Britse destroyers voor de Nederlandse marine

Inleiding

Inhoudsopgave

Op 10 mei 1940, de dag dat de Duitsers Nederland binnenvielen en voor Nederland de Tweede Wereldoorlog begon, beschikte de Koninklijke Marine over acht torpedobootjagers van de Admiralen-klasse. Verder waren er in Nederland vier torpedobootjagers van de Gerard Callenburgh-klasse in aanbouw. Reeds op die 10e mei ging de eerste jager verloren toen Hr. Ms. Van Galen, na een Duitse luchtaanval op het schip, zonk in de Merwedehaven.

Van de torpedobootjagers van de Gerard Callenburgh-klasse kon alleen de onvoltooide Isaac Sweers ontkomen naar Engeland. De Callenburgh viel op 14 mei in Duitse handen terwijl de casco`s van de Tjerk Hiddes en de Philips van Almonde door Nederlands werf- en marinepersoneel vernield werden.

De Nederlandse regering zocht hulp bij de Britse admiraliteit om de waardevolle torpedobootjagers te vervangen. Er werd met de Britten overeengekomen dat twee, in aanbouw zijnde N-class destroyers, Noble en Nonpareil, door de Koninklijke Marine overgenomen konden worden. De nieuwe torpedobootjagers werden Van Galen en Tjerk Hiddes genoemd.

Het benodigde geld voor de nieuwe Van Galen kwam uit een fonds dat gefinancierd werd door inwoners van niet bezette Nederlandse gebieden, vooral Nederlands Oost-IndiŽ. De nieuwe torpedobootjager kwam op 11 februari 1942 in Nederlandse dienst en zou na de opwerkperiode meteen naar de Oost gestuurd worden. De vervanger van de oude Van Galen kwam echter te laat om te kunnen bijdragen aan het verdedigen van de Indonesische archipel tegen de Japanse agressor. In de nacht van 27 op 28 februari was de geallieerde vloot onder commando van de Nederlandse schout-bij-nacht Karel Doorman verslagen door Japanse marineschepen tijdens de Slag in de Javazee. Voor, tijdens en net na deze slag gingen alle zeven overige torpedobootjagers van de Admiralen-klasse verloren. Hr. Ms. Isaac Sweers werd in Engeland afgebouwd maar ging in november 1942 verloren in de Middellandse Zee als gevolg van twee torpedotreffers van een Duitse onderzeeboot.

De Koninklijke Marine wilde de strijd voortzetten tegen de Duitsers en de Japanners maar daarvoor had zij een aantal veelzijdige type schepen zoals torpedobootjagers nodig. Weer werd een beroep gedaan op de Britse Admiraliteit maar deze kon niet zo snel destroyers leveren omdat de Royal Navy zelf alle beschikbare schepen hard nodig had. Toch werd afgesproken dat Nederland nog vijf torpedojagers kon kopen van verschillende klassen, maar uiteindelijk werden ze pas in Nederlandse dienst gesteld na de Tweede Wereldoorlog.

Zes van de zeven torpedobootjagers die Nederland overnam van Groot-BrittanniŽ waren zogenaamde Emergency Destroyers. Dit betekende dat de schepen snel en goedkoop gebouwd moesten worden door het acute oorlogsgevaar. Dit ging uiteraard ten koste van de kwaliteit waardoor meer onderhoud nodig was dan bij schepen die voor en na de Tweede Wereldoorlog gebouwd werden. Vanaf 1954 werden de Nederlandse Emergency Destroyers vervangen door de nieuwe onderzeebootjagers van de Holland- en Friesland-klasse. De torpedobootjagers gingen vervolgens meteen naar de sloop. Na slechts 15 tot 20 jaar dienst waren de schepen volledig afgeschreven.

Vooruitlopend op de levering van de N-class destroyers kreeg de Koninklijke Marine tijdelijk de beschikking over Hr. Ms. Campbeltown. Dit was een oude Amerikaanse destroyer die de Royal Navy, samen met 49 andere oude torpedobootjagers, van de Amerikanen had kunnen overnemen bij de eerste levering onder de voorwaarden van de leen- en pachtwet. Deze Lend Lease Act was een Amerikaanse wet die op 11 maart 1941 goedgekeurd was. Op grond van deze wet kon de Verenigde Staten oorlogsmaterialen leveren aan geallieerde landen zonder dat de Amerikaanse neutraliteit in het gedrang kwam.

Definitielijst

neutraliteit
Onpartijdigheid, onzijdigheid, tussen de partijen instaand, geen partij kiezen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Van Galen (2)
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)


S-class destroyer HMS Scorpion.
(Bron: Peter Kimenai Go2War2)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
09-12-2010
Laatst gewijzigd:
18-10-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.