Geheim Leger

De herfst van 1942

De terugreis van Claser verliep een stuk vlotter dan de heenreis. Op 29 augustus was hij terug in Brussel, maar daar wachtte hem heel wat slecht nieuws. De drie agenten van de 2de sectie van van het ministerie van Landsverdediging, waaronder een radio-operator, waren opgepakt door de Duitse bezetter. Zij moesten het Belgisch Legioen helpen parachutageterreinen voor wapens te zoeken en te zorgen voor een radioverbinding met Londen. Twee nieuwe radio-operatoren werden recht in Duitse handen gedropt. Bovendien waren er ook heel wat leden van het Legioen zelf gearresteerd. Zowat de hele staf van de provincie Henegouwen was opgepakt.

Toch liet Claser zich niet ontmoedigen. De gearresteerden werden snel vervangen, hetgeen Claser sterkte in de overtuiging dat zijn Belgisch Legioen steeds sterker stond. Het was nu zijn taak de opdracht van Londen uit te voeren. Daarom begon hij mensen te recruteren voor het Belgisch Vrijkorps voor Militaire Actie (Corps Franc Belge díAction Militaire, CFBAM). Het Vrijkorps bestond hoofdzakelijk uit leden van het Belgisch Legioen, maar Claser zocht ook toenadering met andere verzetsgroepen. De Nationale Koninklijke Beweging (NKB) van luitenant-generaal Ernest Graff ging op dit verzoek in.

Er waren twee tactische eenheden. De groep "Aktie" werkte ten westen van de Schelde en was belast met lokale offensieve acties. Ongeveer 1700 leden maakten er deel van uit onder leiding van reserve-kapitein commandant Leopold Stiers. De groep "Neutralisatie" werkte in de rest van het land onder leiding van kapitein GaŽtan Van Nooten. Hun opdracht bestond eruit de Duitse communicatiemiddelen uit te schakelen en de reservetroepen tegen te houden. Ongeveer 1600 actieve leden en 6 000 reservisten moesten hiervoor zorgen.

Dit Vrijkorps werkte los van het Belgisch Legioen, mogelijk uit veiligheidsoverwegingen, maar waarschijnlijk vooral omdat kolonel Bastin, intussen tweede in rang na de aanhouding van Lentz en Vander Putten in mei 1942, gekant was tegen het plan "Action". Bastin had een heel andere visie op de werking van het Belgisch Legioen: hij was namelijk wel bereid trouw de regering in Londen te dienen, evenwel zonder daarom de krijgsgevangen koning Leopold III te verloochenen. Diezelfde koning had intussen Claser laten verstaan dat hij de mogelijke acties van het Vrijkorps niet echt genegen was. Leopold III was bevreesd voor de mogelijke Duitse repressie. Claser stond bijgevolg steeds geÔsoleerder: de regering moest hem niet, hij kreeg steeds meer weerstand binnen zijn eigen beweging en nu steunde ook de koning hem niet meer volledig.

Intussen kreeg Claser een nieuwe tegenslag te verwerken met de arrestatie van Boereboom, chef van de diensten, op 28 oktober 1942. Bovendien werden zijn acties nog steeds afgekeurd door de regering in Londen. Desondanks vertrok Claser op 2 november 1942 opnieuw naar Londen. Wilde hij zo zijn isolement alsnog doorbreken? Alleszins geraakte Claser nooit in Londen: op 6 november werd hij samen met zijn adjudant Richard Defroyennes aangehouden en opgesloten door de Franse autoriteiten te Champagnole (Frankrijk). In dezelfde periode werd het Vrije Frankrijk bezet door de Duitsers, waardoor beide verzetsleden in Duitse handen vielen. De Duitsers wisten op dat moment echter niet wie ze te pakken hadden. Eind december 1942 bereikte het nieuws van de aanhouding de staf van het Vrijkorps. Ontsnapping uit de gevangenis van DŰle, waar het tweetal gevangen zat, leek echter niet onmogelijk. Kolonel Brutus Siron, ťťn van topfiguren binnen het Vrijkorps, vertrouwde de opdracht toe aan enkele "Britse" agenten.

