Hess, Rudolf

Vredesmissie

Vlucht naar Schotland

Op 10 januari 1941 deed Hess zijn eerste poging om naar Engeland te vliegen. Voor vertrek gaf hij twee brieven aan zijn adjudanten Karl-Heinz Pintsch en Alfred Leitgen, die na zijn vertrek pas geopend mochten worden; een daarvan was bestemd voor Hitler. Nadat hij was opgestegen vanaf een vliegveld bij Augsburg, landde hij echter vrijwel direct weer. Zijn medewerkers opperden later dat Hess misschien de moed in de schoenen was gezonken. In februari ondernam hij vanaf dezelfde locatie wederom een poging. Door het slechte weer was hij echter genoodzaakt om naar ongeveer een kwartier terug te keren.

Op 10 mei 1941 deed Hess een derde poging, hij vertrok om 17:45 uur vanaf Augsburg. Met het jachtvliegtuig, dat voor de lange reis speciaal was uitgerust met twee extra brandstoftanks, vloog hij de ruim 1500 kilometer over de Noordzee naar Dungavel House, het huis van de Duke of Hamilton bij Strathaven, niet ver van Glasgow. Hij wilde deze man voorstellen om zijn invloed op de Britse politiek aan te wenden om een vredesakkoord te sluiten tussen Groot-BrittanniŽ en Duitsland, omdat Duitsland op het punt stond zich in een oorlog te storten op een tweede front door het starten van Operatie Barbarossa. Hess wilde een tweefrontenoorlog voorkomen, waarschijnlijk wist hij dat Duitsland deze nooit kon winnen. Hess hoopte dat Hamilton hem uiteindelijk zou voorstellen aan de Britse koning George VI en dat de koning ertoe overgehaald kon worden Churchill uit zijn ambt te zetten en uiteindelijk de medewerking van het Britse parlement voor een vredesverdrag met Duitsland kon winnen.

Op slechts 50 kilometer afstand van het huis van de Duke of Hamilton en op een hoogte van 6.000 feet, sprong hij om ongeveer 22:50 uur uit zijn vliegtuig, trok even later zijn parachute open en landde uiteindelijk in de buurt van Eaglesham. Tegenover Douglas Kelley, een Amerikaanse legerpsychiater in de gevangenis van Neurenberg, verklaarde hij na de oorlog: "Ik had nog nooit met zo'n vliegtuig gevlogen [een Messerschmitt Bf 110] en ik wist niet of ik het aan de grond kon zetten en ik wist ook niet precies waar die Engelse velden lagen, maar ik heb het goed gedaan. Ik belandde maar vier meter van de plek die ik in gedachten had." Bij zijn landing brak Hess zijn enkel. Hij werd aangehouden door een Schotse boerenknecht, Donald McLean. Hess vertelde de knecht dat hij Hauptmann Alfred Horn was en zei dat hij een uiterst belangrijke boodschap bij zich had voor de Duke. De knecht leverde hem over aan een agent en een aantal leden van de Home Guard, die hem onderbrachten in het plaatselijke politiebureau en later in de Maryhill Barracks van de Home Guard in Glasgow. Op zondagochtend sprak hij de Duke of Hamilton voor het eerst. Tijdens dit gesprek maakte Hess zich bekend als de plaatsvervanger van Adolf Hitler. Douglas-Hamilton twijfelde toch nog aan de ware identiteit van de gevangene. Hamilton nam contact op met Winston Churchill, die in eerste instantie ongelovig reageerde op het nieuws dat Hess was geland in Schotland.

Na overleg van het War Cabinet werd besloten dat de voormalige staatssecretaris Ivone Kirkpatrick zou afreizen naar Schotland om Hess te ontmoeten. Kirkpatrick was in de jaren 30 eerste secretaris geweest op de Britse ambassade in Berlijn en hij had in die hoedanigheid Hess een aantal malen gesproken. Het werd daarom de taak van hem om de parachutist, die inmiddels verbleef op Buchanan Castle te identificeren. Kirkpatrick bevestigde de identiteit van Hess en kreeg de opdracht om door te gaan met de gesprekken met degene die in Schotland was geland.

Tijdens zijn eerste gesprek met Kirkpatrick hield Hess een vier uur lang betoog. Hij stelde voor om Duitsland de vrije hand te geven op het Europese vasteland, in ruil waarvoor Groot-BrittanniŽ en het Britse Rijk gevrijwaard zouden blijven van de Duitse agressie. Het was volgens hem zeker dat Duitsland de oorlog zou winnen en als de Britten zijn genereuze aanbod niet aanvaardden, zouden de aanvoerroutes naar het land worden afgesneden door een blokkade met U-boten en zou de infrastructuur van het land worden verwoest door de Luftwaffe. De bevolking zou hierdoor uiteindelijk verhongeren. Dit kwam grofweg overeen met het vredesvoorstel dat Hitler op 19 juli 1940 had gedaan aan de Britse regering. Kirkpatrick kwam snel tot de conclusie dat Hess alleen voor zichzelf sprak en het naziregime niet vertegenwoordigde. De Britse regering ging daarom nooit serieus in op de onderhandelingspoging van Hess.

