Slag om de Elsenbornrug

Aanloop naar de slag

De Belgische Ardennen stonden eind 1944 bekend bij de geallieerden als een secundair front waar nieuw overgescheepte divisies konden acclimatiseren en waar gehavende divisies rustig konden bijkomen. Gelegen tussen het Hürtgenwald in het noorden, waar sinds september een bloedige strijd plaatsvond, en het Franse Lotharingen in het zuiden, waar General George Patton zijn tanden stukbeet op een netwerk van versterkingen, waren de Ardennen een gebied van rust, warm eten, warme douches en vermaak. Private Joe Schectman verwoordde het beeld van deze sector op 15 december in een brief naar huis: “We zijn hier even comfortabel en veilig ondergebracht als in Engeland. Vanzelfsprekend kan ik niet zeggen hoelang we in dit paradijs zullen blijven. Zolang ik hier ben, ben ik veilig.”

Een dag later, in de vroege ochtend van 16 december, begon juist hier de laatste Duitse aanval van de Tweede Wereldoorlog die gericht was op het ondermijnen van de geallieerde bevoorrading, het Ardennenoffensief. Hoofddoel was de havenstad Antwerpen dat het snelst bereikt kon worden via de weg over Büllingen, Malmedy en Luik. Om die reden lag het zwaartepunt van de Duitse aanval in de noordelijke sector van de Ardennen. Voor de doorgang naar het westen was de verovering van de Elsenbornrug daarom belangrijk voor de Duitse opmars.

De Duitse 6. Panzerarmee, onder leiding van SS-Oberstgruppenfuhrer Josef Dietrich was voor “Unternehmen Wacht am Rhein”, de codenaam voor het Ardennenoffensief, uitgerust met het beste wat het Duitse leger kon bieden: 4 SS-Panzerdivisionen, aangevuld met 5 Volksgrenadier-Divisionen met een totaal van ongeveer 685 kanonnen samen onderverdeeld in 3 korpsen:

1. SS-Panzerkorps.
- 1. SS-Panzerdivision “Leibstandarte Adolf Hitler”. 34 Panzer IV’s
37 Panthers
10 Jagdpanzers
30 Tiger 11’s
- 3. Fallschirmjäger Division.
- 12. Volksgrenadier-Division.6 StuG’s
- 12. SS-Panzerdivision “Hitlerjugend”. 38 Panthers
39 Panzer IV’s
47 Jagdpanzers
- 277. Volksgrenadier-Division. 6 Jagdpanzers
2. SS-Panzerkorps.
- 2. SS-Panzerdivision “Das Reich”. 58 Panthers
28 Panzer IV’s
28 StuG’s
- 9. SS-Panzerdivision “Hohenstaufen”. 35 Panthers
56 StuG’s
39 Panzer IV’s
21 Jagdpanzers
67. Armeekorps.
- 272. Volksgrenadier-Division.
- 326. Volksgrenadier-Division.

Voor het 1. SS-Panzerkorps waren vijf routes (Rollbahnen) uitgestippeld, maar het was niet noodzakelijk om deze strikt te volgen: naargelang de vijandelijke tegenstand, of gebrek hieraan, mocht de 6. Armee van de Rollbahnen afwijken. De drie meest noordelijke Rollbahnen waren voor de 12. SS-Panzerdivision en de twee zuidelijke voor de 1. SS-Panzerdivision. Er werd al rekening gehouden met een mogelijke tegenaanval van drie Amerikaanse divisies in het gebied rond Elsenborn en om die reden werd het zwaartepunt van de Panzerdivisionen iets zuidelijker geconcentreerd op de Rollbahnen C en D, ter hoogte van Malmedy en Stavelot. Op Rollbahn C zou de Kampfgruppe Kühlmann van de 12. SS-Panzerdivision de voorhoede vormen en op Rollbahn D de Kampfgruppe Peiper van de 1. SS-Panzerdivision.

