Hr. Ms. De Ruyter

Hr. Ms. De Ruyter en de Slag in de Javazee

De Oostelijke Striking Force werd versterkt met de Britse destroyers HMS Jupiter, HMS Encounter en HMS Electra ten koste van het westelijke aanvalseskader. De nieuw gevormde Combined Striking Force vertrok in de avondschemering van 26 februari naar zee. Weer werd de gehele nacht tevergeefs gezocht naar vijandelijke schepen en de volgende dag keerde het aanvalseskader terug in Soerabaja om brandstof in te nemen. De vermoeidheid begon de bemanningen parten te spelen en SBN Doorman seinde naar vice-admiraal Helfrich: ďuithoudingsvermogen personeel heden aan grens en morgen zeker ver overschredenĒ. Nog diezelfde middag kwamen berichten binnen waaruit bleek dat het Japanse konvooi verkend was en ondanks de vermoeidheid van de bemanningsleden voer de Combined Striking Force weer uit om de vijandelijke schepen tegemoet te treden.

Het geallieerde eskader was sterk in het nadeel ten opzichte van de Japanners die over de zware kruisers Nachi en Haguro, de lichte kruisers Naka en Jintsu en 13 torpedobootjagers beschikten onder commando van chu-sho (vice-admiraal) Takeo Takagi. De Japanners konden twintig 20cm kanonnen inzetten tegenover het geallieerde aantal van twaalf (de achterste toren van de USS Houston was nog steeds uitgeschakeld door een eerdere Japanse luchtaanval). Verder beschikte SBN Doorman over geen enkele steun vanuit de lucht terwijl de vijand ruimschoots de beschikking had over verkenningsvliegtuigen. Bovendien hadden de geallieerden geen onderling uitgewerkte seincode wat vaak tot communicatiestoornissen zou leiden. De laatste maar zeker niet de minste factor was de eerder vermelde vermoeidheid van het geallieerde personeel.

Rond 16:15 uur werd het eerste contact gemaakt met de vijandelijke schepen en het artillerieduel dat ontstond luidde de Slag in de Javazee in. Tijdens dit eerste duel werden niet veel schoten gewisseld en de partijen probeerden alleen elkaars sterkte te testen. Toch werd nog geen uur later HMS Exeter in de machinekamer getroffen door een 20cm granaat. SBN Doorman stuurde het kreupele schip onder begeleiding van Hr. Ms. Witte de With terug naar Soerabaja. In de verwarring die het treffen en afdraaien van HMS Exeter met zich mee bracht deden de Japanners een massale torpedoaanval en vuurden 68 torpedo`s af op de geallieerde schepen. De meeste misten of konden worden ontweken maar ťťn van de torpedo`s trof Hr. Ms. Kortenaer in de midscheeps waarop de torpedobootjager in tweeŽn brak en snel zonk.

SBN Doorman liet de Britse jagers een tegenaanval doen maar HMS Electra kreeg een ongelukkige treffer in de machinekamer waardoor het schip stil kwam te liggen. Eťn enkele Japanse jager viel de beschadigde destroyer aan en plaatste nog meer treffers die het Britse schip tot zinken brachten. De Amerikaanse torpedobootjagers deden een torpedoaanval waarop de Japanse schepen zich terugtrokken richting hun transportschepen echter zonder verliezen te lijden. Eskadercommandant Doorman maakte gebruik van deze gevechtspauze om zijn aanvalseskader te hergroeperen. De oude Amerikaanse torpedobootjagers kregen een tekort aan brandstof en omdat zij geen torpedo`s meer hadden, keerden de schepen terug naar Soerabaja.

