Hall, Walraven van

Andere verzetsactiviteiten

De olieman

Walraven van Hall was in 1943 betrokken geweest bij de oprichting van het Nationaal Comitť van Verzet (NC). Deze organisatie was voortgekomen uit het studentenverzet en had als doel om de Nederlandse illegaliteit te coŲrdineren en samen te voegen. In deze doelstelling slaagde het NC niet en het werd een "normale" verzetsorganisatie, die zich ondermeer bezig zou houden met spionage. Walraven bleef de gehele oorlog nauw betrokken bij deze verzetsgroep.

Een grote wens van de Nederlandse regering in Londen en tevens van Walraven van Hall, was dat er meer coŲrdinatie en samenwerking zou komen binnen het Nederlandse verzet. Midden 1943 was hiervan immers nog bijna geen sprake . De vooroorlogse verzuiling speelde hierin een grote rol , strenggelovigen wilden bijvoorbeeld niet samenwerken met communisten en omgekeerd. Bovendien wilden de organisaties niet overkoepeld worden, omdat dat ten kosten zou gaan van hun eigen handelingsvrijheid.

Walraven van Hall was echter een goede onderhandelaar. Hij had een grote overredingskracht, kon problemen relativeren en hij was hierdoor in staat om mensen nader tot elkaar te brengen. Dit leverde hem de bijnaam "de Olieman" op, iemand die in staat is om stroeve besprekingen soepel te laten verlopen. Walraven en een aantal andere personen slaagden erin om de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) en het NSF beter te laten samenwerken. In de eerste jaren werkten deze twee organisaties nog weleens langs elkaar heen.

Samen met Lambertus Neher (de door de Duitsers afgezette directeur van de PTT en vertegenwoordiger van het Nationaal Comitť van Verzet) en Hendrik Dienske (LO) richtte Walraven de Kern op: een periodiek overleg tussen de leidinggevenden van de belangrijkste Nederlandse verzetsorganisaties, onder meer de LO, het NSF, de Persoonsbewijzencentrale (PBC), de landelijke Knokploegen (LKP). Er ontstond hierdoor wat meer coŲrdinatie in en samenwerking binnen het verzet.

In oktober 1944 was Walraven van Hall in Amsterdam ook betrokken bij de oprichting van de Stichting 1940-1945, die overigens aanvankelijk Stichting 40-44 heette omdat men verwachtte dat de oorlog snel voorbij zou zijn. Dit was een samenwerkingsverband tussen twintig verzetsorganisaties, dat als doel had het (financieel) ondersteunen van (familie van) personen die hadden deelgenomen aan de illegaliteit. Jaap Buijs werd een van de leidende figuren binnen de stichting, Van Hall speelde op de achtergrond een belangrijke, ondersteunende rol.

"Gewoon" verzetswerk van Walraven

Walraven van Hall had er geen moeite mee om zich, buiten zijn drukke werkzaamheden voor het NSF, bezig te houden met "gewoon" verzetswerk. Zo leverde hij onder meer springstof aan het gewapende verzet. De springstof verkreeg hij via een kennis die bewakingschef was bij de Zaandamse Artillerie Inrichtingen.

Ook hield hij zich bezig met het laten onderduiken van neergeschoten geallieerde piloten. Weeda verklaarde na de oorlog over Van Hall: "Zín eigen persoon geheel terzijde schuivend, was hij altijd bereid om zeer gevaarlijke werkjes zelf te doen. Het was dan altijd: ĎBrinkie, ik heb morgen weer gevaarlijk vuurwerk, vind je het niet beter dat ik het zelf doe?í"

Oprichting van de Binnenlandse Strijdkrachten

Het gewapende Nederlandse verzet was in 1944 verdeeld in drie groepen. De progressieve Raad van Verzet (RVV), de confessionele Landelijke Knokploegen (LKP) en de vooral uit oud-militairen bestaande Ordedienst (OD). Deze organisaties hadden uiteenlopende standpunten en beweegredenen. Er waren veel onderlinge spanningen tussen deze groepen.

De Nederlandse regering in Londen streefde naar een verenigd gewapend verzet en richtte daarom op 5 september 1944 de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) op met als doel om de drie verzetsgroepen te verenigen. Walraven van Hall slaagde er door zijn kwaliteiten als "Olieman" in om de verzetsgroepen te laten integreren en hen ertoe te bewegen een deel van hun macht af te staan aan Delta-Centrum (Delta C), de benaming voor de leiding van de BS. Ook stond hij mensen en kantoorruimte van het NSF af aan de BS.

