Mengele, Josef

Bij de NSDAP en frontdienst

Het lijkt aannemelijk dat een rassenwetenschapper als Mengele lid was van de NSDAP, maar toch duurde het tot mei 1937 voordat hij zich bij Hitlers partij aansloot. Zijn vader, Karl Mengele, was hem al in mei 1933 voorgegaan. Dat was nadat de ondernemer in oktober 1932 zijn fabriekshal beschikbaar had gesteld voor een verkiezingsbijeenkomst van de partij, waarbij hij Hitler had ontmoet. Misschien sloot Josef zich pas later aan omdat zijn wetenschappelijke carrière voorrang genoot boven zijn politieke leven, waar hij met de opzegging van het lidmaatschap van de SA in 1934 tijdelijk een punt achter had gezet. Inmiddels was het echter vanuit carrièreperspectief onvermijdelijk om lid te zijn van de nazi-partij. Maar het zal niet enkel om opportunistische redenen zijn geweest dat hij zich aansloot bij de NSDAP, want de standpunten van Hitler sloten aan bij de conservatieve en nationalistische normen en waarden die hij zich eigen had gemaakt tijdens zijn opvoeding en school- en studietijd. Een jaar na zijn aansluiting bij de NSDAP trad Mengele toe tot de Schutzstaffel (SS). Ook was hij lid van de Nationalsozialistischer Deutscher Ärztebund, de nationaalsocialistische beroepsorganisatie voor artsen.

Inmiddels was Mengele sinds juli 1939 getrouwd met Irene Maria Schönbein. Hij had de toen 19-jarige studente ontmoet tijdens zijn co-assistentschap in Leipzig in 1936. Ze was sinds 1934 lid van de Bund Deutscher Mädel (BDM) en studeerde Frans en kunstgeschiedenis. Het echtpaar zou samen één kind krijgen, de in maart 1944 geboren Rolf. Tijdens de oorlog moesten moeder en zoon het de meeste tijd stellen zonder de aanwezigheid van hun echtgenoot en vader. In tegenstelling tot de meeste assistenten van Verschuer werd Mengele echter niet al bij het uitbreken van de oorlog in september 1939 opgeroepen voor militaire dienst in de Wehrmacht. Mogelijk vanwege een nierziekte en broze botten werd hij vooralsnog ongeschikt bevonden en hoefde hij zich enkel paraat te houden. Hij bleef vooralsnog werken op het instituut van Verschuer in Frankfurt. Eerder, van oktober 1938 tot januari 1939, volbracht hij echter al wel zijn tot drie maanden ingekorte dienstplicht in de 19. Kompanie van het Gebirgsjägerregiment 137 in Saalfelden am Steinernen Meer in Tirol. Op 15 juni 1940 werd hij alsnog opgeroepen voor militaire dienst bij het Sanitäts-Ersatz-Bataillon 9, gelegerd in Kassel. Zijn dienst in de Wehrmacht was slechts van korte duur, want al op 12 juli meldde hij zich voor de Waffen-SS.

Op 1 augustus 1940 werd Mengele in dienst genomen bij de Sanitätsinspektion der Waffen-SS, de geneeskundige dienst van de Waffen-SS, waar hij de rang van SS-Hauptscharführer verkreeg. Hij volgde de opleiding voor militair arts en werd op 2 september met terugwerkende kracht gepromoveerd tot SS-Untersturmführer. Het zou nog even duren voordat hij als legerarts aan het front zou dienen, want vanaf 11 augustus 1940 werkte hij eerst voor het Rasse- und Siedlungshauptamt, de afdeling van de SS die zich bezighield met raciale kwesties. Voor het Hauptamt Reichskommissariat für die Festigung Deutschen Volkstums, het SS-bureau dat belast was met het handhaven en beschermen van raciale standaarden en de uitbreiding van het Germaanse ras buiten Duitsland, werd hij naar Polen gestuurd. Hij werd vanuit Posen waarschijnlijk in de buurt van Lodz gestationeerd bij een immigrantencentrale waar hij zich bezighield met het controleren van de erfelijke en psychische gezondheid van de daar woonachtige Volksduitsers om te bepalen of zij mochten terugkeren naar het Rijk.

Begin 1941 werd Mengele aangesteld als bataljonsarts van het SS-Panzer-Pionier-Bataillon 5 van de SS-pantserdivisie “Wiking”. Hij nam deel aan operatie Barbarossa, de Duitse inval in de Sovjet-Unie. Zijn commandant noemde hem een bekwame arts. Gedurende de jaarwisseling van 1941-1942 werd hij gepromoveerd tot SS-Obersturmführer. In 1942 raakte hij zwaar gewond en verkreeg hij het Verwundetenabzeichen in schwarz. Ook werd hij tijdens zijn verblijf aan het Oostfront onderscheiden met het IJzeren Kruis 1ste en 2de klasse. Het IJzeren Kruis 1ste klasse verkreeg hij vermoedelijk vanwege het redden van twee zwaargewonde soldaten uit een brandende tank onder vijandelijk vuur gedurende gevechten bij Batajsk en Rostov aan de Don in juli 1942. De precieze datum en reden van zijn terugkeer van het front zijn niet bekend, maar waarschijnlijk keerde hij in januari 1943 terug naar Duitsland in verband met zijn verwonding.

Definitielijst

Bataillon
Maakte meestal deel uit van een Regiment en bestond meestal uit een aantal Kompanien. In theorie bestond een Bataillon uit 500 - 1.000 man.
IJzeren Kruis
Duitse militaire onderscheiding, vertaling vanuit het Duits. Zie: Eisernes Kreuz.
Kompanie
Maakte meestal deel uit van een Bataillon of een Abteilung en bestond uit een aantal Züge. In theorie bestond een Kompanie uit 100 - 200 man.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Pasfoto van Josef Mengele, 1937.
(Bron: Yad Vashem Photo Archives)


Huwelijksfoto van Josef en Irene Mengele, zomer 1939.


Mengele met zijn 3-jarige zoontje Rolf.

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
06-03-2012
Laatst gewijzigd:
06-07-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.