Nazischip Wilhelm Gustloff

Cruiseschip Wilhelm Gustloff

De kiel van de Wilhelm Gustloff werd op 1 augustus 1936 gelegd op de werf van Blohm & Voss te Hamburg onder werfnummer 511. De werf had slechts 20 maanden nodig om het 208 meter lange en 23,5 meter brede schip af te bouwen want al op 15 maart 1938 werd het opgeleverd. Na een geslaagde proefvaart op de Noordzee, onder stormachtige omstandigheden, werd de Jungfernreise van de 25.484 ton grote Wilhelm Gustloff vastgelegd op 24 maart 1938. Om goodwill te kweken bij de Oostenrijkers, wier land binnenkort door Hitler geannexeerd zou worden, was tweederde van de zorgvuldig geselecteerde passagiers voor deze eerste reis van het cruiseschip, afkomstig uit het Alpenland ten zuiden van Duitsland. Verder bestond de passagiersgroep uit 300 meisjes van de Bund Deutscher Mädel (BDM) en 165 journalisten. Onder commando van Kapitän Carl Lübbe begon de Wilhelm Gustloff aan een driedaagse cruise op de Noordzee die achteraf als een enorm succes beschouwd werd. Vooral de Oostenrijkers waren vol lof over het varende symbool van Duitse scheepsbouwkunde en eenheid.

Op 29 maart 1939 bracht Hitler een officieel bezoek aan de Wilhelm Gustloff die hij niet meer had aanschouwd sinds de tewaterlating in 1937. Dit eerste bezoek van de Führer aan het nazischip zou meteen zijn laatste zijn. Drie dagen later vertrok het nieuwe Duitse schip voor een tweede cruise die haar naar Het Kanaal bij Dover zou brengen. Ditmaal waren de passagiers wel Duitse arbeiders zodat deze cruise binnen het kader van de doelen van KdF viel. Bovendien verliet de Wilhelm Gustloff de haven van Hamburg in gezelschap van de KdF-schepen Der Deutsche, Oceana en Sierra Cordoba. Tijdens de heenreis kwamen de vier Duitse schepen in een storm terecht op 25 zeemijlen ten noorden van Terschelling. De vier 8-cilinder MAN dieselmotoren van de Gustloff, die 9.500 pk machinevermogen leverden, hadden echter weinig moeite met de hoge golven en de harde wind. De volgende morgen, op 2 april 1938, rond 07:45 uur, redde een motorboot van de Wilhelm Gustloff 19 Britse zeelieden die afkomstig waren van het vrachtschip Pegaway, dat de vorige dag in de storm in de problemen was gekomen. De Britse zeelieden maakten de rest van de Duitse cruise mee en werden op 5 april in Hamburg aan wal gebracht. In de media werd de redding van de Britten breed uitgemeten. Lokale en internationale kranten deden uitgebreid verslag van het gebeuren en prezen de moed van de kapitein en de bemanning van het Duitse schip. Deze positieve aandacht was natuurlijk koren op de propagandamolen van het Duitse naziregime.

Om de annexatie van Oostenrijk, in het kader van de Anschluss, legaal te laten lijken, liet Hitler in april 1938 Duitse en Oostenrijkse stemgerechtigden hun stem uitbrengen over het van te voren al besloten onderwerp. Kapitän Lübbe kreeg opdracht met de Wilhelm Gustloff de monding van de Thames op te varen tot drie mijl buiten de territoriale wateren van Groot-Brittannië. Het Duitse schip ging hier voor anker om op 10 april als drijvend stembureau te fungeren. Op die dag brachten bijna 2.000 Duitse en Oostenrijkse staatsburgers, die in Groot-Brittannië woonden, hun stem uit aan boord van de Gustloff nadat ze met bootjes vanaf de Tilbury Docks, ten oosten van Londen, gebracht waren. De Duitse propagandamachine deed goede zaken toen de Britse pers met lof schreef over het indrukwekkende Duitse schip en het extravagante, maar vlotte verloop van het stemproces.

Op 22 april 1938 werd Kapitän Lübbe dood gevonden op de brug van de Wilhelm Gustloff. Hij was in het harnas gestorven aan een hartaanval. Hij werd voor de duur van één cruise vervangen door Kapitän Friedrich Petersen waarna koopvaardijkapitein Heinrich Bertram aangewezen werd om het gezag van de Wilhelm Gustloff op zich te nemen.

Vanaf half april 1938 tot half augustus 1939 voer de Wilhelm Gustloff in dienst van KdF. Tijdens de warme zomermaanden werden reizen ondernomen naar de Noorse fjorden. De passagiers mochten om politieke redenen echter niet aan wal in het Scandinavische land. Tijdens de koude wintermaanden voer de Gustloff, soms in gezelschap van andere KdF-schepen, naar warmere oorden zoals Lissabon en Madeira en naar de Middellandse Zee waar havens aangedaan werden zoals Tripoli in het huidige Libië en Napels en Genua in Italië.

De serie van cruises van de Wilhelm Gustloff werd in mei 1939 onderbroken toen het schip, samen met zeven andere schepen van KdF, de opdracht kreeg Duitse militairen te repatriëren die aan de zijde hadden gevochten van Generalissimo Francisco Franco tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Op 24 mei arriveerden de Duitse schepen in de Spaanse havenstad Vigo om de Duitse vrijwillige soldaten van het befaamde Legion Condor naar huis te brengen nu de burgeroorlog in Spanje beëindigd was. Dit was de enige keer dat het schip puur als troepentransportschip ingezet zou worden.

Gedurende de vijftigste cruise van de Wilhelm Gustloff, op 25 augustus 1939, ontving Kapitän Bertram een gecodeerd radiobericht dat hem opdroeg de geheime brief, die in zijn hut was opgeborgen, te openen. Hij moest onmiddellijk terugkeren naar Hamburg zonder dat hem, zijn bemanning of de passagiers enige uitleg werd gegeven. Niemand van hen kon vermoeden dat de dagen van cruiseschip Wilhelm Gustloff definitief voorbij waren.

Definitielijst

Anschluss
Duitse term voor aansluiting waarmee de annexatie van Oostenrijk door Nazi-Duitsland in 1938 (12 maart) wordt bedoeld. Hiermee ging Oostenrijk deel uitmaken van het Groot-Duitse Rijk.
Führer
Duits woord voor leider. Hitler was gedurende zijn machtsperiode de führer van nazi-Duitsland.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Zwembad aan boord van cruiseschip Wilhelm Gustloff, 1938.
(Bron: Bundesarchiv)


Promenadedek van cruiseschip Wilhelm Gustloff.
(Bron: Wilhelmgustloff)


De wilhelm Gustloff en de Cap Arcona in Hamburg.
(Bron: Shipsnostalgia)


Affiche van Kraft durch Freude.
(Bron: Wikipedia)


Cruiseschip Wilhelm Gustloff op zee.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
07-10-2011
Laatst gewijzigd:
07-11-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.