am Main: van 16 mei 1951 tot 19 januari 1979 was hij hier lid van de Rechtsanwaltskammer (de orde van advocaten). Gedurende deze periode trad hij opnieuw op als getuige tijdens een proces tegen oorlogsmisdadigers, namelijk tijdens het eerste Auschwitz-proces in Frankfurt, dat plaatsvond van 10 december 1963 tot 10 augustus 1965. Terwijl Morgens getuigenis in Neurenberg verworpen werd, speelde deze in Frankfurt wel een rol van betekenis. Hij kon de rechtbank duidelijk maken wat in de concentratiekampen volgens de nazi-wetgeving een misdaad was en wat niet. Hij benadrukte dat het vergassen van Joden "simpelweg het uitvoeren van orders" was, maar dat er in de kampen ook executies plaatsvonden die niet op bevel, maar uit persoonlijke beweging uitgevoerd waren. Mede dankzij de informatie van Morgen kon bewezen worden dat de kampbewakers Wilhelm Boger en Josef Klehr zich op individuele basis schuldig hadden gemaakt aan meerdere moorden; ze werden tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld.

Strafzaken

Morgen had na de oorlog niet alleen als getuige of advocaat te maken met de rechtbank, maar ook als verdachte. Drie keer werd er door het Landgericht van Frankfurt am Main een vooronderzoek voor een strafzaak tegen hem geopend. Het betrof aanklachten die betrekking hadden op twee vermeende misdaden waaraan Morgen zich tijdens de oorlog schuldig zou hebben gemaakt. Het eerste vooronderzoek vond plaats in 1955. Morgen werd er toen van beschuldigd dat hij in 1944 in Boedapest, gedurende de deportatie van de Hongaarse Joden naar Auschwitz, een oproep vervaardigd zou hebben waarin hij de Joden had gerustgesteld dat hen in Duitsland niets zou gebeuren. Hij zou hen bovendien opgedragen hebben hun bezittingen niet over te dragen aan de Hongaarse politie. Morgen erkende dat hij in die tijd twee dagen in Boedapest geweest was om daar Adolf Eichmann, de organisator van de deportatie van de Hongaarse Joden, te ondervragen. Hij bestreed echter dat hij zelf een oproep met een dergelijke boodschap opgesteld had. Morgen werd vrijgesproken vanwege gebrek aan bewijs. In 1972 werd hem dezelfde beschuldiging ten laste gelegd, maar ook toen zonder resultaat. Er was geen nieuw bewijs gevonden.

Het andere vooronderzoek dat tegen Morgen gevoerd werd, vond plaats in 1961. Hij werd er toen van beschuldigd in 1943 betrokken te zijn geweest bij de dood na een medisch experiment van vier Sovjetkrijgsgevangenen in kamp Buchenwald. De aanleiding voor dit experiment was het overlijden van kampbewaker KŲhler geweest. Door Morgen werd aangenomen dat KŲhler in opdracht van kampcommandant Koch vergiftigd was door kamparts Hoven, zodat hij niet tegen hem kon getuigen. Om te onderzoeken waarmee hij vergiftigd was, kregen vier ter dood veroordeelde Sovjetkrijgsgevangenen, in het bijzijn van Morgen, giftige stoffen toegediend die kamparts Hoven ter beschikking gestaan hadden, zodat gekeken kon worden hoe zij hierop reageerden. Ze overleefden de proef, maar werden later alsnog gedood. Er werd geen bewijs gevonden dat Morgen "op welke manier dan ook aan de latere moord van de proefpersonen meegewerkt had" en ook waren er geen aanwijzingen dat hij "het bevel tot de uitvoering van de proef gegeven had". Het Landgericht sprak hem daarom vrij.

Morgen werd in de jaren í70 geÔnterviewd door de Amerikaanse historicus John Toland en voor de Britse documentaireserie The World at War. Op 4 februari 1982 stierf hij op 72-jarige leeftijd.

Definitielijst

dictatuur
Staatsvorm waarbij de macht in een land in de handen is van ťťn persoon, de dictator. Oorspronkelijk een Romeinse staatsvorm voor tijden van nood, waarbij de totale macht 6 maanden in de handen lag van ťťn persoon om de crisis het hoofd te bieden.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
oorlogsmisdaden
Misdaden die in oorlogstijd worden begaan. Vaak betreft het hier misdaden van militairen ten opzichte van burgers.
Spruchkammer
Na de oorlog in Duitsland opgerichte rechtbanken die zich vanaf 1946 bezighielden met denazificatieprocessen. Deze rechtbanken konden beklaagden in vijf categorieŽn indelen: Hauptschuldige (hoofdschuldigen), Belastete (schuldigen), Minderbelastete (minder schuldigen), Mitlšufer (meelopers) en Nichtbelastete (onschuldigen).

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Konrad Morgen als getuige tijdens het Internationale Militaire Tribunaal in Neurenberg
(Bron: U.S. National Archives)


Oswald Pohl in de beklaagdenbank van het Amerikaanse militaire tribunaal in Neurenberg. Morgen werd tijdens zijn proces opgeroepen als getuige.
(Bron: U.S. National Archives)


Josef Klehr als beklaagde tijdens het eerste Auschwitz-proces in Frankfurt. Morgen werd ook tijdens dit proces opgeroepen als getuige.
(Bron: H.E.A.R.T.)


Konrad Morgen tijdens zijn interview voor de Britse documentairereeks The World at War.
(Bron: H.E.A.R.T.)


Ilse Koch op 14 augustus 1947 tijdens het proces tegen haar in Dachau. Morgen weigerde een valse getuigenis tegen haar af te leggen.
(Bron: U.S. National Archives)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
21-10-2017
Laatst gewijzigd:
05-03-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.