Hr. Ms. De Ruyter

Hr. Ms. De Ruyter in Nederlands Oost-IndiŽ

Hr. Ms. De Ruyter vertrok op 12 januari 1937 naar Nederlands Oost-IndiŽ onder commando van kapitein-ter-zee (KTZ) A.C. van der Sande Lacoste. Na een vlagvertoonreis van ruim zeven weken kwam de nieuwe Nederlandse kruiser op 5 maart aan in Tandjong Priok, de haven van Batavia, Java. Vanaf die dag fungeerde de De Ruyter als vlaggenschip van een permanent Nederlands eskader in de Indische archipel. Het eskader bestond verder uit de kruiser Hr. Ms. Java, vier torpedobootjagers van de Admiralen-klasse en een aantal onderzeeboten en stond onder commando van schout-bij-nacht (SBN) G.W. Stoeve. Op 25 oktober 1937 loste kapitein-luitenant-ter-zee (KLTZ) J.B. Meijer KTZ van der Sande Lacoste af als commandant van de De Ruyter. Vanaf 8 januari 1938 vervulde KLTZ L.G.L. van der Kun, die op 12 april 1939 bevorderd werd tot KTZ, de functie van commandant van de Nederlandse kruiser.

Op 4 mei 1939 werd KTZ H.J. Bueninck commandant van Hr. Ms. De Ruyter. Vanaf 3 september 1939, de dag dat Groot-BrittanniŽ en Frankrijk de oorlog verklaarden aan Duitsland, hield het Nederlandse eskader in Nederlands Oost-IndiŽ zich vooral bezig met het handhaven van de Nederlandse neutraliteit. In de praktijk betekende dit eindeloos patrouilleren waarbij regelmatig schepen van oorlogvoerende landen aangehouden en gecontroleerd werden. Begin 1940 moest Hr. Ms. De Ruyter een omvangrijke turbinereparatie ondergaan op het Marine-etablissement te Soerabaja. Na de geslaagde reparatie werd tijdens een proefvaart een maximale snelheid behaald van bijna 33 knopen.

Toen Duitsland op 10 mei 1940 binnenviel in Nederland en ons land meegezogen werd in de Tweede Wereldoorlog, werd in de Nederlandse kolonie de algehele mobilisatie afgekondigd. Het commando van het permanente eskader, waarvan Hr. Ms. De Ruyter al die tijd vlaggenschip was geweest, werd op 13 juni 1940 overgenomen door SBN K.W.F.M. Doorman. De oorlogsschepen van het eskader, alsook de overige Nederlandse marineschepen, gingen zich in deze periode vooral bezig houden met het beschermen van geallieerde koopvaardijschepen.

Op 27 januari 1941 vond weer een commandowissel plaats op Hr. Ms. De Ruyter toen KLTZ J.H. Solkesz KTZ Bueninck afloste. Het jaar 1941 werd gevuld met konvooidiensten die alleen afgewisseld werden met korte onderhoudsperiodes in Soerabaja en de aflossing van commandant Solkesz door KLTZ E.E.B. Lacomblť op 18 augustus van dat jaar. Deze relatief saaie periode werd op een ruwe wijze onderbroken door de Japanse aanval op Pearl Harbor op 7 december en de oorlogsverklaringen van onder anderen de Verenigde Staten en Nederland aan Japan, de volgende dag.

Om als geallieerde strijdkrachten gezamenlijk tegen de Japanse invasies in het Verre Oosten te kunnen optreden werd het ABDA-command (American, British, Dutch and Australian Command) opgericht op 28 december 1941 onder commando van de Britse General Archibald Wavell. ABDACOM ging op 2 februari 1942 over tot het oprichten van een Allied Striking Force. Deze striking force bestond uit geallieerde oorlogsschepen die de taak kregen de Japanse invasievloten te stoppen. Het aanvalseskader werd onder commando gesteld van schout-bij-nacht Karel Doorman en Hr. Ms. De Ruyter werd vlaggenschip van het internationale smaldeel.

De eerste actie van het geallieerde aanvalseskader was die in de Gaspar Straten, de naast elkaar liggende zeestraten tussen de eilanden Banka en Billiton ten oosten van Sumatra. Hierbij trachtte Doormans aanvalseskader een Japanse invasievloot te onderscheppen die vanuit de Zuid Chinese Zee onderweg was om het zuiden van Sumatra, met de rijke olievelden rond de hoofdstad Palembang, te bezetten. De Allied Striking Force bestond uit de Nederlandse lichte kruisers Hr. Ms. De Ruyter, Hr. Ms. Tromp en Hr. Ms. Java, de Britse zware kruiser HMS Exeter en de lichte Australische kruiser HMAS Hobart. De kruisers werden beschermd door vier Nederlandse en vier Amerikaanse torpedobootjagers. Tijdens een nachtelijke passage van de Stolzestraat liep de Nederlandse torpedoboot jager Hr. Ms. Van Ghent op een rif en moest verlaten en vernield worden. Tegen de middag van 15 februari 1942 werd het geallieerde eskader aangevallen door Japanse vliegtuigen en zonder bescherming van eigen jachtvliegtuigen was de Allied Striking Force bijzonder kwetsbaar. Onder zware bommenregens werden de geallieerde oorlogsschepen teruggedreven naar Java. Zuid-Sumatra en Palembang werden al op 16 februari door de Japanners bezet.

