Nederlandse gemilitariseerde hulpschepen

Nederlandse communicatievaartuigen

Communicatievaartuigen zijn kleinere schepen, die worden ingezet voor het onderhouden van de verbinding tussen schepen onderling of tussen schepen en de wal. Zij worden tevens ingezet voor het vervoeren van personen en kleine hoeveelheden goederen of noodvoorraden. Eigenlijk kunnen alle zeewaardige schepen ingezet worden als communicatievaartuig bij de marine. Toch beschikte de Koninklijke Marine vlak voor de Tweede wereldoorlog alleen over Hr. Ms. De Mok I, een schip dat in 1938 op stapel gezet werd als communicatievaartuig. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vorderde de Nederlandse marine een viertal kleinere schepen, die ingezet werden als communicatievaartuig of verbindingsboot. Verder werden de hulpmijnenveger Hr. Ms. Noordsvaarder, later in de oorlog in dienst als Hr. Ms. BV 1 en het bewakingsvaartuig Hr. Ms. Laman de Vries, regelmatig ingezet als verbindingsschip of communicatievaartuig.

Hr. Ms. De Mok I

Bouwwerf:Rijkswerf Willemsoord te Den Helder
Op stapel gezet:21 mei 1938
Te water gelaten:11 maart 1939
In dienst gesteld:1 april 1940
Grootste lengte:37,9 meter
Grootste breedte:6,58 meter
Diepgang:1,8 meter
Waterverplaatsing:186,3 ton
Machine-installatie:2 x Kromhout dieselmotoren
Machinevermogen:400 pk
Maximale snelheid:12 knopen
Bemanning:18 koppen
Bewapening:1 x 5cm kanon, 2 x 12,7mm mitrailleurs

Hr. Ms. De Mok I kon op 14 mei 1940 vanuit Terschelling ontkomen naar Engeland. Het schip werd ingezet bij de evacuatie van Britse troepen vanaf het strand bij Duinkerken. Op 31 mei 1940 bracht de De Mok I 100 soldaten naar Dover en de volgende dag nog eens 114. Tijdens een volgende oversteek naar Duinkerken, op 4 juni, raakte het schip zwaar beschadigd tijdens een Duitse luchtaanval en werd op het Franse strand gezet. De bemanning kon aan boord van een vissersschip wederom ontkomen naar Engeland. Op last van de Duitsers werd het schip geborgen en gerepareerd. De Duitsers zetten het schip in als hulpschip en patrouillevaartuig met de respectievelijke naamseinen HS 90, FO 21, V 1201 en VS 1201.

Na de oorlog werd De Mok I in een Duitse haven teruggevonden en in eerste instantie opgelegd te Den Helder. In juli 1947 werd het schip als communicatievaartuig Hr. Ms. RC 11 in dienst gesteld. In 1948/1949 werd het schip op de Rijkswerf Willemsoord in haar oude staat teruggebracht en in dienst gesteld als opleidingsvaartuig voor Adelborsten met als naamsein Y 807. In 1954 werd haar naam veranderd in Hr. Ms. Hendrik Karssen en kreeg naamsein A 857. De originele bewapening van het schip was inmiddels verwijderd en vervangen door 2 x 20mm Oerlikon mitrailleurs. Vanaf 12 juli 1963 kreeg de Hendrik Karssen naamsein Y 8102. Op 26 februari 1973 werd het schip buiten dienst gesteld en op 6 september van dat jaar verkocht aan Rederij D.L. Woltheus te Alkmaar. Deze rederij zette het schip in voor meerdaagse pleziervaartochten naar de Waddenzee en de Noordzee met een capaciteit voor 67 passagiers.

Hr. Ms. Texel

Bouwwerf:J. & K. Smit te Kinderdijk, 1908
Grootste lengte:37,07 meter
Grootste breedte:6,04 meter
Diepgang:2,71 meter
Waterverplaatsing:196 ton
Machinevermogen:300 pk
Maximale snelheid:12 knopen
Bemanning:8 koppen

De Texel was een sleepboot en schelpenzuiger van de firma G. Doeksen en Zn. te Terschelling. De boot was uitgerust met een zuigbuis die schelpen van de zeebodem kon zuigen. De schelpen werden gebruikt in de wegenbouw en om erven en paden te verharden. Tijdens de mobilisatie in augustus 1939 werd de Texel door de Koninklijke Marine gevorderd en als Hr. Ms. Texel ingezet als communicatievaartuig tussen Den Helder en de Waddeneilanden. Op 15 mei 1940 werd het vaartuig teruggegeven aan de eigenaar.

