Gerrit Fokkema, bevrijd uit het Huis van Bewaring in Leeuwarden

Een lange nacht

Inhoudsopgave

Hieronder volgt het verslag van een gevangene die op 8 december 1944 bevrijd werd tijdens de Overval op het Huis van Bewaring in Leeuwarden. Onze dank aan dhr. Gerrit Fokkema te Leeuwarden en de Stichting Blokhuispoort.

Toen de oorlog uitbrak voor ons land was het 10 Mei 1940 en ik was bijna 17 jaar. In vier dagen walste het oppermachtige Duitse leger over ons land en ik weet nog dat mijn vader huilde op de dag van overgave.

De eerste twee jaar verliepen voor ons tamelijk rustig al kwamen er steeds meer maatregelen die de vrijheid beperkte en het werd gevaarlijk om je uit te spreken soms zelfs tegen over vrienden.

De joden, op wie in Duitsland al jaren jacht werd gemaakt, werden wel heel erg beknot in hun doen en laten en tenslotte werden ze allemaal, voor zover ze geen hulp kregen, afgevoerd met het doel ze te vernietigen met gas. Wij en zijzelf hadden dat in het begin nog niet door. Het is ook te erg om het te begrijpen.

Er kwam verzet tegen de Duitsers en hun maatregelen en onderdrukking, al was van actief verzet slecht sprake door een beperkt aantal Nederlanders. Nederlandse medewerkers en verraders waren er ook.

Eind 1942, begin 1943, moesten alle jonge mannen zich melden om naar Duitsland te gaan helpen in de oorlogsindustrie ook ik dus. Velen gingen, omdat ze niet durfden te weigeren of geen gelegenheid hadden om onder te duiken of omdat ze gepakt werden.

Ik wilde niet de vijand helpen en mijn broer Douwe ook niet en dus doken we onder. Je gaat weg van huis en zoekt of krijgt een ander adres, waar je ook zeer voorzichtig moet zijn om niet alsnog verraden en gepakt te worden. Dan helpt een vals persoonsbewijs met een hogere leeftijd niet meer.

Zo ben ik weggevlucht van twee adressen waar ik grote kans liep toch gepakt te worden. Het tweede adres in Burgum daar werden razziaís gehouden door de Duitsers en ik ben toen opgehaald door mijn vader en naar huis teruggegaan omdat ik dacht dat het daar veiliger was (tijdelijk)

De Familie Fokkema was fel anti-Duits, een jongere broer die nog niet verplicht naar Duitsland hoefde was in een verzetsorganisatie terecht gekomen in Oktober 1944 werden veel mensen van het verzet opgepakt. Door zware verhoren met martelingen kwam de SD soms meer namen en adressen te weten en werden er weer meer opgepakt als ze die konden vinden.

Zo kregen wij thuis een waarschuwing "denk er om de Duitsers kunnen ook wel eens bij jullie komen". Mijn broer Ruurd was niet thuis maar ik wel. Ruurd zat ergens in de stad ondergedoken. We hebben toen nog vlug een schuilplaats gemaakt om in geval van nood in te kruipen.

Maar in de nacht daarna kwamen ze, sloegen een groot ruit in, en stonden voor ons bed voor we beseften wat er gebeurde. Toen was er natuurlijk geen ontkomen meer aan, ze wilden vooral Ruurd hebben.

Van ons wisten ze schijnbaar niet veel al liepen ze wel over de illegale kranten die onder de loper op de trap lagen om verspreid te worden. Met de handen in de nek en die kerels met pistolen om ons heen liepen we een eind verder naar hun auto die ze om geen argwaan te wekken niet voor onze deur hadden gezet. Mijn vader, een loge, en ik werden meegenomen broer Ruurd hadden ze nog niet gevonden.

Een paar van die SD'ers waren Belgische landverraders die maar wat graag de Duitsers hielpen en erg gemeen waren. We werden naar de Spaarbank op het Zaailand gebracht waar de SD toen huisde. Er waren en werden die nacht velen opgepakt maar Ruurd hadden ze nog niet en nog enkele anderen waar ze om zochten ook nog niet.

Door vervelende en pijnlijke verhoren zijn ze er toch in geslaagd om ook hen en sommige anderen te vinden. Ook die zijn weer streng verhoord. Wij werden later op de dag naar de gevangenis overgebracht en mijn vader en ik bij elkaar opgesloten in cel 5 . Ruurd, die wat later dan ons in de gevangenis gebracht werd, wisten we door middel van de gevangenisdirecteur ook bij ons te krijgen in cel 5. Drie in een cel dus.

De gevangenis zat overvol. We zaten daar, niet wetende wat er met ons gebeuren zou. Je probeert de dagen zo goed mogelijk door te komen met wat lezen, praten en een spelletje en twee maal per dag een kwartiertje naar buiten in kooien.

Iedere vrijdag werden er mensen afgevoerd die dan naar Duitsland of soms naar Drenthe gebracht werden om voor de Duisters te werken.

Inmiddels waren de mensen van het georganiseerde verzet al enige tijd bezig om te onderzoeken of het ook mogelijk was om de gevangenis te overvallen om, indien nodig, verzetsmensen die gepakt waren en ernstig gevaar liepen gedood te worden te bevrijden.

Je begrijpt dat dit in uiterste geheimhouding moest gebeuren.

Definitielijst

razzia
Georganiseerde drijfjacht op een groep mensen. Dat konden joden zijn, maar ook onderduikers of andere groeperingen.

Pagina navigatie

Informatie

Geplaatst door:
Leo G. Lensen
Geplaatst op:
21-06-2013
Laatst gewijzigd:
06-10-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.