Drie dagen na de vlucht uit de Gaspar Straten werd door een Nederlandse vliegboot een kleine Japanse invasievloot verkend die op weg was naar Bali. Dit ten oosten van Java liggende eiland was belangrijk voor de geallieerden omdat zich hier een vliegveld bevond. Als dit in Japanse handen zou vallen, zou Soerabaja, de belangrijkste marinehaven, binnen het vliegbereik van Japanse bommenwerpers komen. Doorman`s aanvalseskader was echter verspreid over verschillende havens op Java. Daarom werd besloten de Japanners aan te vallen in verschillende aanvalsgolven. Terwijl de Japanse invasie op Bali bijna voltooid was, op de zuidoostkust van het eiland, viel schout-bij-nacht Doorman als eerste de begeleidende Japanse torpedobootjagers Asashio en Oshio aan met de kruisers De Ruyter en Java. De 15cm kanonnen van de kruisers namen de vijandelijke schepen onder vuur in de eerste fase van de Slag in Straat Badoeng maar richtten nauwelijks schade aan. De beide kruisers gingen verder in noordelijke richting zodat de torpedojagers Hr. Ms. Piet Hein, USS Pope en USS John D. Ford een aanval met torpedo`s konden doen. In het gevecht dat volgde werd de Piet Hein tot zinken gebracht en werden de beide Amerikaanse schepen verdreven. De De Ruyter en de Java hadden hun noordelijke koers aangehouden op zoek naar andere vijandelijke schepen. Zij keerden de volgende morgen onverrichter zake terug in Soerabaja. De tweede geallieerde aanvalsgolf werd ook afgeslagen door de Japanse schepen die versterking hadden gekregen van de torpedobootjagers Michishio en Arashio. In dit gevecht werd de Nederlandse kruiser Hr. Ms. Tromp zo zwaar beschadigd dat zij voor reparaties uit moest wijken naar AustraliŽ. Bali werd bezet en het vliegveld viel ongeschonden in Japanse handen.

Op 25 februari 1942 werd ABDACOM ontbonden omdat de Amerikanen, Britten en AustraliŽrs Nederlands Oost-IndiŽ opgaven. Wel bleven de geallieerde schepen die aanwezig waren in Java, ter plaatse maar nu onder bevel van de Nederlandse vice-admiraal Conrad Helfrich. Hij deelde de schepen op in een Westelijke- en een Oostelijke Striking Force. De Oostelijke Striking Force opereerde vanuit Soerabaja en bestond uit Hr. Ms. De Ruyter en Hr. Ms. Java, HMS Exeter, de zware Amerikaanse kruiser USS Houston en de lichte Australische kruiser HMAS Perth. De kruisers zouden beschermd worden door de Nederlandse torpedobootjagers Hr. Ms. Kortenaer, Hr. Ms. Witte de With en Hr. Ms. Banckert en de oude Amerikaanse destroyers USS Paul Jones, USS Alden, USS Edwards en USS Ford. De Banckert kon echter niet meer ingezet worden omdat het schip de dag ervoor zwaar beschadigd raakte bij een Japanse luchtaanval op Soerabaja.

Al op 23 februari had een grote Japanse invasievloot Balikpapan, aan de oostkust van Borneo, verlaten en was op weg richting Oost-Java. Verder was een kleinere vijandelijke vloot verkend ter hoogte van Malakka en er werd aangenomen dat deze schepen onderweg waren naar het westen van Java. In de nacht van 25 op 26 februari 1942 ging het oostelijke aanvalseskader op zoek naar de Japanse vloot, maar omdat de geallieerde schepen niet over verkenningsvliegtuigen beschikten bleef dit zonder resultaat.

Definitielijst

ABDACOM
Afkorting voor "American, British, Dutch and Australian Command". Dit was de samenvoeging van de strijdkrachten van de Verenigde Staten, Groot BritanniŽ, Nederland en AustraliŽ in het Verre Oosten aan het einde van 1941 met als doel een gebundelde strijd tegen de Japanse invasies. Dit samenwerkend commando werd opgericht op 28 december 1941 en stond onder bevel van de Britse General Archibald Wavell. Het is nooit tot een echte samenwerking gekomen omdat de ondergeschikte bevelhebbers van de verschillende deelnemende naties nooit onder zijn bevel kwamen te staan, maar onder het bevel vanhun eigen legerleiding bleven functioneren. Nadat men de stirjd tegen Japan als verloren moest beschouwen met het verlies van Singapore, Nederlands-IndiŽ en de Filippijnen, werd ABDACOM op 25 februari 1942 weer opgeheven.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
invasie
Gewapende inval.
kolonie
Overzees gebiedsdeel.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
mobilisatie
Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.
neutraliteit
Onpartijdigheid, onzijdigheid, tussen de partijen instaand, geen partij kiezen.
smaldeel
Deel van een oorlogsvloot die zelfstandig opereert.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. De Ruyter met tropententen.
(Bron: Australian War Memorial)


Hr. Ms. De Ruyter lanceert een boordvliegtuig.
(Bron: pics.livejournal)


Hr. Ms. De Ruyter tijdens hogevaartoefeningen.
(Bron: Valka)


Hr. Ms. De Ruyter in de tropen.
(Bron: Wikipedia)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
11-01-2011
Laatst gewijzigd:
31-10-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.