Eerste slag om Königsberg

Voorbeschouwing

Inhoudsopgave

Inleiding

Het Sovjet-offensief in Oost-Pruisen was onderdeel van het Oost-Pruisische Strategische Offensief en gericht tegen de Heeresgruppe Mitte. Het doel van het offensief was de inname van Königsberg, de toenmalige hoofdstad van Oost-Pruisen en het huidige Russische Kaliningrad. Na een moeizame start van dit offensief werd op 30 januari 1945 Königsberg belegerd door het 3e Wit-Russische Front. Op 27 februari 1945 werd deze belegering doorbroken door een gecoördineerde samenwerking tussen het Duitse garnizoen van Königsberg en het XXVII. Armeekorps. Königsberg en haar inwoners waren voorlopig gered van een ondergang. De tweede slag om Königsberg zou plaatsvinden van 1 april tot 9 april 1945.

Voorbeschouwing

Begin december 1944 had Heeresgruppe Mitte, dat in Oost-Pruisen opgesteld was, de beschikking over 33 infanterie-divisies en 12 panzer- of pantsergrenadierdivisies. Van deze laatstgenoemde waren drie aan het front gelegen en werden negen in reserve gehouden. De Heeresgruppe verdedigde een front van 579 kilometer, wat gelijk stond aan 16 kilometer per divisie. In Oost-Pruisen had de legergroep een systeem van veldfortificaties aangelegd en bezette het een aantal betonnen verdedigingswerken aan de oude grens (daterend uit 1914) met het toenmalige Rusland en rond Königsberg. Deze betonnen fortificaties waren van voor de oorlog. Het probleem echter met deze vooroorlogse fortificaties was dat het prikkeldraad en wapentuig al lang en breed waren ontmanteld om elders hergebruikt te worden (bijvoorbeeld aan de Atlantikwall). De 3.Panzerarmee kreeg de taak om de toegang tot Königsberg vanuit het noorden en oosten te verdedigen.

Overzicht verdedigingswerken van de Heeresgruppe Mitte in Oost-Pruisen op 5 januari 1945:

Verdedigingswerken van gewapend beton: 500
Mitrailleursnesten: 850
Artillerie- en mortierbatterijen: 350
Regio’s met tank- en gemechaniseerde geschut concentraties: 26
Magazijnen: 140
Overige bunkers en grote concentraties loopgraven: 450

Rond de jaarwisseling verloor Heeresgruppe Mitte vijf pantserdivisies en twee cavaleriebrigades door overplaatsingen naar andere Duitse legergroepen. Generaloberst Georg-Hans Reinhardt (bevelhebber van de Heeresgruppe Mitte) schatte op 4 januari 1945 dat het Rode Leger vijf legers had langs de rivier de Narew en een ongeveer even sterke aanvalsgroep van 50 ŕ 60 divisies ten zuiden van Ragnit aan de Memel (het huidige Neman) in het Goldap-Schillfelde gebied. Een paar dagen later kreeg Reinhardt het bevel van het OKH (Oberkommando des Heeres) om nog een pantserdivisie in te leveren.

De sterkte van de Heeresgruppe Mitte in aan het Oost-Pruisische front was als volgt op de vooravond van het Oost-Pruisische Strategische Offensief:

Manschappen: 135.480
Zware Machinegeweren: 8.174
AT-geschut: 1.060
Mortieren: 1.605
Houwitsers: 1.432
Tanks & gem. geschut: 367

Daarnaast waren 200.000 manschappen gestationeerd in diverse verdedigingswerken in het achterland van het Sovjet-offensief, bewapend met 4.000 machinegeweren en 1.000 artilleriestukken van diverse kalibers.

De gemiddelde Duitse divisie van de Heeresgruppe Mitte had doorgaans tussen de 6.000 en 9.000 manschappen. Zo had de 61. Infanterie-Division de beschikking over 6.700 manschappen en de Fallschirm-Panzergrenadier-Division 2 "Hermann Göring" over ongeveer 10.000 manschappen.

Het Sovjet-offensief tegen Heeresgruppe Mitte in Oost-Pruisen was verdeeld in twee legergroepen:

  • Het 2e Wit-Russische Front moest een doorbraak forceren vanuit het zuiden en zuidwesten om zodoende Oost-Pruisen af te snijden en de rechterflank van de opmars tegen Berlijn ondersteuning te verlenen.
  • Het 3e Wit-Russische Front moest een frontale aanval vanuit het oosten ondernemen tegen Königsberg.

De sterkte van het Rode Leger op de vooravond van het offensief was als volgt:

Front/LegerManschappen EenhedenMateriaal
2e Wit-Russische Front: 606.655

67 jagerdivisies

3 cavelieredivisies

5 tankkorpsen

1 gemechaniseerde korps

3 onafhankelijke tankbrigades

3 gefortificeerde regio's

2.088 AT-kanonnen

6.132 artilleriestukken

5.792 mortieren

970 raketwerpers

1.026 AA-geschut

1.230 tanks

930 gemechaniseerde kanonnen

19.959 machinegeweren

3e Wit-Russische Front: 558.830

67 jagerdivisies

2 tankkorpsen

7 onafhankelijke tankbrigades

1 gefortificeerde regio

1.806 AT kanonnen

5.328 artilleriestukken

5.256 mortieren

593 raketwerpers

818 AA-geschut

861 tanks

479 gemechaniseerde kanonnen

16.479 machinegeweren

1.333 - 2.003 vliegtuigen

Totaal: 1.669.100

133 divisies

8 korpsen

10 brigades

4 gefortificeerde regio’s

3.894 AT kanonnen

11.460 artilleriestukken

11.048 mortieren

1.563 raketwerpers

1.844 AA-geschut

2.091 tanks

1.409 gemechaniseerde kanonnen

36.438 machinegeweren

3.097 vliegtuigen

Het 3e Wit-Russische Front had op 12 januari de beschikking over 1.553 gevechtsklare pantservoertuigen, waarvan 541 in de reserve stonden. Daarnaast stonden 25 voertuigen in de reparatie.

Op 12 januari 1945 viel het 2e Wit-Russische Front de 4. Armee aan ten noorden en zuiden van de Rominter Heide om de 3. Panzerarmee te misleiden en de reserves van dit Duitse leger naar zich toe te trekken. Het onderstaande overzicht geeft een weergave van de door het Front ingezette manschappen en materiaal:

Manschappen: 241.000
Machinepistolen: 91.660
Lichte machinegeweren: 8.075
Zware machinegeweren: 1.523
Artilleriestukken: 2.245
Mortieren: 1.347
Tanks & Gemechaniseerde kanonnen: 700

Definitielijst

Armee
Bestond uit meestal tussen de drie en zes Korps en andere ondergeschikte of onafhankelijke eenheden. Een Armee was ondergeschikt aan een Heeresgruppe of Armeegruppe en had in theorie 60.000 - 100.000 man.
Artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
Heeresgruppe
Was de grootste Duitse grondformatie en was direct ondergeschikt aan het OKH. Bestond meestal uit een aantal Armeen met weinig andere direct ondergeschikte eenheden. Een Heeresgruppe opereerde in een groot gebied en kon een paar 100.000 man groot worden.
infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.
Rode Leger
Leger van de Sovjetunie.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Het vooroorlogse Königsberg.
(Bron: Library of Congress)


Volkssturm in Königsberg, november 1944.
(Bron: Bundesarchiv)

Informatie

Artikel door:
Kaj Metz
Geplaatst op:
19-06-2012
Laatst gewijzigd:
10-09-2012
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.