Onderzeeboten van de O 21-klasse

Hr. Ms. O 23

Drie dagen na de Duitse inval in Nederland, 13 mei 1940, werd Hr. Ms. O 23 vervroegd in dienst gesteld door commandant LTZ 1 G. Koudijs. Ondanks dat de boot nog nooit had proefgevaren kregen zij en zusterschip Hr. Ms. O 24 de opdracht uit te varen naar Engeland. Op aanwijzingen van loodsen konden diezelfde avond de O 23 en O 24 via de Nieuwe Waterweg buitengaats komen. De daglichtperiode van 14 mei bracht Hr. Ms. O 23 onder water door. De volgende morgen arriveerde de boot in de Downs bij Dover. De O 23 werd afgebouwd op de werf van John Thornycroft te Southampton, Zuid-Engeland. Omdat Zuid-Engeland in deze fase van de oorlog vaak gebombardeerd werd door de Luftwaffe werd Hr. Ms. O 23 naar de westkust van Schotland gestuurd om op te werken. Samen met Hr. Ms. O 9, Hr. Ms. O 10 en onder begeleiding van de Nederlandse torpedoboot Hr. Ms. Z 6, vertrok de O 23 op 9 juli 1940 naar Schotland waar het gelegenheidssmaldeel vijf dagen later, via Milford Haven, Wales, arriveerde. Vanaf half augustus ging Hr. Ms. O 23 deel uit maken van de 9th Submarine Flotilla.

Van 18 tot en met 30 augustus voerde Hr. Ms. O 23 haar eerste oorlogspatrouille uit voor de Noorse kust. Er zouden tot 17 februari 1941 nog zes missies volgen maar tijdens geen enkele van deze patrouilles kon de Nederlandse onderzeeboot successen boeken. De patrouilles werden afgewisseld met korte onderhoudsperiodes en de commandowissel op 20 november 1940 toen LTZ 1 G.B.M. van Erkel het bevel ging voeren over de Nederlandse onderzeeboot. Net als zusterschip Hr. Ms. O 21 werd de O 23 vanaf maart 1941 ingedeeld bij de 8th Submarine Flotilla en verrichtte tot juni van dat jaar konvooidiensten tussen basis Gibraltar en Groot-BrittanniŽ.

Op 25 juni 1941 vertrok Hr. Ms. O 23 voor haar eerste oorlogspatrouille in het Middellandse Zeegebied die haar naar de Ligurische Zee boven Corsica bracht. Tijdens deze patrouille bracht de Nederlandse onderzeeboot de Italiaanse tanker Capacitas van 5.371 ton tot zinken voor de Italiaanse westkust bij Pisa. Er werden vier torpedo`s op het volgeladen schip afgevuurd en drie troffen doel. De tanker zonk snel in het 80 meter diepe water. Tijdens een volgende patrouille, op 16 augustus 1941, in de Tyrrheense Zee, vuurde Hr. Ms. O 23 vier torpedo`s af op een Italiaans vrachtschip en commandant Van Erkel dacht dat twee ervan op een grote afstand doel troffen. Hij kon dit echter niet bevestigen. Italiaanse bronnen vermeldden dat op die dag het Italiaanse koopvaardijschip Madalena Odero van 5.479 ton door een vijandelijke onderzeeboot aangevallen en beschadigd werd. Twee dagen later moest de kapitein het schip laten stranden op het Italiaanse eilandje Lampedusa tussen Malta en TunesiŽ. Nog diezelfde dag werd het Italiaanse schip gebombardeerd door Britse Blenheim bommenwerpers, die afkomstig waren van het no.105 squadron dat gestationeerd was op Malta, en brandde volledig uit.

In september 1941 moest Hr. Ms. O 23 terugkeren naar Dundee voor reparaties en onderhoud. Op 13 november van dat jaar nam commandant LTZ 1 K. van Dongen het bevel van de onderzeeboot op zich maar werd op 30 december al weer afgelost door LTZ 1 A.M. Valkenburg. Op 16 maart 1942 waren de onderhoudswerkzaamheden gereed en voer Hr. Ms. O 23 uit naar Colombo, Ceylon, waar het schip ingedeeld werd bij de 4th Submarine Flotilla als onderdeel van de British Eastern Fleet. Onderweg naar Colombo waren een aantal technische problemen geconstateerd door de bemanning van de O 23 die, voordat de onderzeeboot weer op patrouille kon gaan, gerepareerd werden op de Naval Dockyard te Bombay, Brits IndiŽ.

