Slag bij de Noordkaap

Vooraf aan de Slag bij de Noordkaap

Toen de konvooien in november 1943 weer werden hervat, werd de Scharnhorst nog niet ingezet. Het ontbrak de Duitsers aan goede luchtverkenning. Ook vonden ze het riskant om aan te vallen in de winterse omstandigheden. Het weer en de zee waren zeer onstuimig en er was door de poolnacht maar een paar uur schemerig daglicht. Daar kwam nog bij dat de konvooien werden geŽscorteerd door zware Britse eenheden, waartegen de Scharnhorst het zeer moeilijk zou hebben. De successen van de U-boten namen echter af en de situatie aan het Oostfront werd steeds penibeler. Op 19 december deelde Grossadmiral Karl DŲnitz daarom mee dat de Scharnhorst zou aanvallen, zodra er zich een gunstige gelegenheid zou voordoen.

Op 22 december verkende een vliegtuig van de Luftwaffe konvooi JW 55B. Dit konvooi, dat bestond uit 19 vrachtschepen en dat werd begeleid door acht torpedobootjagers, was onderweg naar Moermansk. In dezelfde wateren was nog een konvooi aanwezig, nummer RA 55A. Dit transport bestond uit 22 vrachtschepen en had eveneens een escorte van acht torpedobootjagers, deze schepen waren op de terugweg vanuit Rusland. Dit konvooi werd echter niet opgemerkt door de Duitsers.

JW 55B werd beschouwd als een goede prooi voor de Scharnhorst. Het escorte bestond, voor zover de marineleiding dit kon beoordelen, alleen uit een paar kruisers en die zouden geen probleem moeten zijn voor het Duitse slagschip. In de avond van 25 december verliet zij daarom haar ankerplaats en vertrok naar de opgegeven positie van JW 55B. De codenaam voor de operatie was Ostfront. De Scharnhorst werd begeleid door vijf jagers van de Narvik-klasse, de Z-29, Z-30, Z-33, Z-34 en Z-38. Het eskader stond onder leiding van Konteradmiral (schout-bij-nacht) Erich Bey.

De Britten waren op de hoogte van bijna elke beweging van de Scharnhorst. Zij konden de Duitse radioberichten afluisteren, doordat zij de Enigmacode (de Duitse versleuteling van radioverkeer) hadden gekraakt. Bovendien rapporteerde het Noorse verzet elke beweging van de Scharnhorst aan de Britse geheime dienst. Toen de Scharnhorst in de avond van 25 december vertrok, waren de Britten hier snel van op de hoogte en zij besloten een val op te zetten. Admiral Bruce Fraser was belast met de begeleiding van de konvooien naar Moermansk. Fraser kon beschikken over de volgende schepen, die verdeeld waren in twee Forces. Force 1 bestond uit de zware kruiser HMS Norfolk en de lichte kruisers HMS Sheffield en HMS Belfast onder commando van Vice Admiral Robert Burnet. Force 2 bestond uit het slagschip HMS Duke of York, de lichte kruiser HMS Jamaica en drie torpedobootjagers van de S-klasse, HMS Scorpion (zou na de oorlog bij de Nederlandse marine in dienst komen as Hr. Ms. Kortenaer (2)), HMS Saumarez en HMS Savage en de Noorse torpedobootjager KNM Stord.

Op 23 december hield Admiral Fraser een vergadering op zijn vlaggenschip HMS Duke of York. Force 2 lag op dat moment in haar thuishaven Akureyri op IJsland. Force 1 had konvooi JW 55A begeleid naar Moermansk en de kruisers voeren nu in de buurt van RA 55A. Fraser wilde de Scharnhorst opsporen en tot zinken brengen. Hiermee zou een constante dreiging voor de Arctische konvooien uit de wereld worden geholpen.

In de avond van 24 december vertrok Force 2 uit Akureyri. Het plan was dat de jagers van Force 2 en de kruisers van Force 1 de Scharnhorst zouden opsporen. Vervolgens zouden zij HMS Duke of York naar het Duitse slagschip leiden, zodat het tot zinken kon worden gebracht. Om de kans te verminderen dat de konvooien JW 55B en RA 55A zouden worden gevonden door het Duitse eskader, werden deze naar een noordelijker route geleid. Fraser gaf verder vier torpedobootjagers van RA 55A opdracht om zich bij de operatie aan te sluiten. Het ging hierbij om de beide M-klasse torpedobootjagers HMS Musketeer en HMS Matchless, de O-klasse destroyer HMS Opportune en de V-klasse jager HMS Virago. Zij vormden samen de 36th Destroyer Division.

De weersomstandigheden waren zeer zwaar. Er was sprake van een zware storm die golven veroorzaakte van 10 meter hoogte. Door de sneeuwjachten was het zicht zeer beperkt. Vooral voor het Duitse eskader was dit een nadeel. De Britse schepen beschikten over betere radarinstallaties dan de Duitse zodat zij een beter overzicht konden houden over de situatie. De Duitsers zouden dit overzicht ontberen tijdens de komende strijd.

Definitielijst

kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Konteradmiral Erich Bey.
(Bron: Wikipedia)


Vice Admiral Bruce Fraser.
(Bron: Wikipedia)


De Scharnhorst in de ijzige zeeŽn ten noorden van Noorwegen.
(Bron: History navy)


Het Britse slagschip HMS Duke of York.
(Bron: Naval History)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
18-11-2012
Laatst gewijzigd:
12-12-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.