In het begin van de avond zochten de overgebleven schepen van de Combined Striking Force naar vijandelijke oorlogsschepen maar ditmaal veel dichter onder de kust van noordelijk Java. HMS Jupiter liep even voor 21:30 uur op een mijn (waarschijnlijk een Nederlandse afkomstig van het mijnenveld dat Hr. Ms. Gouden Leeuw kort daarvoor had gelegd). De Britse torpedobootjager zonk pas om 01:30 uur zodat het aantal slachtoffers beperkt bleef tot de 12 doden die gevallen waren door de directe gevolgen van de mijnexplosie. SBN Karel Doorman ging verder met zijn uitgedunde aanvalseskader in noordelijke richting en om 22:15 uur bereikten de geallieerde schepen de plaats waar Hr. Ms. Kortenaer getorpedeerd was. De laatst overgebleven torpedobootjager, HMS Encounter, kreeg de opdracht om eventuele overlevenden op te pikken en in veiligheid te brengen. Van de 149 opvarenden van Hr. Ms. Kortenaer kwamen er, ondanks de reddingsoperatie van HMS Encounter, 59 om het leven.

Met de overgebleven vier kruisers, zonder enige jagerdekking, ging Doorman verder in zijn wanhopige poging de Japanners te stoppen. Rond 23:00 uur werden over bakboord de beide zware, Japanse kruisers verkend en weer volgde een artillerieduel. Er werden aan beide zijden treffers geplaatst maar zonder fatale gevolgen. Om 23:20 uur deden de Japanse kruisers een torpedoaanval en ze lanceerden hierbij 12 torpedo`s. Hr. Ms. Java werd ter hoogte van het achterschip getroffen door een torpedo van de Nachi, juist bij de achterste munitiebergplaats. Door de geweldige explosie die volgde brak het gehele achterschip af en de oude kruiser zonk zo snel dat er geen tijd was om sloepen of reddingsvlotten uit te zetten. Veel van de bemanningsleden verdronken onder wie commandant KTZ Ph.B.M. Van Straelen. Slechts 14 van de 526 bemanningsleden werden opgepikt door Japanse torpedobootjagers en overleefden de Slag in de Javazee.

Twee minuten nadat de Java door een torpedo getroffen werd kreeg Hr. Ms. De Ruyter ook een fatale torpedotreffer afkomstig van de Haguro. Evenals de Java werd Hr. Ms. De Ruyter getroffen in het achterschip en kwam meteen stil te liggen. Er brak brand uit maar er explodeerde geen munitie waardoor het schip nog bijna drie uur bleef drijven. De bemanning had dus tijd om zwemvesten om te doen en reddingsvlotten overboord te zetten. Het lukte zelfs om een sloep te strijken ondanks dat de stroom was uitgevallen. Toch kwamen er van de 436 opvarenden 367 om het leven onder wie commandant Lacomblť en eskadercommandant Karel Doorman. Net als bij Hr. Ms. Java een ongelooflijk hoog aantal. De aan uitputting grenzende vermoeidheid van de bemanningsleden zal zeker aan dit drama hebben bijgedragen.

In de namiddag van 28 februari deden HMAS Perth en USS Houston een poging te ontkomen aan de Japanners. De beide geallieerde kruisers stuitten echter op de landing van het westelijke Japanse invasieleger en openden meteen het vuur op de begeleidende oorlogsschepen. Tijdens het daarop volgende gevecht werden de zware Amerikaanse kruiser en de lichte Australische kruiser beide tot zinken gebracht na twee vijandelijke transportschepen en een mijnenveger te hebben gekelderd en een kruiser en drie torpedobootjagers beschadigd te hebben.

De volgende dag deed de beschadigde Britse kruiser HMS Exeter een uitbraakpoging vanuit Soerabaja, begeleid door de torpedobootjagers HMS Encounter en USS Pope. De geallieerde oorlogsschepen werden echter onderschept door vier zware Japanse kruisers en vijf torpedobootjagers en na een kort gevecht tot zinken gebracht bij Bawean Eiland, ongeveer 150 kilometer noordelijk van Soerabaja.

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. De Ruyter vuurt met haar voorste drie kanonnen.
(Bron: Wikipedia)


Schout-bij-nacht Karel Doorman.
(Bron: Wikipedia)


Kapitein-luitenant-ter-zee E.E.B. Lacomblť, commandant van Hr. Ms. De Ruyter.
(Bron: De Ruyter)


De zware Japanse kruiser Haguro bracht Hr. Ms. De Ruyter tot zinken.
(Bron: History.navy.mil)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
11-01-2011
Laatst gewijzigd:
31-10-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.