Slag om de Elsenbornrug

De 2nd Infantry Division in het nauw: 17 december

Gedurende de eerste dag van het offensief bevond de Amerikaanse 2nd Infantry Division zich ten zuidoosten van Monschau bij Wahlerscheid, tussen het Duitse 67. Armeekorps en het 1st SS-Panzerkorps in. Na aandringen van Major-General Leonard T. Gerow kreeg deze divisie pas op 17 december toestemming van Lieutenant-General Courtney H. Hodges om de aanval op de Roerdammen te staken en besluiten te nemen naar eigen initiatief. Onmiddellijk nam Gerow contact op met de commandant van de 2nd Infantry Division, Major-General Robertson, en berichtte hem over de moeilijkheden ten zuiden van zijn positie.

Meteen besloot Robertson om de divisie te dirigeren richting Elsenborn. Via de tactiek die hij “het stropen van de kat noemde” zouden de voorste troepen steeds door de linies van de achterhoede trekken die op hun beurt de frontlinie zouden vormen om de achtervolgende Duitsers op afstand te houden. Dit proces zou zich herhalen tot de tweelingdorpen bereikt waren. De enige weg naar Elsenborn die begaanbaar was voor hun zware materieel en voertuigen liep immers via Krinkelt-Rocherath. De tweelingdorpen moesten verdedigd worden tot de laatste soldaten van de 99th en de 2nd Divisions zich via deze weg hadden kunnen terugtrekken.

Om de kwetsbare oostflank van de terugtrekkende 2nd Division te beschermen gaf Robertson aan Lieutenant-Colonel McKinley en zijn mannen van het 1st battalion, 9th Infantry Regiment, de opdracht om bij Lausdell, ten noordoosten van Rocherath, een verdedigende linie te formeren.

Rond 18:00 uur had McKinley zich met ongeveer 600 soldaten in en rond Lausdell gepositioneerd. Er werden orders uitgevaardigd om niet meteen op iedere beweging of geluid het vuur te openen omdat groepjes Amerikanen zich over het gehele front aan het terugtrekken waren. Pas na een positieve identificatie van de vijand mocht over worden gegaan tot actie, een order die in de duisternis en het slechte weer tot grote chaos zou leiden. Hierdoor slaagde namelijk een aantal Duitse tanks met infanterie erin om onopgemerkt door de Amerikaanse linies te rijden. Sergeant Hunt zat op dat moment samen met Private Floyd in zijn schuttersputje terwijl hij tanks hoorde naderen:
“Ik dacht dat het de Shermans waren die we ’s ochtends bij het bos hadden gezien, maar omdat Floyd het geluid veel zwaarder vond klinken, stonden we voor de zekerheid op en liepen naar de weg. Plotseling verschenen er drie Panzers uit de duisternis gevolgd door zo’n 100 SS-Panzergrenadiers. We bleven stokstijf staan terwijl de colonne langstrok. Een tankcommandant stak zijn middelvinger naar ons op terwijl een grenadier tegen ons begon te schreeuwen en te lachen. Aan het eind van de weg parkeerden ze hun voertuigen en werden de motoren uitgezet. We renden terug naar Lieutenant Truppner om te vertellen dat de Duitsers door onze voorste linies waren getrokken zonder het te beseffen en hier zelfs de nacht gingen doorbrengen!”

Truppner besloot om de artillerie in te schakelen nadat de gehele compagnie opnieuw gepositioneerd was richting de Duitsers. Terwijl Hunt echter richting de linies rende opende de Duitsers al het vuur. Gedurende de rest van de nacht vielen groepjes Duitse tanks en infanterie-eenheden Lausdell aan. Door middel van antitankmijnen en bazooka’s en gesteund door de artillerie en mortieren hielden de mannen van McKinley stand.