Het duurde nog tot juli 1942 voordat de boot geheel operationeel werd bevonden en op 19 juli vertrok Hr. Ms. O 23 voor haar eerste oorlogspatrouille naar Straat Malakka, tussen Brits MaleisiŽ en Sumatra. Op 27 juli werd de Japanse kustvaarder Shofuku Maru no. 2 aangevallen en beschoten met het dekkanon maar na 9 granaten afgevuurd te hebben blokkeerde het kanon en moest de aanval afgebroken worden. Het Japanse schip kon ontkomen na slechts ťťn 8,8cm treffer geÔncasseerd te hebben. Twee dagen later vuurde Hr. Ms. O 23 vier torpedo`s af op een Japanse kruiser maar ze misten allemaal. De Nederlandse onderzeeboot kon onder water aan de Japanse dieptebommen ontkomen. Op 2 augustus wist Hr. Ms. O 23 twee Japanse vrachtvaarders uit eenzelfde konvooi tot zinken te brengen. De Zenyo Maru van 6.441 ton kreeg ťťn torpedotreffer nadat de O 23 drie torpedo`s had afgevuurd. De Ohio Maru van 5.872 ton werd beschoten met de twee laatste torpedo`s die de Nederlandse onderzeeboot nog aan boord had. Eťn van de beide hekbuistorpedo`s was een voltreffer. Tijdens een volgende patrouille werd op 25 oktober 1945 door de O 23 een Japans konvooi aangevallen waarbij het vrachtschip Shinyu Maru beschadigd werd door een torpedotreffer. De twee torpedo`s die afgevuurd werden op het tweede schip in de linie misten omdat het vrachtschip, gewaarschuwd door de Shinyu Maru, plotseling haar koers veranderde. Om een dieptebomaanval door de begeleidende Japanse torpedobootjagers te voorkomen, brak commandant Valkenburg de aanval af. Na de oorlog bleek dat het maar goed was dat het tweede schip in de Japanse linie gemist werd omdat er 1.700 Nederlandse krijgsgevangenen aan boord waren, die van Java naar Rangoon in Birma werden gebracht.

Gedurende 1943 zou Hr. Ms. O 23 nog vier oorlogspatrouilles uitvoeren in Straat Malakka, maar de onderzeeboot kwam niet meer in de gelegenheid vijandelijke schepen aan te vallen. In juni en september van datzelfde jaar werd de boot ingezet om Chinese geheime agenten te transporteren. In september 1943 ging Hr. Ms. O 23 op weg naar Schotland voor groot onderhoud en modernisering. De Nederlandse onderzeeboot nam de route door het Suez Kanaal en arriveerde op 5 november in Dundee. Op 23 februari 1944 nam LTZ 1 A.J. Schouwenaar het commando van de O 23 op zich maar zag een vol jaar geen actie omdat het tot februari 1945 duurde voordat de boot weer volledig operationeel was. Hr. Ms. O 23 werd nog ingedeeld bij de 3rd Submarine Flotilla maar de strijd op zee tegen Duitsland was zo goed als gestreden.

Nadat Duitsland gecapituleerd had verbleef Hr. Ms. O 23 enkele weken in Rotterdam, maar werd daarna in Holy Loch, Schotland, gereed gemaakt voor de oversteek naar AustraliŽ. Op 5 augustus 1945 arriveerde Hr. Ms. O 23 in Fremantle, West-AustraliŽ, en ondernam nog een enkele verkenningsmissie onder Java voor Japan capituleerde op 15 augustus. In oktober en november evacueerde de Nederlandse onderzeeboot Nederlandse geheime agenten van de Paternoster Eilanden, boven Sumbawa, en patrouilleerde in Straat Soenda.

Op 21 januari 1946 ving Hr. Ms. O 23 haar thuisreis aan en meerde op 13 maart af in Rotterdam. Van 22 juli tot 31 oktober 1947 was Hr. Ms. O 23 samen met de onderzeeboot Hr. Ms. Zwaardvisch en de kanonneerboot Hr. Ms. Van Kinsbergen tijdelijk gestationeerd in Nederlands West-IndiŽ. Later werd de onderzeeboot nog gebruikt als torpedo inschietvaartuig maar was, ondanks de langdurige onderhoudsperiodes tijdens de oorlog, volledig opgevaren. Op 1 december 1948 werd Hr. Ms. O 23 buiten dienst gesteld en in april 1949 voor sloop verkocht. De beide Sulzer dieselmotoren van de O 23 werden geplaatst aan boord van de kanonneerboot Hr. Ms. Van Speijk die omgebouwd werd tot fregat.

Definitielijst

kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Tewaterlating van de O 23 op 5 december 1939.
(Bron: Shipmotions)


Hr. Ms. O 23 gaat onder water.
(Bron: Defensie.nl)


Het Japanse vrachtschip Zenyo Maru werd ťťn van de slachtoffers van Hr. Ms. O 23.
(Bron: Wrecksite)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
16-04-2011
Laatst gewijzigd:
23-03-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.