Poolse onderzeeboten van de Orzel-klasse

Inleiding

Inhoudsopgave

Op 29 januari 1936 werd een contract ondertekend door de Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej (Marine van de Republiek Polen) en de Nederlandse scheepswerven Koninklijke Maatschappij De Schelde te Vlissingen en de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) te Rotterdam voor de bouw van twee nieuwe onderzeeboten. De Poolse marine had aangeklopt bij de Nederlandse werven omdat deze een uitstekende reputatie opgebouwd hadden met de bouw van verschillende klassen Nederlandse onderzeeboten. De nieuwe onderzeeŽrs werden ontworpen door de Nederlandsche Verenigde Scheepsbouw Bureaux te Den Haag in samenwerking met een team experts van de Poolse marine.

Eigenlijk had de Poolse marine vier onderzeeboten willen laten bouwen in Nederland maar Polen beschikte niet over voldoende financiŽle middelen. Zelfs de bouw van twee onderzeeboten moest gedeeltelijk gefinancierd worden uit particuliere fondsen die speciaal voor dit doel opgericht waren. Verder leverde Polen ongeveer 10 procent van het bouwmateriaal in de vorm van accu`s, radioapparatuur, periscooplenzen en stalen platen om de kosten te drukken. Om dezelfde reden werden voor ťťn van de onderzeeboten de elektromotoren geleverd door de firma Rohn Zielinski te Warschau. In plaats van de twee onderzeeboten die niet door de Polen besteld werden, maar waar de Nederlandse werven wel op gerekend hadden, werden twee onderzeeŽrs voor de Koninklijke Marine besteld. Dit werden Hr. Ms. O 19 en Hr. Ms. O 20, die ontworpen werden door de Nederlandse ingenieur G. de Rooy op basis van het ontwerp van de Poolse boten. De vier onderzeeboten werden tegelijkertijd gebouwd.

De bouw van de Poolse onderzeeboten startte in 1936 en drie jaar later waren de schepen zover dat ze opgeleverd konden worden. De boot die bij De Schelde gebouwd was, werd op 2 februari 1939 in Poolse dienst gesteld als ORP Orzel (Okret Rzeczypospolitej Polskiej Orzel, Schip van de Republiek Polen Adelaar). Vijf dagen later arriveerde de nieuwe onderzeeŽr in Gdynia, de Poolse marinebasis aan de Oostzeekust. ORP Sep (Gier) zou niet in Nederland afgebouwd worden. Op 10 januari 1939 was de boot zover dat er proefvaarten mee gehouden konden worden. Tot april van dat jaar werden enkele succesvolle proeftochten uitgevoerd. Door de dreigende politieke situatie tussen Duitsland en Polen was de Poolse marine bang dat de Duitse regering druk zou uitoefenen op Nederland om de onderzeeboot in beslag te nemen. Op 2 april verliet de Sep Rotterdam om in de Oslofjord duiktesten uit te gaan voeren. Commandant Kapitan (luitenant-ter-zee der eerste klasse) W. Salomon kreeg de opdracht om de onderzeeboot te ontvoeren. Twee weken later maakte de Sep rendez-vous met de Poolse torpedobootjager ORP Burza en werden alle Nederlandse werfmedewerkers op twee na afgezet in het Noorse Horten. De onderzeeŽr werd in Noorwegen in Poolse dienst gesteld als ORP Sep. Onder begeleiding van de Burza vertrok de nieuwe onderzeeŽr op 18 april naar Gdynia. De twee overgebleven scheepsbouwers uit Rotterdam werden van hieruit naar huis gestuurd.

Omdat er nog veel (reserve)onderdelen en instrumenten in Rotterdam waren achtergebleven, die de Poolse marine nodig had voor de Sep, werden deze opgeŽist. De RDM had echter de laatste betalingstermijn nog niet ontvangen en weigerde de materialen te leveren. Het geschil werd uitgevochten voor de rechtbank die bepaalde dat de Poolse marine de laatste termijn en de reiskosten van de Nederlandse werfmedewerkers moest betalen en dat de RDM de resterende onderdelen moest leveren. Er werd nog een overeenkomst gesloten om ORP Sep te voltooien in Rotterdam in de zomer van 1939, maar door de oorlogsdreiging kwam hier niets van. De onderdelen gingen naar Polen zodat de onderzeeboot daar afgebouwd werd.

Definitielijst

torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


ORP Orzel.
(Bron: Wikipedia)


Commandotoren van ORP Orzel.
(Bron: Wikipedia)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
08-03-2011
Laatst gewijzigd:
29-11-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.