Nederlandse gemilitariseerde hulpschepen

Nederlandse werkschepen

Werkschepen werden ook wel reparatieschepen genoemd en deze werden speciaal ingericht als varende werkplaatsen voor noodzakelijke reparaties aan schepen zodat die een haven konden binnenlopen. Voor definitieve reparaties en onderhoud waren schepen afhankelijk van havenfaciliteiten. Reparatieschepen hadden werkplaatsen aan boord zoals ijzergieterijen, smederijen, plaatwerkerijen en draaibankwerkplaatsen. Verder beschikten werkschepen over een aantal algemene reserveonderdelen. Bekende voorbeelden van bestaande werkschepen waren Hr. Ms. Poolster, Hr. Ms. Castor en Hr. Ms. Zuiderkruis van de Gouvernements Marine, die naast hun taken als bergingsvaartuig en kabellegger tevens fungeerden als werkschip.

Hr. Ms. Barentsz

Bouwwerf:Nederlandsche Scheepsbouw Mij. te Amsterdam, 1915
Grootste lengte:116,84 meter
Grootste breedte:14,81 meter
Diepgang:6,9 meter
Waterverplaatsing:4.819 ton
Machine-installatie:1 x stoommachine met zuigercompressoren
Machinevermogen:3.150 pk
Maximale snelheid:11 knopen

De Barentsz was een passagiersschip van de KPM dat in december 1941 door de Nederlandse marine in Nederlands Oost-IndiŽ werd gevorderd. Het werd verbouwd tot werkschip en als zodanig op 28 december 1941 als Hr. Ms. Barentsz in dienst gesteld. Het werkschip werd gestationeerd in Tjilatjap, een marinehaven in Zuidwest-Java. Daar was het schip bijzonder nuttig blijkens de vele verleende spoedeisende hulp aan geallieerde schepen, onder andere aan de zwaar beschadigde Amerikaanse kruiser USS Marblehead. Op 5 maart 1942 raakte het schip echter in brand tijdens een Japanse luchtaanval op Tjilatjap. Er vielen geen slachtoffers, maar het schip brandde volledig uit en zonk in de haven. Het wrak werd pas na de oorlog opgeruimd.

Hr. Ms. De Klerk

Bouwwerf:Nederlandsche Scheepsbouw Mij. te Amsterdam, 1900
Grootste lengte:91 meter
Grootste breedte:12,3 meter
Diepgang:6,55 meter
Waterverplaatsing:1.986 ton
Machine-installatie:1 x triple compound stoommachine
Machinevermogen:1.250 pk
Maximale snelheid:10 knopen

Ook het stoomschip De Klerk was een passagiersschip van de KPM, dat een lijn onderhield tussen Java, de Kleine Soenda Eilanden en Timor. Het schip had na een verbouwing in 1928 een capaciteit van 27 1e klasse, 20 2e klasse en 1.280 dek passagiers. In december 1941 werd het schip door de Koninklijke Marine gevorderd om omgebouwd te worden tot werk- en logementsschip. Deze verbouwing zou plaats vinden in januari 1942, maar door personeel- en tijdgebrek vond deze nooit plaats. Het schip werd op 2 maart 1942 te Tandjong Priok, de haven van Batavia, door de eigen bemanning tot zinken gebracht. Op 28 november 1942 werd de De Klerk op last van de Japanners gelicht en hersteld en in de vaart gebracht als hulpschip Imaji Maru. Op 16 september 1944 liep het Nederlandse schip in Japanse dienst bij Laboean, Noord-Celebes, op een mijn en ging verloren.

Hr. Ms. Roggeveen

Bouwwerf:Maatschappij Fijenoord te Rotterdam, 1915
Grootste lengte:116,51 meter
Grootste breedte:14,84 meter
Diepgang:8,35 meter
Waterverplaatsing:4.782 ton
Machine-installatie:1 x 3-cilinder triple expansie stoommachine
Machinevermogen:3.150 pk
Maximale snelheid:12 knopen