Hr. Ms. Volharding

Bouwwerf:E.J. Smit & Zn. te Hoogezand, 1913
Grootste lengte:32,65 meter
Grootste breedte:8,6 meter
Diepgang:2,91 meter
Waterverplaatsing:135 ton
Machinevermogen:300 pk
Maximale snelheid:8 knopen

Deze sleepboot en schelpenzuiger van de firma G. Doeksen en Zn. werd tijdens de mobilisatie in 1939 gevorderd en in dienst gesteld als Hr. Ms. Volharding. Het schip werd ingezet als communicatievaartuig tussen Den Helder en de Waddeneilanden. Op 15 mei 1940 ging het vaartuig terug naar Doeksen.

Hr. Ms. Voorwaarts

Bouwwerf:`t Hondsbosch te Alkmaar, 1913
Grootste lengte:21,3 meter
Grootste breedte:5,16 meter
Diepgang:2,1 meter
Waterverplaatsing:120 ton
Machine-installatie:1 x Kromhout dieselmotor
Machinevermogen:130 pk
Maximale snelheid:6 knopen
Bemanning:4 koppen

De Voorwaarts werd als demonstratievaartuig Kromhout VIII gebouwd in opdracht van de Motorenfabriek Kromhout. Het vaartuig werd voorzien van de eerste Kromhout 2-cilinder 2-tact middeldruk scheepsmotor. De Kromhout VIII maakte van juni tot september 1914 een demonstratietocht naar Zweden om de nieuwe motor te promoten. In augustus 1915 kwam het schip in dienst van de Koninklijke Marine die het gebruikte als communicatievaartuig ten behoeve van de Marine Commandant Zeeland. In 1924 werd het vaartuig overgenomen door de Dienst der Invoerrechten en Accijnzen van het Ministerie van FinanciŽn en als douaneboot Voorwaarts in gebruik genomen. In september 1939 werd het schip gevorderd door de Koninklijke Marine en als communicatievaartuig Hr. Ms. Voorwaarts ingezet vanuit Veere, Zeeland. Op 17 mei 1940 werd Hr. Ms. Voorwaarts door terugtrekkende Franse troepen te Breskens tot zinken gebracht. Het vaartuig werd op last van de Duitsers gelicht en hersteld en de motor werd vervangen door een 6-cilinder Skoda dieselmotor. De Duitsers gebruikten het vaartuig als hulpschip in Zeeuwse wateren.

In 1945 kwam de Voorwaarts weer in dienst van de Minister van FinanciŽn. Op 3 maart 1954 kwam het vaartuig wederom als communicatievaartuig in dienst bij de marine en kreeg naamsein Y 8114. Op 29 december 1967 werd de Voorwaarts buiten dienst gesteld en op 9 augustus 1968 via de Dienst der Domeinen particulier verkocht. Het schip is nog steeds in de (plezier-)vaart als sleepboot Phoenix.

Hr. Ms. Zeemanshoop

Bouwwerf:Schouten te Muiden, 1925
Waterverplaatsing:20 ton
Machinevermogen:44 pk
Maximale snelheid:7,5 knopen

De reddingsboot Zeemanshoop van de Koninklijke Noord- en Zuid-Hollandsche Redding Maatschappij (KNZHRM), die gestationeerd was in Scheveningen, week op 14 mei 1940 uit naar Engeland. Gedurende de oorlog fungeerde het kleine vaartuig als communicatievaartuig voor de Mijnenveegdienst, eerst te Holyhead en later te Harwich. Eind juli 1945 sleepte een Nederlandse mijnenveger de Zeemanshoop naar IJmuiden. Het vaartuig werd op de Rijkswerf Willemsoord in Den Helder hersteld en teruggegeven aan de eigenaar.

Definitielijst

kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
mobilisatie
Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hr. Ms. Hendrik Karssen.
(Bron: Dutchfleet)


De oude sleepboot Texel van de firma Doeksen.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De stoomsleepboot Volharding van Doeksen.
(Bron: Schepen van Doeksen)


Het communicatievaartuig Hr. Ms. Voorwaarts.
(Bron: Maritiem Digitaal)


De reddingsboot Zeemanshoop voor de Tweede Wereldoorlog.
(Bron: Wikipedia)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-01-2014
Laatst gewijzigd:
05-06-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.