Tameichi Hara, Slag in de Javazee vanuit Japans perspectief

Vooraf

Inhoudsopgave

Over de Slag in de Javazee zijn vele Nederlands- en Engelstalige boeken en artikelen verschenen. De enige bekende Japanse beschrijving van deze zeeslag is terug te vinden in het boek ďJapanese Destroyer CaptainĒ van de Japanse marineofficier Tameichi Hara, die de slag meemaakte als commandant van de torpedobootjager Amatsukaze. Het boek ďJapanese Destroyer CaptainĒ, dat in 1961 gepubliceerd werd, is een Engelstalige versie van zijn memoires en wordt gezien als ťťn van de belangrijkste Japanse werken over de oorlog in de Pacific. In het volgende artikel wordt, van hoofdstuk 2 tot en met hoofdstuk 5, de Slag in de Javazee gezien vanuit Japans perspectief zoals die door Hara beschreven is. Het Nederlandse perspectief van deze slag wordt op Go2War2 uitgebreid beschreven in de artikelen ďHr. Ms. De RuyterĒ, "Lichte kruisers van de Java-klasseĒ, ďLichte kruisers van de Tromp-klasseĒ en ďTorpedobootjagers van de Admiralen-klasseĒ. De slagen in Straat Soenda en bij Bawean Eiland, die zich kort na de Slag in Javazee afspeelden en een definitief einde maakten aan het bestaan van de geallieerde vloot in Nederlands Oost-IndiŽ, komen eveneens in deze artikelen aan bod.

Tameichi Hara werd op 16 oktober 1900 geboren uit een samoeraifamilie. In 1921 had hij de Japanse Marine-academie te Etajima succesvol doorlopen en werd hij als jonge officier opgenomen in de Japanse Keizerlijke Marine. Begin jaren `30 schreef hij een handboek over torpedoaanvallen door oppervlakteschepen dat vanaf 1932 algemeen als Japanse marine doctrine werd beschouwd. Tegen deze tijd was Hara werkzaam als instructeur voor oorlogsvoering door oppervlakteschepen. In het begin van de Tweede Wereldoorlog was hij commandant van de torpedobootjager Amatsukaze en nam hij deel aan de Slag in de Javazee, de Slag bij Midway en de bezetting van Christmas Island. Daarna werd hij commandant van een divisie torpedobootjagers en aan boord van zijn vlaggeschip de Shigure nam hij deel aan talloze acties van de Japanse marine in de Pacific zoals de Slag bij Santa Cruz en de Slag om Guadalcanal. Tegen het einde van de oorlog was hij commandant van de lichte kruiser Yahagi. Hij eindigde de Tweede Wereldoorlog als kapitein zonder schip en trainde hij burgers om Japan te verdedigen tegen de verwachte Amerikaanse bezetting. Na de oorlog was hij werkzaam als kapitein van zout vervoerende koopvaardijschepen. Tameich Hara is op 10 oktober 1980 overleden.

Als gevolg van de Japanse expansiedrift besloten de Verenigde Staten, Groot-BrittanniŽ, AustraliŽ en Nederland in september 1940 een embargo in te stellen. Dit hield in dat er geen olie, ijzererts, schroot en andere grondstoffen meer geleverd mochten worden aan Japan. Het land van de rijzende zon beschikte zelf niet over natuurlijke grondstoffen en kwam door deze boycot in een lastig parket. De Japanners zagen het embargo als een daad van agressie jegens het Keizerrijk. Omdat de Japanse oliereserves al snel uitgeput raakten, door vooral hun militaire activiteiten in China, maakten zij plannen om Siam (het huidige Thailand), Brits MaleisiŽ, Singapore, de Filippijnen en Nederlands Oost-IndiŽ te veroveren. Om de campagne te doen slagen werden door de Japanners twee plannen opgesteld. Het eerste was het Oostelijke Plan dat de volgende doelen had: Pearl Harbor aanvallen, om de Amerikaanse Pacific Fleet uit te schakelen, en de Filippijnen innemen. Het Zuidelijke Plan vormde het hoofddoel en hield de verovering van Brits MaleisiŽ, Singapore en Nederlands Oost-IndiŽ in.

Na de aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941 en de vernietiging van Force Z, drie dagen later, richtten de geallieerden op 28 december 1941 het zogenaamde ABDA-Command (American, British, Dutch and Australian Command) op, dat onder opperbevel stond van de Britse General Archibald Wavell. De geallieerden hoopten door hun krachten te bundelen de Japanse opmars een halt toe te roepen. Aanvankelijk had ABDACOM het doel om de zogenaamde Malay Barrier (Brits MaleisiŽ en de bijbehorende zeeŽn), zo lang mogelijk te verdedigen om op die manier Sumatra, Java en AustraliŽ veilig te stellen. ABDACOM riep op 2 februari 1942 een Allied Striking Force in het leven, die bestond uit geallieerde oorlogsschepen die de taak kregen de Japanse invasievloten te stoppen. Dit aanvalseskader werd onder commando gesteld van de Nederlandse schout-bij-nacht Karel Doorman en Hr. Ms. De Ruyter werd vlaggeschip van het internationale smaldeel. De geallieerden werden echter op alle fronten verslagen. De Filippijnen, Siam en Hongkong waren in januari in Japanse handen gevallen en in de tweede helft van januari en begin februari 1942 hadden Japanse landingstroepen Brits MaleisiŽ, Singapore en de kustgebieden van Celebes, Borneo en Sumatra bezet. Hier bevonden zich de belangrijkste olie- en vliegvelden. Het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL), dat ondersteund werd door Australische troepen, kon geen vuist maken tegen de uitstekend getrainde en uitgeruste Japanse soldaten.