In de ochtend van 17 december, na herhaaldelijk vastgelopen te zijn met hun zware materieel in het bos, bereikten onderdelen van Kampfgruppe Müller de 277. Volksgrenadier-Division en werd het offensief richting Krinkelt hervat. In de vooruitgeschoven posities bevonden zich nog steeds ongeveer 475 infanteristen van het 393rd Infantry Regiment, 99th Division die al snel gedwongen werden om zich 2 kilometer terug te trekken naar nieuw ingerichte posities. De Duitsers bestookten hun schuttersputjes met machinegeweervuur en vuurden met Jagdpanzers waardoor de Amerikaanse infanteristen rond zonsondergang uiteindelijk gedwongen werden om zich geheel terug te trekken naar Krinkelt.

Door de inspanningen van de 9th en 393th Infantry Regiment had Major-General Robertson echter de mogelijkheid en tijd gehad om de 2nd Infantry Division naar het zuiden te verplaatsen. De verdediging bij Krinkelt werd versterkt en er werd een verdedigende barrière gelegd rond Wirtzfeld, tussen Krinkelt-Rocherath en Elsenborn in. Een verkenningscompagnie van Kampfgruppe Peiper had namelijk Wirtzfeld bereikt en als deze naar Krinkelt zou optrekken zou Peiper de 2nd en 99th Division van de flank oprollen en de twee divisies via Elsenborn in de rug aanvallen. De geïmproviseerde verdediging bij Wirtzfeld bestond uit koks, schrijvers, chauffeurs, een batterij 155mm. Houwitsers en vijf tankdestroyers. Toen de verkenningscompagnie opdook werden vier tanks en een halfrupsvoertuig uitgeschakeld waarna de rest zich terugtrok en de opmars via Büllingen voortzette. General-Major Lauer schreef later over deze situatie:
“De vijand had de sleutel tot succes in handen, maar wist het niet”.

Bij Losheimergraben begrepen de Amerikanen ‘s ochtends dat ze bijna omsingeld waren. Ten noorden van hun positie trok Kampfgruppe Muller op naar Krinkelt terwijl in het zuiden de Panzers van Peiper al Honsfeld waren gepasseerd. In de ochtend werd de aanval hervat en onder bescherming van Sturmgeschütze kon de Duitse infanterie de douanehuizen bij het kruispunt bereiken. De Amerikanen kregen rond de middag het bevel om terug te trekken via Mürringen richting Krinkelt, maar wegens communicatieproblemen bereikte deze order niet alle soldaten. Sommigen bleven achter en werden uiteindelijk gevangengenomen. Private Kirkbride van de 394th Anti-tank Company was een van de soldaten die nog in een kelder verschanst zat:
“De Duitsers slipten steeds dichterbij en net voor zonsondergang besloten we om het op te geven omdat we geen andere opties meer hadden. We wilden niet de hele nacht doorgaan terwijl de vijand dichtbij genoeg was om granaten in de kelders te gooien. We staken een witte vlag uit het kelderraam waarna een Duitse officier op ons af kwam lopen”.

Na de inname van Losheimergraben vertrok de 12. Volksgrenadier-Division via Hünningen naar Mürringen. Hier was een Amerikaanse artilleriewaarnemer in de kerktoren geklommen vanwaar hij een goed uitzicht had over de naderende Duitsers. Tegen de avond werd Mürringen bijna geheel omsingeld ondanks de zware artilleriebeschietingen. Rond middernacht trokken de laatste Amerikaanse soldaten zich terug in de richting van Krinkelt.