Door de hulp van Walraven kon de BS uitgroeien tot een tamelijk succesvolle organisatie. Ondanks dat hij geen militaire achtergrond had, bleef Van Hall betrokken bij de leiding van de Binnenlandse Strijdkrachten. Zo gaf hij regelmatig advies aan Henri Koot (de opperbevelhebber van de BS), onder meer over de verbetering van de logistiek en de beveiliging van de organisatie.

Ondersteuning van de Spoorwegstaking

Op 17 september 1944 begon operatie Market Garden. Middels grootschalige luchtlandingen bij Arnhem, Nijmegen en Eindhoven hoopten de geallieerden een bruggenhoofd te vestigen, van waaruit het Duitse Ruhrgebied kon worden veroverd. Als deze operatie succesvol verliep, zou de oorlog volgens de geallieerden snel afgelopen zijn. Om het vervoer van Duitse troepen en materieel te beletten, kondigde de Nederlandse regering op dezelfde dag (17 september 1944) een algemene staking van het spoorwegpersoneel af. De meer dan 30.000 NS-medewerkers gaven gehoor aan de stakingsoproep: ze legden massaal het werk neer en doken onder. Op staken stond namelijk de doodstraf.

De NS-directie had rekening gehouden met deze Spoorwegstaking. Zij had zogenaamde "Invasiekassen" laten aanleggen, om de stakende spoorwegmedewerkers de eerste weken na afkondiging van de staking toch nog te kunnen uitbetalen. Operatie Market Garden mislukte echter. Het zuiden van het land werd bevrijd, maar het noordelijke gedeelte boven de grote rivieren bleef in Duitse handen. Door het invallen van de winter, werd het duidelijk dat de oorlog nog maanden zou duren. Het stakingsbevel werd niet ingetrokken.

De NS-directie had niet de mogelijkheid om haar medewerkers zo lang een volledig loon te blijven betalen. De hulp van het NSF was nodig en het NSF was bereid om deze te geven. Er waren echter conflicten tussen het NSF en de spoorwegen. De president-directeur van de NS beschouwde de illegaliteit als een groep avonturiers die te veel risico's namen. Ook vond hij dat de NS de verantwoordelijkheid moest behouden over de uitbetalingen van de lonen. Het NSF mocht alleen financieren. Bovendien wilde de directie dat er geen geld zou worden uitgekeerd aan communisten. Het NSF was het niet eens met deze constructie.

Pas begin 1945 kwam er een compromis tot stand. Het NSF zou de lonen uitbetalen aan de NS-medewerkers. Ondermeer de LO zou zorgen voor de distributie. De personeelsraad zou zoveel mogelijk betrokken worden bij de werkzaamheden. Er bleven echter spanningen bestaan. In Amsterdam waren er bijvoorbeeld conflicten tussen Van Hall en de personeelsraad, die voornamelijk ontstonden omdat de personeelsraad totaal geen verstand had van illegaal werk.

Definitielijst

Artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
Binnenlandse Strijdkrachten (BS)
Actief verzet in Nederland, onder bevel van Prins Bernhard. De BS werd opgericht op 5 september 1944 en was een bundeling van de drie belangrijkste gewapende verzetsorganisaties: OD, LKP en RVV.
bruggenhoofd
Een aan de andere kant van een (natuurlijk)opstakel veroverd stuk land waaruit de aanvaller zijn aanval verder kan voorzetten.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
onderduiken
Het verstoppen voor de vijand.
operatie Market Garden
Codenaam voor gecombineerde land- en luchtaanvallen van de geallieerden in de regio Eindhoven, Arnhem en Nijmegen van 17 tot 26 september 1944.
Spoorwegstaking
Deze werd op 17 september 1944 via de radio afgekondigd en ingewilligd door het Nederlandse spoorwegpersoneel. De spoorwegstaking diende ter ondersteuning van het geallieerde plan Market Garden. Nadat de geallieerde luchtlandingsactie mislukt was hielden de arbeiders de staking vol tot aan de bevrijding.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Henk Dienske van de LO richtte samen met Walraven van Hall en Lambertus Neher (Nationaal Comitť) de Kern op voor periodiek overleg tussen verzetsleiders.
(Bron: Beeldbank WO2)


Affiche uit 1946 van de mede door Walraven van Hall opgerichte Stichting 1940-1945.
(Bron: Beeldbank WO2)


Duitser wordt na de bevrijding opgepakt door leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. Walraven van Hall speelde een belangrijke rol om de verschillende verzetsgroepen in de BS samen te brengen.
(Bron: Beeldbank WO2)


Grafiek van de geldelijke hulp aan ondergedoken spoorwegstakers, uitgekeerd door het Nationaal Steunfonds.
(Bron: Beeldbank WO2)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
05-08-2012
Laatst gewijzigd:
17-01-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.