Koninklijke Marine en de strijd in Rotterdam op 10 mei 1940

Voorwoord

Inhoudsopgave

In de vroege ochtend van 10 mei 1940 mengde de Koninklijke Marine zich in Rotterdam in de strijd om de Maasbruggen. Alhoewel de gedurfde en moedige inbreng van enkele Nederlandse oorlogsschepen deze strijd in eerste instantie gunstig leek te beÔnvloeden, keerde het tij al snel en verloor de marine nog diezelfde middag ťťn van haar acht kostbare torpedobootjagers. Landmachtsoldaten, mariniers en vlootpersoneel hielden op de noordelijke oever van de Nieuwe Maas stand tot de algehele capitulatie op 14 mei.

Op vrijdag 10 mei 1940, omstreeks 03:00 uur, kwamen de eerste berichten binnen van Duitse troepen die de Nederlandse grens overstaken. Van Nieuweschans in Groningen tot Vaals in Zuid-Limburg zetten de Duitse divisies, behorende tot het 6e en 18e leger van Heeresgruppe B, zich in beweging. Om 03:55 uur begonnen de bombardementen op de vliegvelden Waalhaven, Schiphol, Bergen, De Kooy, Texel, Gilze-Rijen, Haamstede, Souburg en de vliegvelden rond Den Haag. Na de bombardementen volgden om 04:45 uur landingen van parachutisten op Waalhaven bij Rotterdam en de drie vliegvelden rond Den Haag, Ypenburg, Ockenburg en Valkenburg. Deze para`s werden om 05:30 uur op het vliegveld bij Rotterdam gevolgd door luchtlandingstroepen.

Zonder op grote tegenstand te stuiten passeerden de Duitsers de Maas in Limburg, veroverden zij de bruggen bij Moerdijk, over de Oude Maas bij Dordrecht en de Nieuwe Maas bij Rotterdam. Hiermee had de vijand binnen enkele uren vaste voet gekregen achter de Hollandse waterlinie en in het hart van de vesting Holland, terwijl de weg naar regeringszetel Den Haag vrijwel openlag. Het duidelijke doel van de Duitsers was, door het snelle veroveren van de Moerdijk-, Dordrecht-, Zwijndrecht- en Maasbruggen te Rotterdam, het Nederlandse regeringscentrum te overrompelen en daarmee een snelle overgave te forceren.

Op een dergelijk plan had de Nederlandse Generale Staf niet gerekend en daarom waren er ook geen maatregelen getroffen om een aanval van deze aard te weerstaan. In Rotterdam was geen verdedigingslinie opgetrokken, maar in de Maasstad was wel een groot aantal militairen aanwezig. Deze troepenmacht telde in totaal zo`n 7.000 man, maar daarvan waren er slechts 1.000 strijdgereed. De overige 6.000 manschappen bestonden uit militairen met een zeer korte basisopleiding en logistieke onderdelen. Rotterdam was destijds het centrum van de Etappen- en Verkeersdienst (EVD) van de landmacht en verder waren er depots van de genie, de luchtstrijdkrachten en de marine.

De in Rotterdam aanwezige maritieme middelen waren vrij omvangrijk en bestonden in de eerste plaats uit de Marinierskazerne en een afdeling van het Korps Mariniers bestaande uit zo`n 300 man. Hiervan waren er echter slechts zo`n 100 goed geoefend. Een tweede onderdeel van de maritieme middelen bestond uit het zogenaamde Marinedepot aan de Mecklenburglaan. In dit depot en opleidingscentrum waren 150 rekruten van het Korps Mariniers en 450 zee-miliciens (dienstplichtigen waarvan zo`n 300 van de juist opgekomen lichting `27 en `28) gelegerd. Verder waren er nog 84 officieren en onderofficieren van de Koninklijke Marine aanwezig op enkele Rotterdamse werven waar marineschepen in aanbouw waren en 16 bemanningsleden van de oude rivierkanonneerboot Hr. Ms. Balder, die in Bolnes in onderhoud lag.

De maritieme middelen stonden rechtstreeks onder de minister van Defensie, maar hun commandant, kolonel der mariniers H.F.J.M.A. von Freytag Drabbe, had opdracht gekregen eventueel samen te werken met de landmacht ter verdediging van Rotterdam. Kolonel der genie P.W. Scharroo, de bevelhebber van de landmacht in Rotterdam, bevond zich niet in een benijdenswaardige positie. Hij beschikte slechts over een beperkt aantal direct inzetbare troepen en de bevelstructuur was onduidelijk door de, voor hem onheldere, inzetbaarheid van de maritieme middelen. Hierdoor was er geen gecoŲrdineerd optreden van de aanwezige militairen in Rotterdam voorbereid.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het tijdschrift Wereld in Oorlog. Wereld in Oorlog vertelt opmerkelijke, aangrijpende en dramatische verhalen achter belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingen en militaire operaties in de recente oorlogsgeschiedenis. Het accent ligt daarbij op de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

Definitielijst

Heeresgruppe
Was de grootste Duitse grondformatie en was direct ondergeschikt aan het OKH. Bestond meestal uit een aantal Armeen met weinig andere direct ondergeschikte eenheden. Een Heeresgruppe opereerde in een groot gebied en kon een paar 100.000 man groot worden.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De Maasbruggen in Rotterdam vormden de inzet van een felle strijd in mei 1940.
(Bron: Zuidfront Holland 1940)


De Willemsbrug en de Spoorbrug in de jaren `30.
(Bron: Zuidfront Holland 1940)


Het vliegveld Waalhaven bij Rotterdam onder vuur op 10 mei 1940.
(Bron: Bundesarchiv)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
02-05-2014
Laatst gewijzigd:
05-05-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.