De Roggeveen was een passagiersschip van de KPM met een capaciteit voor 44 1e klasse, 32 2e klasse en 1.000 dek passagiers. Het was op 31 december 1914 te water gelaten en op 7 april 1915 waren de proefvaarten succesvol afgerond. In april van datzelfde jaar werd het schip opgeleverd aan de KPM waarna het op 21 augustus 1915 naar Nederlands Oost-IndiŽ vertrok. In 1937 werd het schip gemoderniseerd en verbouwd en daarna kon de Roggeveen 44 1e klasse, 47 2e klasse en 1.219 dek passagiers vervoeren. In december 1941 werd de Roggeveen door de Nederlandse marine opgeŽist en werd op het Marine Etablissement te Soerabaja verbouwd tot werkschip. Op 28 februari 1942 raakte het schip ernstig beschadigd bij een Japanse luchtaanval. Nog voordat de verbouwing voltooid was, werd Hr. Ms. Roggeveen de volgende dag door de eigen bemanning in brand gestoken en tot zinken gebracht. In 1951 werd het wrak gelicht en gesloopt.

Hr. Ms. Van Neck

Bouwwerf:Nederlandsche Scheepsbouw Mij. te Amsterdam, 1913
Grootste lengte:99,36 meter
Grootste breedte:13,41 meter
Waterverplaatsing:3.027 ton
Machine-installatie:1 x triple expansie stoommachine
Machinevermogen:1.450 pk
Maximale snelheid:10 knopen

Het passagiersvrachtschip Van Neck, met een capaciteit van 32 1e klasse en 1.000 dek passagiers, werd in 1913 opgeleverd aan de KPM. Het schip werd in de loop van de tijd in Nederlands Oost-IndiŽ ingezet op verschillende lijnen en meerdere malen verbouwd en gemoderniseerd. In 1939 had het schip nog slechts plaats voor tien 1e klasse passagiers en werd vooral ingezet als vrachtschip met passagiersaccomodatie. Op 23 februari 1942 werd de Van Neck door de Koninklijke Marine gevorderd om op het Marine Etablissement te Soerabaja omgebouwd te worden tot werkschip. Dit is er echter nooit van gekomen omdat het schip al op 3 maart 1942 door marine- en werfpersoneel tot zinken werd gebracht. In juni 1944 werd het wrak door de Japanners gelicht, hersteld en in de vaart gebracht. Het schip is vermoedelijk in Japanse dienst verloren gegaan, want het is nimmer teruggevonden.

Hr. Ms. Van Waerwijck

Bouwwerf:Maatschappij Fijenoord te Rotterdam, 1910
Grootste lengte:102 meter
Grootste breedte:13,4 meter
Diepgang:6,95 meter
Waterverplaatsing:3.040 ton
Machine-installatie:1 x triple expansie stoommachine
Machinevermogen:1.300 pk
Maximale snelheid:10 knopen

Het passagiersschip van de KPM Van Waerwijck werd in januari 1942 door de Nederlandse marine opgeŽist om te Tandjong Priok te worden verbouwd tot werkschip. Op 5 maart 1942 werd het schip door de eigen bemanning in de haven van Batavia tot zinken gebracht. In juli van datzelfde jaar werd het wrak op last van de Japanners gelicht en hersteld. De bezetters namen het schip in dienst als Harugiku Maru en gebruikten het vooral als transportschip voor krijgsgevangenen. Op 26 juni 1944 werd het Nederlandse schip in Japanse dienst in Straat Malakka, nabij Sumatra, getorpedeerd door de Britse onderzeeboot HMS Truculent. De commandant van de Truculent, Lieutenant Commander R.L. Alexander, wist niet dat er zich aan boord van de Harugiku Maru 1.190 Nederlandse, Britse en Australische krijgsgevangenen bevonden. Deze gevangenen werden van een kamp in Belawan, Noord-Sumatra, naar Pakan Baroe gebracht om daar te werken aan de gelijknamige spoorweg (de Pakan Baroe-spoorweg werd ook wel de Sumatra-spoorweg genoemd en was de ontbrekende schakel tussen West- en Oost-Sumatra). 198 Krijgsgevangenen, onder wie 115 Nederlanders, kwamen bij deze ramp om het leven. De overige schipbreukelingen werden opgepikt door een Japanse tanker en verbleven een maand in Singapore voordat zij alsnog werden tewerkgesteld in Pakan Baroe.

Definitielijst

kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Het oude stoompassagiersschip Barentsz van de KPM.
(Bron: Wrecksite)


Het stoomschip De Klerk werd in december 1941 opgeŽist door de Koninklijke Marine.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


Het passagiersvrachtschip Van Neck op de rede van Soembawa.
(Bron: Maritiem Digitaal)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-01-2014
Laatst gewijzigd:
05-06-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.