Eenheden van de 2nd Infantry Division hadden gedurende de avond al de tweelingdorpen kunnen bereiken. Dat het “stropen van de kat” niet ongevaarlijk was bleek in Lausdell en opnieuw in Rocherath. Toen een groep tanks met infanterie Rocherath naderde nam niemand van de Amerikanen de moeite om te kijken of het misschien de Duitsers waren. Het bleken echter 4 Jagdpanzers met grenadiers te zijn onder leiding van SS-Obersturmführer Helmut Zeiner. Deze commandant van het 1. Kompanie SS-Panzerjager-Abteilung 12 beschreef zijn ervaringen in Rocherath:
“Ik reed op een rustig tempo met mijn kameraden door een nachtelijke sneeuwstorm zodat de infanterie ons kon volgen. Bij een vork in de weg namen we de rechterafslag en na een kilometer bereikten we Rocherath. Geen teken van leven. Ik zette de motor uit en luisterde. Niets. Ik stuurde wat infanterie naar voren om te kijken of er nog vijanden in het dorp waren of dat ze al vertrokken waren. Het dorp bleek nog bezet te zijn en ik had maar 3 Jagdpanzers achter mij. Het was nu een kwestie van snel de nietsvermoedende vijanden (wat de patrouille gerapporteerd had) aan te vallen en het dorp te veroveren. De kaart gaf mij de indruk dat het maar heel klein was met een kerk, een begraafplaats en een huis of twee. Ik trok op richting de kerk, terwijl de infanterie de huizen uitkamde. Maar toen volgde er een dramatische ommekeer. Achter mij werden schoten gelost. Plotseling, aan mijn rechterkant achter de kerk, hoorde ik het draaien van een motor. Ik draaide mijn tank een kwartslag naar rechts en zag 8 tot 10 meter verder een Shermantank achteruitrijden naar mij toe. Ik gaf een order voor het gebruik van hoog explosieve granaten, liet de loop zakken en kroop in de koepel. Toen schoten we de tank kapot. Er kwamen nog meer geluiden van achter de kerk waar we een tweede en derde Sherman verwoestten”.

Zeiners onverwachte actie was het begin van twee dagen felle strijd om de tweelingdorpen. Meer Panzers met infanterie bereikten ook Krinkelt die ondanks de bazooka-aanvallen de oostelijke straten konden binnentrekken. De gehele nacht werd er van huis tot huis gevochten terwijl de chaos vergroot werd door binnenstromende groepjes Amerikanen. De straten wisselden om en om van bezetter terwijl gevangengenomen soldaten even later weer bevrijd werden. Maar vooral door de komst van de 2nd Infantry Division bleven de tweelingdorpen in Amerikaanse handen.

Het Duitse 67. Armeekorps was ‘s ochtends opnieuw begonnen met een aanval richting Monschau gesteund door artillerie en bombardementen van de Luftwaffe. Nadat Amerikaanse bommenwerpers tegen de middag als respons de Duitse aanvallers onder vuur namen trokken deze zich weer terug en werd alles rustig. Opnieuw was hier geen enkele terreinwinst geboekt.

Definitielijst

Abteilung
Maakte meestal deel uit van een Regiment en bestond uit een aantal Kompanien. De Abteilung was de kleinste eenheid die individueel kon opereren en zichzelf kon handhaven. In theorie bestond een Abteilung uit 500 - 1.000 man.
artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
bazooka
Amerikaans anti tankgeschut in de vorm van een lange buis, dat door 1 man kan worden gedragen en vanaf de schouder wordt afgevuurd. Infanterie wapen, gebaseerd op het raketprincipe. De bazooka is herlaadbaar. De bazooka produceert bij het afvuren een lange vlam aan de achterzijde, wat dit wapen ongeschikt maakt voor gebruik in gesloten ruimtes. Britse tegenhanger is de PIAT; de Duitse tegenhanger de Panzerfaust of Panzerschreck.
divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
Kampfgruppe
Tijdelijke militaire formatie in het Duitse leger, samengesteld uit verschillende specialismen (pantsereenheden, artillerie, infanterie, anti-tankwapens en soms ook genie) met een speciale opdracht binnen het slagveld. De Kampfgruppen werden meestal genoemd naar de commandant van het verband.
Kompanie
Maakte meestal deel uit van een Bataillon of een Abteilung en bestond uit een aantal Züge. In theorie bestond een Kompanie uit 100 - 200 man.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.
Regiment
Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van één wapensoort.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Major-General Walter Robertson, bevelhebber van de 2nd Infantry Division.
(Bron: U.S. Army Center for Military History)


Soldaten van de 2nd Infantry Division op weg naar hun posities.
(Bron: U.S. Army Center for Military History)


Soldaten van de 2nd Infantry Division zoeken dekking in de buurt van Krinkelt-Rocherath.
(Bron: U.S. Army Center for Military History)


Overblijfselen van een Amerikaanse Hulppost bij het Hasselpath.
(Bron: Sjoerd Aarts)

Informatie

Artikel door:
Sjoerd Aarts
Geplaatst op:
20-06-2011
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.