Rollbahn B, die vlak onder de Elsenbornrug liep, was bestemd voor Kampfgruppe Müller. Na strenge geheimhouding werden op 10 december de orders uitgevaardigd aan de 6. Panzerarmee:
“Op dag 0, om 06:00 uur, zal het 1. SS-Panzerkorps met haar infanteriedivisies door de vijandelijke posities in de sector Hollerath-Krewinkel breken. Het zal dan doorstoten over de Maas in de sector Luik - Huy met de 12. SS-Panzerdivision aan de rechterkant en de 1. SS-Panzerdivision aan de linkerkant. Het 2. SS-Panzerkorps zal vlak achter het 1. SS-Panzerkorps blijven om deze onmiddellijk te kunnen volgen. Het 1. SS-Panzerkorps heeft als missie om ofwel door samenwerking met het 2. SS de Maas te bereiken, ofwel om onmiddellijk na de Maas bereikt te hebben door te stoten naar Antwerpen, ongeacht of de flanken bedreigd worden door de vijand. Contact met het 1. SS moet hoe dan ook permanent gehandhaafd blijven. Het 67. Armeekorps zal aan beide kanten van Monschau door de vijandelijke stellingen breken. Na het oversteken van het kruispunt Mützenich-Elsenborn zal het een defensief front vormen op de lijn Simmerath – Eupen – Luik voor de zuidelijkere twee Panzerkorpsen.”

De verdediging werd gevormd door de pas in Europa gearriveerde Amerikaanse 99th Infantry Division die onder het commando stond van Major-General Walter E. Lauer. Hun posities reikten van Monschau in het noorden tot Losheim in het zuiden: een gebied dat in principe door 3 divisies verdedigd had moeten worden. De reden voor deze zwakke linie was dat de Amerikanen weinig tegenstand verwachtten; het Duitse leger had zich teruggetrokken tot de goed verdedigbare Siegfriedlinie waardoor een tegenoffensief als zeer onwaarschijnlijk werd beschouwd. Daarnaast was het terrein van de Ardennen met zijn ravijnen, kronkelende riviertjes en smalle wegen ook uiterst ongeschikt voor een Duits offensief. De Duitse inlichtingendienst was op de hoogte van deze onderbezetting en verwachtte tijdens het aankomende offensief geringe tegenstand en een snelle Duitse doorbraak. De geharde Amerikaanse 2nd Infantry Division was volgens dezelfde inlichtingendienst gelegerd in de achterhoede en zou aan het begin van de aanval dus niet tijdig ingezet kunnen worden voor de verdediging van deze sector. Echter, op 13 december begon de 2nd Division op te trekken in noordoostelijke richting voor een operatie gericht op de Roerdammen bij Dreiborn, in samenwerking met elementen van de 99th Infantry Division.

Definitielijst

Armee
Bestond uit meestal tussen de drie en zes Korps en andere ondergeschikte of onafhankelijke eenheden. Een Armee was ondergeschikt aan een Heeresgruppe of Armeegruppe en had in theorie 60.000 - 100.000 man.
Fallschirmjäger
Duitse parachutisten van de Luftwaffe.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, Italië en Japan gedurende WO 2.
Kampfgruppe
Tijdelijke militaire formatie in het Duitse leger, samengesteld uit verschillende specialismen (pantsereenheden, artillerie, infanterie, anti-tankwapens en soms ook genie) met een speciale opdracht binnen het slagveld. De Kampfgruppen werden meestal genoemd naar de commandant van het verband.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


SS-Oberstgruppenfuhrer Josef Dietrich, bevelhebber van de 6.Panzerarmee.


Major-General Walter E. Lauer, bevelhebber van de 99th Infantry Division.
(Bron: U.S. Army Center for Military History)

Informatie

Artikel door:
Sjoerd Aarts
Geplaatst op:
20-06-2011
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.