Op 25 februari 1942 werd ABDACOM ontbonden omdat de Amerikanen, Britten en AustraliŽrs Nederlands Oost-IndiŽ als verloren beschouwden. De geallieerde schepen die aanwezig waren in Java, bleven ter plaatse, maar kwamen onder bevel te staan van de Nederlandse Commandant Zeemacht in Nederlands Oost-IndiŽ, vice-admiraal Conrad Helfrich. Hij deelde de schepen op in een Westelijke- en een Oostelijke Striking Force. De Oostelijke Striking Force opereerde vanuit Soerabaja en bestond uit Hr. Ms. De Ruyter en Hr. Ms. Java, de zware Britse kruiser HMS Exeter, de zware Amerikaanse kruiser USS Houston en de lichte Australische kruiser HMAS Perth. De kruisers zouden beschermd worden door de Nederlandse torpedobootjagers Hr. Ms. Kortenaer, Hr. Ms. Witte de With en Hr. Ms. Banckert en de oude Amerikaanse destroyers USS Paul Jones, USS Alden, USS Edwards en USS Ford. De Banckert kon sinds 24 februari echter niet meer ingezet worden omdat het schip de dag ervoor zwaar beschadigd raakte bij een Japanse luchtaanval op Soerabaja.

Al op 23 februari had een grote Japanse invasievloot Balikpapan, aan de oostkust van Borneo, verlaten en was op weg richting Oost-Java. Verder was een kleinere vijandelijke invasievloot verkend ter hoogte van Malakka en er werd aangenomen dat deze schepen onderweg waren naar het westen van Java. In de nacht van 25 op 26 februari 1942 ging de Oostelijke Striking Force op zoek naar de Japanse vloot, maar omdat de geallieerde schepen niet over verkenningsvliegtuigen beschikten bleef dit zonder resultaat. De Oostelijke Striking Force werd versterkt met de Britse destroyers HMS Jupiter, HMS Encounter en HMS Electra ten koste van de Westelijke Striking Force. De nieuw gevormde Combined Striking Force vertrok in de avondschemering van 26 februari naar zee. Weer werd de gehele nacht tevergeefs gezocht naar vijandelijke schepen en de volgende dag keerde het aanvalseskader terug in Soerabaja om brandstof in te nemen. De volgende dag trok het geallieerde aanvalseskader er wederom op uit om de Japanse vloot aan te vallen. Deze keer zou de confrontatie met de Japanners uitdraaien op de bekende Slag in de Javazee.

Definitielijst

ABDACOM
Afkorting voor "American, British, Dutch and Australian Command". Dit was de samenvoeging van de strijdkrachten van de Verenigde Staten, Groot BritanniŽ, Nederland en AustraliŽ in het Verre Oosten aan het einde van 1941 met als doel een gebundelde strijd tegen de Japanse invasies. Dit samenwerkend commando werd opgericht op 28 december 1941 en stond onder bevel van de Britse General Archibald Wavell. Het is nooit tot een echte samenwerking gekomen omdat de ondergeschikte bevelhebbers van de verschillende deelnemende naties nooit onder zijn bevel kwamen te staan, maar onder het bevel vanhun eigen legerleiding bleven functioneren. Nadat men de stirjd tegen Japan als verloren moest beschouwen met het verlies van Singapore, Nederlands-IndiŽ en de Filippijnen, werd ABDACOM op 25 februari 1942 weer opgeheven.
divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
Guadalcanal
Eerste eiland in de grote oceaan dat de VS veroverden op Japan tijdens WO II. Tussen augustus 1942 en februari 1943 vindt een aantal confrontaties te land, ter zee en in de lucht plaats op het eiland.
KNIL
Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger (1830-1950) Benaming van het Nederlandse leger in IndonesiŽ.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Siam
Benaming van Thailand.
smaldeel
Deel van een oorlogsvloot die zelfstandig opereert.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Tameichi Hara, commandant van de Amatsukaze, schreef "Japanese Destroyer Captain".
(Bron: Wikipedia)


"Tameichi Hara, Slag in de Javazee vanuit Japans perspectief" is grotendeels gebasserd op "Japanese Destroyer Captain".
(Bron: Steelnavy)


Schout-bij-nacht Karel Doorman was de bevelhebber van de geallieerde vloot tijdens de Slag in de Javazee.
(Bron: Wikipedia)


Chu-sho Takea Takagi was Doormans Japanse tegenstander.
(Bron: Wikipedia)


De Zware Japanse kruiser Nachi.
(Bron: Navypedia)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-07-2012
Laatst gewijzigd:
26-10-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.