Assistent van Mengele

Titel: Assistent van Mengele - patholoog-anatoom in Auschwitz-Birkenau
Schrijver: Miklós Nyiszli
Uitgever: Verbum
Uitgebracht: januari 2012
Pagina's: 207
ISBN: 9789074274548
Fragment: Miklós Nyiszli, Sonderkommando Birkenau
Omschrijving:

De geur van verbrand vlees, het angstaanjagende gegil van slachtoffers en de voortdurende angst dat jij de volgende bent die in de gaskamer van Auschwitz vermoord wordt. De Hongaars-Joodse arts Miklós Nyiszli (1901-1956) doorstond het langer dan een half jaar. Van dichtbij, want zijn werkplaats in het vernietigingskamp Birkenau bevond zich naast één van de crematoriumgebouwen waarin zich ook de gaskamers bevonden. In de tweede helft van mei 1944 was hij met zijn vrouw en dochter op transport gezet richting Auschwitz. Hij was getuige van de massamoord op zijn volk die hier plaatsvond. Het kalmeringsmiddel luminal sleepte hem er doorheen, samen met de hoop dat zijn vrouw en dochter nog leefden. Ondertussen hield hij zich bezig met het uitvoeren van autopsies op menselijke lichamen in opdracht van zijn chef, de beruchte SS-arts Josef Mengele.

In “Assistent van Mengele” vertelt Miklós Nyiszli over de tijd dat hij tewerkgesteld was als patholoog-anatoom in Auschwitz Birkenau. Hij schreef het boek al in 1946, toen zijn ervaringen nog vers waren. Pas in 2012 verscheen een Nederlandse vertaling. Helemaal onbekend zal het verhaal niet zijn voor de Nederlandse lezer, want niet alleen is er in andere boeken veel uit geciteerd, maar ook werd de speelfilm “The Grey Zone” (2001) gebaseerd op het verslag van Nyiszli. De aangrijpende scčne waarin een meisje levend aangetroffen wordt in de gaskamer tussen de vergaste slachtoffers komt rechtstreeks uit de getuigenis van de arts. Hoewel hij zelf niet actief betrokken was bij het vullen en uitruimen van de gaskamer, maakte hij wel onderdeel uit van het Sonderkommando, de Joodse gevangenen die de crematoria en gaskamers draaiend hielden waardoor ze iets langer in leven gehouden werden dan de meeste anderen.

Huiveringwekkend, dat is een term die het boek het best omschrijft. De auteur bespaart de lezer de gruwelijkheden niet wanneer hij bijvoorbeeld schrijft over hoe hij de lichamen van een gehandicapte vader en zoon moest uitkoken om hun geraamte voor wetenschappelijk onderzoek beschikbaar te kunnen stellen. Terwijl hij even niet in de buurt was, begonnen uitgehongerde gevangenen te eten van het vlees uit de kookpot, niet vermoedend dat het iets anders was dan dierlijk vlees. Maar hoe afschuwelijk het verhaal ook is, het fascineert ook, want hoe hield Nyiszli het vol en hoe was zijn relatie met Mengele? Opmerkelijk genoeg was Mengele heel beleefd tegen hem en beschouwde hij de Joodse arts veel meer als een collega dan als een gevangene. Het was Nyiszli zelfs toegestaan SS-bewakers te behandelen en op zijn autopsietafel belandden ook de lichamen van SS’ers. Het kenmerkt de bizarre, paradoxale wereld binnen het concentratiekamp.

De getuigenis van Nyiszli is over het algemeen objectief geschreven, maar bevat wel enkele onjuistheden, bijvoorbeeld op het gebied van data en slachtofferaantallen. Ook noemt hij Mengele de SS-Standortartzt van Auschwitz (de chef-arts), terwijl hij deze functie in Auschwitz nooit bekleedde. Franciszek Piper, het voormalige hoofd van het archief van het Staatsmuseum Auschwitz-Birkenau, heeft in de door hem toegevoegde noten de meeste fouten gecorrigeerd en toegelicht. Afbreuk doen deze onjuistheden niet aan het boek, want een ooggetuigenverslag is in de eerste plaats een weergave van individuele ervaringen en het is zeldzaam dat die volledig overeenstemmen met de feiten. Onder de omstandigheden waaronder Nyiszli moest overleven, is het begrijpelijk dat zijn beoordelingsvermogen anders is dan dat van een historicus. Voor een meer wetenschappelijke benadering zijn er andere boeken, maar voor de lezer die wil weten hoe de hel van Auschwitz geweest moet zijn, is dit boek niet te missen. Een aangename leeservaring is het vanwege de beschreven gruwelijkheden vanzelfsprekend allerminst.

Beoordeling: Zeer goed

Definitielijst

vernietigingskamp
Kamp waar tijdens de Tweede Wereldoorlog grote groepen mensen (voornamelijk Joden en zigeuners) door de SS werden geliquideerd door middel van vergassing. Auschwitz, Treblinka en Majdanek zijn drie voorbeelden van vernietigingskampen.

Afbeeldingen


Bestel nu bij bol.com

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
19-02-2012
Laatst gewijzigd:
13-03-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.