Rudolf Hess werd op instructie van Churchill naar Londen overgebracht. De Britse premier gaf de opdracht om Hess als een krijgsgevangene te beschouwen. Hij moest geÔsoleerd worden van andere gevangenen, maar moest wel goed behandeld worden. Hij werd opgesloten in de beroemde/beruchte Tower of London. Later werd hij geÔnterneerd in Mytchett Place in Surrey. Uit de verhoren door MI6-officieren leidden de Britse autoriteiten af dat Hess geestelijk niet helemaal stabiel was. Winston Churchill wond zich enorm op over de intentie en de uitspraken van Hess. Indien het idee zou ontstaan dat Groot-BrittanniŽ open stond voor onderhandelingen, zou dit een slechte indruk maken op de Verenigde Staten en vooral op Joseph V. Stalin, de leider van de Sovjet-Unie.

Was men in Groot-BrittanniŽ al enorm verrast door de onverwachte gast, in Berlijn heerste er totale consternatie. Op 11 mei 1941 kreeg Hitler, volgens zijn persoonlijke instructies, de brief van Hess. Volgens zijn lijfwacht, Rochus Misch, was Hitler razend en riep hij meerdere malen uit: "Hess?! Hess?! Uitgerekend Hess doet zoiets? Uitgerekend Hess? Waarom doet hij mij dit aan?" Uit andere getuigenissen van onder meer Hermann GŲring, Joseph Goebbels en Albert Speer, komt een vergelijkbaar beeld naar voren van een totaal verraste en geschokte Hitler. Joseph Goebbels schreef in zijn dagboek: De FŁhrer is totaal gebroken. Wat een vertoning voor de wereld: een geestelijk gestoorde als tweede man na de FŁhrer."

Onder historici heerst nog altijd discussie of Hitler van te voren op de hoogte was van de vliegtocht van Hess. Zijn hierboven omschreven reactie en het feit dat de medewerkers van Hess later zwaar werden gestraft, maken dit onwaarschijnlijk.

Hitler wachtte een aantal dagen voordat hij actie ondernam. Misschien koesterde hij de lichte hoop dat er iets zou voortkomen uit de onderhandelingspoging. Op 13 mei 1941 werd er echter een officiŽle verklaring uitgebracht, waarin werd aangegeven dat partijgenoot Hess krankzinnig geworden was en leed aan waandenkbeelden, waardoor hij zich schuldig had gemaakt aan verraad door naar Engeland te vliegen, ook al was hem een vliegverbod opgelegd. Martin Bormann nam zijn taken over. Hitler benoemde echter geen nieuwe Stellvertreter des FŁhrers. De medewerkers van Hess die waren betrokken bij de vlucht (zijn adjudanten, een technicus en zijn bediende )werden gearresteerd en naar concentratiekamp Sachsenhausen gestuurd.

De nazileiders waren bang dat hun bondgenoten, ItaliŽ en Japan, door de actie van Hess zouden denken dat Duitsland op eigen houtje vrede wilde sluiten met Groot-BrittanniŽ. Hitler verklaarde volgens Speer: "Wie gelooft dat hij niet in mijn opdracht gegaan is, dat het hele verhaal geen vuil spelletje is achter de rug van mijn bondgenoten om? We kunnen de vreselijkste problemen met ze krijgen." Daarom stuurde Duitsland direct een diplomatieke missie uit naar Benito Mussolini om duidelijk te maken dat Hess alleen en onder invloed van een geestelijke stoornis had gehandeld. Hitler vreesde ook dat Groot-BrittanniŽ het verhaal zou opblazen en zou benutten voor propagandadoeleinde. Dit gebeurde echter niet, waarschijnlijk omdat de Britten eveneens bang waren dat de indruk gewekt zou worden dat zij open zouden staan voor onderhandelingen met Duitsland. Stalin zou dit later overigens daadwerkelijk beweren.

Jaren in gevangenschap een geestelijke gezondheid

Rudolf Hess was ervan overtuigd dat Hitler zijn gedrag achteraf zou goedkeuren en hij was dan ook geschokt toen dit niet gebeurde. In de gevangenis takelde Hess geestelijk af; hij begon last te krijgen van achtervolgingswaanzin en wende, al dan niet gefingeerd, geheugenverlies voor. Hij beweerde dat de bewakers gif, steensplinters en glasscherven in zijn voedsel deden. Hij at en dronk alleen als iemand had voorgeproefd of als hij zijn portie had geruild met die van iemand anders. Ook beweerde hij dat hij moedwillig uit zijn slaap werd gehouden door het lawaai van de militairen die hem moesten bewaken en dat er rotte vis voor zijn raam werd gelegd. De maagkrampen, die hem al langer kwelden, werden steeds erger.

