Nederlandse torpedomotorboten

Inleiding

Inhoudsopgave

Torpedomotorboten waren voortgekomen uit torpedoboten. Het waren door krachtige benzinemotoren snelle motorboten, die uitgerust waren met torpedo`s en mitrailleurs. Het waren ongetwijfeld de kleinste oorlogsschepen, maar juist door hun snelheid en in groepsverband opererend, gevaarlijke tegenstanders. Torpedomotorboten (TM-boten) worden vaak onterecht motortorpedoboten (MTB`s) genoemd als vertaling van het Engelse woord motor torpedo boat. MTB`s werden tijdens de Eerste Wereldoorlog ontwikkeld uit motorraceboten door de bekende werf van John Thornycroft Co. Ltd. te Woolston, Hampshire. De snelle boten die de Britten tijdens de Eerste Wereldoorlog gebruikten en die 55 voet lang waren en zo`n 12 ton groot waren, werden nog Coastal Motor Boats (CMB`s) genoemd. Met de inkrimping van de Royal Navy in 1920 kwam een einde aan de CMB`s.

In de jaren tussen de beide wereldoorlogen werden echter de experimenten met de snelle motorboten voortgezet. Thornycroft bouwde in steeds grotere aantallen, verbeterde versies waarbij eveneens geleverd werd aan buitenlandse marines. In 1929 kwamen vier van deze boten in Nederlandse dienst als Hr. Ms. TM I tot en met Hr. Ms. TM IV. Over het algemeen waren deze boten identiek aan de CMB`s, maar de motoren waren sterk verbeterd. In 1935 kwamen zowel de British Powerboat Company als Vospers Ltd. met nieuwe ontwerpen torpedomotorboten. De Vosperboot was uitgerust met drie Isotta-Fraschinimotoren van elk 1.150 pk en was de eerste torpedomotorboot met een 20mm Oerlikon mitrailleur aan boord. Begin 1938 had de British Powerboat Company weer een nieuw type gereed. Deze boot was de eerste met drie van de succesvolle Rolls Royce Merlin motoren van elk 1.000 pk aan boord. Tijdens proefvaarten behaalde deze boot een snelheid van ruim 44 knopen. De Koninklijke Marine bestelde ťťn van deze boten, die in augustus 1939 als Hr. Ms. TM 51 in dienst zou komen. Achttien volgende boten van dit type zouden onder licentie worden gebouwd op de werf van Gusto te Schiedam.

Doordat de Royal Navy tijdens de Tweede Wereldoorlog steeds meer te maken kreeg met grotere en beter bewapende Duitse motorboten, die opereerden vanuit bezette Franse havens, bouwden zij ook steeds grotere MTB`s. Vervolgens werden enkele MTB`s alleen bewapend met mitrailleurs ter bescherming van de MTB`s en ontstonden de Motor Gun Boats (MGB`s). In de tweede helft van de oorlog werden tevens steeds meer snelle motorboten uitgerust met dieptebommen zodat zij ingezet konden worden om onderzeeboten te bestrijden.

De Koninklijke Marine liet in Nederlands Oost-IndiŽ enkele tientallen torpedomotorboten bouwen, die echter nog in aanbouw waren toen de Japanners Java bezetten. Er werden verder twaalf van deze boten besteld bij de Canadian Powerboat Company voor dienst in Nederlands Oost-IndiŽ, maar die konden niet meer voor de val van Java geleverd worden en daarom werden ze in dienst genomen in Nederlands West-IndiŽ. In 1942 kocht Nederland een veertiental MTB`s van de British Powerboat Company en Vosper ter vervanging van de onder licentie gebouwde boten bij Gusto, die alle in handen van de Duitsers gevallen waren. Met deze boten oogstte de Koninklijke Marine ťťn van haar grootste successen met torpedomotorboten.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
mitrailleur
Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. TM 29 tijdens een proefvaart op de St. Laurensriver, 1942.
(Bron: Maritiem Digitaal)


Vooroorlogse Britse torpedomotorboot HMS MTB 01.
(Bron: Navy Photos)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-12-2013
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.