Nederlandse hospitaalschepen

Inleiding

Inhoudsopgave

Hospitaalschepen hebben altijd een aparte plaats ingenomen tijdens oorlogen. Vooral in de Tweede Wereldoorlog werd door alle partijen op grote schaal gebruik gemaakt van deze aangepaste koopvaardijschepen, die speciaal ingericht waren om gewonden en zieken te verzorgen en te vervoeren. In de meeste gevallen werden hier passagiersschepen voor gebruikt omdat deze veelal al over een aantal faciliteiten beschikten, die goed gebruikt konden worden voor de varende ziekenhuizen zoals hutten, eetzalen en kombuizen voor grote aantallen personen.

Volgens de internationale afspraken van de Conferentie van GenŤve mochten hospitaalschepen niet aangevallen of in beslag genomen worden en waren de medische staf en verzorgend personeel onschendbaar en mochten nimmer krijgsgevangen gemaakt worden. Deze bescherming had ook betrekking op de reddingsboten van de hospitaalschepen, waar deze zich ook mochten bevinden. De hospitaalschepen zelf dienden, om deze internationale bescherming te kunnen genieten, te voldoen aan een groot aantal voorwaarden. Zo moesten de schepen, om zich visueel te onderscheiden, geheel wit geschilderd worden en voorzien zijn van drie rode kruisen aan zowel bakboord- als stuurboordzijde van de scheepswand. Op de schoorsteen moesten aan twee zijden rode kruisen aangebracht worden en in verband met acties in de lucht dienden op de bak en op het achterschip eveneens dergelijke herkenningstekens aangebracht te worden op een witte ondergrond. Militaire hospitaalschepen moesten bovendien voorzien worden van een groene band van 1,5 meter hoog op de romp. Aan de grote mast dienden een witte vlag met rood kruis en de natievlag te wapperen. Gedurende de duisternis moesten de hospitaalschepen geheel verlicht varen en de kruisen op de scheepswand met zoeklichten beschenen te worden.

Verder mochten hospitaalschepen niet voorzien zijn van enige bewapening en geen handelingen verrichten die hen als vijandelijke schepen zouden kunnen kenmerken, zoals het vervoeren van oorlogstuig. De aangepaste schepen mochten niet in konvooi of verduisterd varen. Na een conflict mochten schepen, die waren ingezet als varende ziekenhuizen, niet meer ingezet worden voor andere oorlogsdoeleinden. De belangrijkste regel om als hospitaalschip gerespecteerd te worden, was echter het aanmelden bij de tegenpartij, die deze status moest erkennen en bevestigen.

De Koninklijke Marine beschikte tijdens de Tweede Wereldoorlog over drie hospitaalschepen, die echter slechts enkele weken als zodanig dienst hebben gedaan. De verbouwde veerboten van de Provinciale Stoombootdienst te Zeeland, Hr. Ms. Luctor et Emergo en Hr. Ms. Schouwen gingen beide in de meidagen van 1940 verloren en het in Nederlands Oost-IndiŽ varende hospitaalschip Hr. Ms. Op ten Noort, werd door de Japanners op 1 maart 1942 wederrechtelijk opgebracht in de Javazee. Uit voorgaande alinea`s mag blijken dat de Japanners bij deze actie alle internationale afspraken betreffende hospitaalschepen hebben geschonden (zie Hospitaalschip Hr. Ms. Op ten Noort).

Buiten de bescheiden rol die de drie hospitaalschepen, die in dienst waren van de Nederlandse marine, speelden, heeft Nederland een grote bijdrage geleverd aan het aantal geallieerde hospitaalschepen in de vorm van zes verbouwde passagiersschepen. Dit waren het motorschip (ms) Oranje van de Stoomvaart Maatschappij Nederland, het ms Tjitjalengka van de Java China Japan Lijn en vier schepen van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij: Tasman, Maetsuycker, Ophir en Melchior Treub. Deze zes schepen hebben met een Nederlandse bemanning en een Nederlandse of geallieerde medische staf gevaren in dienst van de Britse, Amerikaanse, Australische en Nieuw-Zeelandse strijdkrachten.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Ms. Oranje in AustraliŽ als Australian Hospitalship Oranje in 1941.
(Bron: Kombuispraat)


De Tjitjalengka als HMS Hospital No. 3.
(Bron: Official British photograph)


Ms. Maetsuycker van de KPM als hospitaalschip.
(Bron: Fotoarchief L.L. von MŁnching)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-09-2013
Laatst gewijzigd:
23-03-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.