Op 16 juni 1941 schreef Hess een afscheidsbrief aan Hitler, waarin hij onder meer verklaarde dat het een eer was geweest om hem te dienen en waarin hij de hoop uitsprak dat zijn vlucht naar Engeland uiteindelijk toch succes zou hebben, in wat voor vorm dan ook. Vervolgens probeerde Hess zelfmoord te plegen door zich van een trap te laten vallen. Hij overleefde dit echter en hield er alleen een gebroken linkerbeen aan over.

Rudolf Hess werd na zijn vlucht letterlijk gewist uit de Duitse geschiedenis. Hij werd weggeretoucheerd uit fotoís. Zijn naam en afbeelding werden verwijderd uit boeken en films en straten die naar hem vernoemd waren, kregen een andere aanduiding. Martin Bormann veranderde zelfs de namen van twee van zijn kinderen, die waren vernoemd naar Hess en zijn vrouw. Ilse Hess kreeg, op aandringen van naar verluidt Albert Speer, een pensioen van 1100 rijksmark per maand. Hitler schijnt Hess zijn daad later overigens wel vergeven te hebben. In de laatste dagen van de oorlog bestempelde hij Hess tegenover zijn chauffeur Erich Kempka als de enige echte idealist van het zuiverste water binnen de geschiedenis.

Tijdens zijn gevangenschap hield Hess zich voornamelijk bezig met lezen en het schrijven van brieven aan het Britse parlement, waarin hij zijn lot beklaagde en waarin hij zijn goede bedoelingen probeerde duidelijk te maken. Hess bleef lijden aan allerlei, al dan niet geveinsde psychische en lichamelijke aandoeningen. Hij klaagde onder andere over nachtmerries, slapeloosheid, geheugenverlies en maag- en darmklachten. Hij bewaarde kleine stukjes brood en andere etensresten. Deze wilde hij laten onderzoeken om aan te tonen dat er vergif in zat. Vele psychiaters onderzochten hem en concludeerde dat Hess een hypochonder was en leed aan paranoia.

Op 26 juni 1942 werd Rudolf Hess overgeplaatst naar het Maindiff Court Hospital bij Abergavenny (Wales). Op deze nieuwe locatie kreeg Hess veel vrijheid, alhoewel hij nog steeds onder constante bewaking stond. Het was Hess toegestaan om korte uitstapjes, te voet of per auto, in de omgeving te maken. Ook was het hem voortaan toegestaan om kranten te lezen en hij kreeg toegang tot meer boeken. De geestelijke toestand van Hess bleef echter instabiel. Op 4 februari 1945 ondernam hij wederom een zelfmoordpoging. Met een broodmes stak hij zich in de borst. De door hem zelf toegebrachte wonden waren echter ondiep en hij hield er geen blijvend letsel aan over. Hess beweerde na de zelfmoordpoging dat het mes klaargelegd was door de Joden en dat deze hem onder hypnose hadden gedwongen het te doen.

Definitielijst

FŁhrer
Duits woord voor leider. Hitler was gedurende zijn machtsperiode de fŁhrer van nazi-Duitsland.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.
tweede front
Tijdens WO II de naam voor het front dat de Amerikanen en de Engelsen in het Westen zouden openen om het (eerste) Russische front te verlichten.
tweefrontenoorlog
Toestand die ontstaat als een land aan twee grenzen of in twee verschillende gebieden oorlog moet voeren. Duitsland had tijdens beide wereldoorlogen het west- en het oostfront, gedurende WO II had Duitsland zelfs een Driefrontenoorlog met als zuidfront het Middellandsezee-gebied en Noord Afrika.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De Duke of Hamilton naar wie Hess in 1941 vloog om vredesonderhandelingen te voeren met Engeland.
(Bron: Publiek Domein)


Het wrak van het vliegtuig van Hess na de crash in Schotland, 10 mei 1941.
(Bron: Imperial War Museum)


Restant van het toestel, waarmee Hess naar Schotland vloog, in het Imperial War Museum in London.
(Bron: DanielHP)


Martin Bormann, die na de "vredesmissie" van Hess werd aangesteld als diens opvolger.
(Bron: Bundesarchiv / Wikimedia Commons)


Hess met zijn vrouw Ilse en Adolf Hitler in betere tijden. Na de vlucht van haar man kreeg Ilse een pensioen van 1100 rijksmark per maand.
(Bron: Publiek Domein)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
09-08-2014
Laatst gewijzigd:
21-05-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.