Mengele, Josef

Nawoord

Ook nog lang nadat vaststond dat Josef Mengele was overleden, bleef zijn naam veelvuldig opduiken in de media. Zo besteedden internationale nieuwsbronnen in 2009 aandacht aan het gerucht dat een geboortegolf van tweelingen in het Braziliaanse dorp Cândido Godói het werk was van Mengele. Hij zou in de tijd dat hij in Brazilië verbleef de vrouwen in het dorp een hormonaal medicijn hebben gegeven, waardoor meer tweelingen werden geboren. Uit nader onderzoek van de staatsuniversiteit van Rio Grande do Sul bleek echter dat de geboortegolf van tweelingen al in de jaren dertig was begonnen en dus niet toegeschreven kon worden aan Mengele. Dat dergelijke geruchten massaal opgepakt werden door de internationale media heeft alles te maken met de mythevorming rond de persoon Mengele. In populaire fictie, zoals Ira Levins The Boys from Brasil, werd Mengele de afgelopen decennia afgeschilderd als een boosaardige en krankzinnige wetenschapper die zelfs na de oorlog zijn bizarre onderzoek heeft voortgezet. In werkelijkheid heeft Mengele na zijn vertrek uit Auschwitz zich nooit meer beziggehouden met medisch onderzoek. Enkel in de door de nazi’s gecreëerde misdadige omgeving van Auschwitz kon hij zich hiermee ongestraft bezighouden.

Mengele zag zichzelf als een normale wetenschapper. Met zijn medische experimenten op gevangenen wilde hij bijdragen aan de wetenschap. Nog afgezien van het feit dat het hoe dan ook niet te rechtvaardigen is om mensenlevens voor wetenschappelijk onderzoek op te offeren en dat een arts mensen behoort te genezen en niet te beschadigen, heeft Mengele met zijn onderzoek voor zover bekend niets bereikt. Dit in tegenstelling tot sommige van zijn collega’s wier resultaten van experimenten op gevangenen wel toegepast zijn. Het chemische concern Bayer gebruikte voor de evaluatie van zijn medicijnen bijvoorbeeld de resultaten van experimenten op vrouwelijke gevangenen uit Auschwitz.

Mengeles proeven waren wetenschappelijk gezien echter van weinig waarde. Het ontbrak aan een betrouwbare wetenschappelijke toetsing. Zo kon hij niet bewijzen of zijn tweelingen daadwerkelijk eeneiig waren. Soms zouden broers of zussen die veel op elkaar leken en in leeftijd weinig scheelden zich zelfs voorgedaan hebben als tweelingen. Ook de gevangenen die hem assisteerden waren geen betrouwbare onderzoeksmedewerkers; ze deden hun werk enkel om in leven te blijven en niet uit wetenschappelijke belangstelling. De achterliggende gedachte achter het meeste van Mengeles werk – dat het ene ras superieur is aan het andere – was bovendien wetenschappelijk ongefundeerd en werd na de oorlog afgeserveerd. Niet het verbeteren van het ras, maar het welzijn van de individuele patiënt kwam in de medische wetenschap na de oorlog ook in Duitsland weer centraal te staan.

De hoeveelheid en de verscheidenheid van Mengeles experimenten was groter dan die van de meeste van zijn collega’s, maar zijn mentaliteit verschilde niet van die van andere medici die zich in dienst stelden van het nationaalsocialisme. Mengele was niet de boosaardige en krankzinnige dokter uit de populaire fictie van na de oorlog. Volgens Dr. Ella Lingens, die Mengele kende uit de tijd dat ze zelf als gevangene-arts in Auschwitz werkte, was hij zelfs geen sadist. “De aard van een sadist is dat hij plezier beleeft aan de pijn van zijn slachtoffer”, zo verklaarde ze. “Bij Mengele had je het gevoel dat hij die pijn helemaal niet zag. Dat viel hem helemaal niet op; maar in zijn ogen waren de gevangenen cavia’s, ratten, en met hun gevoelsleven en lijden hoefde je je helemaal niet bezig te houden.”

Het was die mentaliteit die alle artsen die nazi-Duitsland dienden kenmerkte. De gehandicapten die in hun opdracht vermoord werden, waren in hun ogen geen mensen meer, maar een overbodige last die uit de weg geruimd moest worden. Zoals een tumor uit een gezond lichaam weggesneden wordt, zo hielpen ze mee aan de uitroeiing van Joden en zigeuners om de gemeenschap “gezond” te houden. Mengele moet niet beschouwd worden als een uitzonderlijk fenomeen, een individueel opererend monster, maar als symbool voor de perversiteit van de leden van de medische stand in nazi-Duitsland die de ethiek volledig uit het oog verloren hadden.

Definitielijst

nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.

Onderscheidingen

Lees meer over de onderscheidingen van deze persoon op WW2Awards.com.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Josef Mengele: krankzinnige dokter of symbool van de perversie van de medische wetenschap in nazi-Duitsland?

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
06-03-2012
Laatst gewijzigd:
06-07-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.