Nazischip Wilhelm Gustloff

Opleidingschip Wilhelm Gustloff

Op 17 november 1940 werd de Wilhelm Gustloff weer naar de Golf van Danzig gestuurd waar het schip drie dagen later aankwam. Het gewezen cruise- en hospitaalschip meerde af aan de Oxhöft Pier in Gotenhafen waar het schip de komende maanden werd ingericht als logementschip. De Gustloff werd zodanig verbouwd dat zij plaats kon bieden aan 1.000 militairen van de Kriegsmarine, die aan boord werden opgeleid tot U-bootbemanningen, en hun instructeurs. De medische apparatuur, dokters en verpleegsters waren al van boord gehaald en in Gotenhafen werd de bemanning gereduceerd tot een kernbemanning die het onderhoud van het schip en de dieselmotoren op zich nam. Ook kapitein Bertram bleef aan boord om leiding te geven aan de bemanning. Het schip werd geheel in marinegrijs overgeschilderd. Camouflage werd veel belangrijker nu de Wilhelm Gustloff, als opleidingsschip voor U-bootbemanningen, een legitiem militair doelwit werd.

De Wilhelm Gustloff zou ruim vier jaar lang als opleidingschip fungeren. Korvettenkapitän (luitenant-ter-zee der 1e klasse) Wilhelm Zahn had vanaf 1942 de leiding over de opleiding van de mannen die één van de grootste Duitse bedreigingen voor de geallieerden vormden tijdens de Tweede Wereldoorlog, vooral in de jaren `40, `41 en `42. Vanaf eind 1943 gingen echter steeds meer U-boten verloren omdat de geallieerden hun konvooien steeds beter konden verdedigen door de komst van radar, betere onderzeeboot opsporings- en bestrijdingsmiddelen en de inzet van hulpvliegdekschepen. Daarom werden Zahns rekruten in de loop van de jaren steeds jonger, hun opleidingstijd korter en hun overlevingskans kleiner. Grossadmiral Karl Dönitz, bevelhebber van de Kriegsmarine, bezocht Gotenhafen en de Wilhelm Gustloff in maart 1943. Op 9 oktober van datzelfde jaar was Gotenhafen doelwit van bommenwerpers van de Amerikaanse 8th Air Force. Voor de eerste maal in het bestaan van de Wilhelm Gustloff werd het schip bedreigd door een rechtstreekse aanval. Het voormalige KdF-schip ontsnapte ternauwernood aan grote schade toen een geallieerde bom in het water ontplofte aan stuurboordzijde van het schip. De klap leverde alleen een scheur in de scheepshuid op van zo`n anderhalve meter. Deze kon zonder problemen gerepareerd worden. Andere schepen in de haven kwamen er minder goed vanaf. Het voormalige KdF-schip Stuttgart en enkele andere Duitse schepen werden tot zinken gebracht.

Al die jaren deden de machinisten van het schip, met steeds minder beschikbare middelen, hun best om de hoofdmotoren en hulpdiesels aan de praat te houden. Dit was enerzijds nodig voor de energievoorziening aan boord van opleidingschip Wilhelm Gustloff en anderzijds nodig om het schip vaargereed te houden. Op 20 februari 1944 keerde kapitein Friedrich Petersen terug als gezagvoerder van het voormalige KdF-schip. Hij verving kapitein Bertram die een verzoek ingediend had om bevelhebber te worden van een schip dat nog gewoon in de vaart was. Petersen had in Britse krijgsgevangenschap gezeten en was vrijgelaten omdat de Britten ervan uitgingen dat hij op zijn 66-jarige leeftijd de Duitse oorlogsmachine niet meer van dienst kon zijn. Ondanks dat hij in Groot-Brittannië een verklaring had moeten ondertekenen dat hij nooit meer actief zou zijn als gezagvoerder van een schip kreeg hij de op papier immobiele Wilhelm Gustloff onder zijn hoede.

Eind 1944 begon de militaire macht van het naziregime behoorlijk af te brokkelen. De Duitse propagandamachine had de grootst mogelijke moeite om nog enige vorm van succes te kunnen melden. Steeds minder U-boten keerden terug naar hun bases, de Westelijke geallieerden hadden vaste grond onder de voeten gekregen in Normandië en trokken Frankrijk in en het was al maanden geleden dat de Duitsers Noord-Afrika hadden moeten ontruimen. Bovendien was bondgenoot Italië al overgelopen naar de vijand. Het grootste probleem voor de Duitsers waren echter de Sovjettroepen die gestaag oprukten in Oost-Pruisen, een gedeelte van het huidige Polen. In oktober 1944 was een gedeelte van het Rode Leger onder Generaal Kuzma N. Galitsky er in geslaagd de grens van het Groot Duitse Rijk over te steken en had de stad Nemmersdorf veroverd. Opgehitst door hun politieke leiders, in opdracht van Stalin, spaarden de Sovjettroepen niemand. Vrouwen van alle leeftijden werden verkracht, verminkt en vermoord. Kinderen en bejaarden werden niet ontzien en zonder pardon omgebracht. Het nieuws van dit en andere door de Sovjets aangerichte bloedbaden zorgde voor een enorme stroom Duitse vluchtelingen richting het westen en de havensteden rond de Golf van Danzig.

Grossadmiral Karl Dönitz zag in dat de Duitsers in Oost-Pruisen verslagen zouden worden door de Sovjets, maar Hitler wilde geen centimeter wijken. Op aandringen van de opperbevelhebber van de Kriegsmarine gaf de Führer echter wel toestemming om de U-boten terug te trekken naar het westen. Op 21 januari 1945 liet Dönitz het codesignaal Hannibal uitgaan dat in hield dat zijn U-boten het groene licht kregen om uit te wijken. De bevelhebber van de Kriegsmarine maakte van operatie Hannibal gebruik om zoveel mogelijk Duitse militairen en burgers te evacueren uit de havensteden rond de Golf van Danzig onder het mom van het evacueren van de U-bootkadetten en hun opleidingsfaciliteiten. Hiertoe dirigeerde hij opleidingsschepen als de Hansa en de Hamburg en passagiersschepen als de Deutschland en de Cap Arcona alsmede vele vrachtschepen naar de Golf van Danzig. Al deze schepen werden onder rechtstreeks bevel van Dönitz zelf geplaatst zodat de evacuatie de hoogste prioriteit kreeg.

Definitielijst

Führer
Duits woord voor leider. Hitler was gedurende zijn machtsperiode de führer van nazi-Duitsland.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, Italië en Japan gedurende WO 2.
Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.
operatie Hannibal
Duitse codenaam voor de evacuatie over de Oostzee door de Kriegsmarine van ca 2 miljoen Duitse vluchtelingen en militairen vanuit Oost en West Pruisen. begin 1945.
radar
Engelse afkorting met als betekenis: Radio Detection And Ranging. Systeem voor het met elektromagnetische golven vaststellen van de aanwezigheid, afstand, snelheid en richting van voorwerpen als schepen, vliegtuigen, enz.
Rode Leger
Leger van de Sovjetunie.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Opleidingschip Wilhelm Gustloff wordt overgebracht naar Gotenhafen.
(Bron: Wilhelmgustloff)


Opleidingschip Wilhelm Gustloff in Gotenhafen, 1942.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
07-10-2011
Laatst gewijzigd:
07-11-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.