Het ging hier echter om Prosper De Zitter en zijn medewerkers. De Zitter en zijn minnares Florentine Giralt werkten als tipgevers bij de Geheime Feldpolizei, waarna ze in 1942 in dienst kwamen van de Duitse Abwehr. De Zitter had jaren in Canada gewoond en sprak feilloos Engels. Hij kon zich dan ook makkelijk voordoen als gestrande Canadese of Britse piloot. Zo won hij het vertrouwen van het verzet en drong hij binnen bij verschillende verzetsgroepen. Hij zette een ontsnappingsroute op voor geallieerde piloten die Brussel wilden verlaten en liet zich daarvoor fors betalen. De route bleek echter in Duitse handen te zijn. In het geval van Claser zorgden de contacten tussen Siron en De Zitter ervoor dat de Duitsers de echte identiteit van Claser kenden. Zijn lot was dan ook bezegeld. Claser en Defroyennes werden overgebracht naar de gevangenis van Sint-Gillis. De Abwehr organiseerde in februari 1943 een gesimuleerde ontsnapping. De leden van het Vrijkorps en het Belgisch Legioen werkten bijgevolg verder in het geloof dat hun leider ontsnapt was, terwijl hij als Nacht-und Nebelgevangene naar Duitsland was getransporteerd. Claser stierf op 13 december 1943 in het concentratiekamp van Gross-Rosen. De vier leiders van het Belgisch Legioen, Claser, Boereboom, Lentz en Van der Putten, waren hiermee uitgeschakeld.

Bastin nam de leiding over van het Belgisch Legioen, terwijl kolonel Siron aan het hoofd van de groep "Aktion" kwam. Het waren echter zware tijden voor de verzetsgroepen, want meerdere vooraanstaande leden werden eind 1942 Ė begin 1943 gearresteerd. Uit een rapport van de Abwehrstelle Belgien blijkt dat de Duitse inlichtingendienst vrij goed op de hoogte was van de activiteiten en bedoelingen van het Vrijkorps: "Het vrijkorps is vanwege zijn organisatie en zijn leden een zuivere militaire organisatie. Het tracht een Belgisch geheim leger te vormen en heeft zeker geen politiek karakter. Het is zijn bedoeling een opstand te provoceren op dag J, te bepalen door de westelijke geallieerden op het ogenblik van de ontscheping. Met dat doel hebben zij het inzicht enerzijds het bezettingsleger aan te vallen ( een aantal troepen werden voorbehouden om de legers die ontschepen te helpen) een anderzijds schade toe te brengen aan de bezettingsmacht en haar te beletten een defensieve actie uit te voeren (door goed georganiseerde sabotagedaden te stellen)." Heel wat arrestanten overleefden de nazi-kampen niet.

Toch gingen de verzetsactiviteiten onverminderd voort. Gearresteerden werden vervangen, de structuur van het Belgisch Legioen werd verder uitgebouwd en de recrutering ging onverminderd voort. Eind 1942 waren er ongeveer 27 000 leden. Bovendien opende de arrestatie van Claser nieuwe mogelijkheden. De Belgische regering in ballingschap veranderde namelijk haar houding ten opzichte van de militaire weerstand.

Dat laatste was een gevolg van een belangrijke bijeenkomst in juni 1942, nog voor de terugkeer van Claser uit Londen dus. Bastin ontmoette FranÁois De Kinder, schoonbroer van de eerste minister Hubert Pierlot ťn agent van Zťro. Deze ontmoeting werd geregeld door Jean del Marmol, verzetsman en lid van het Belgisch Legioen van het eerste uur. De Kinder was "verbrand" (gekend en gezocht door de Duitsers) en stond op het punt terug te keren naar Londen. Dankzij deze bijeenkomst kreeg Bastin de gelegenheid om in detail de organisatie en het project van het Belgisch Legioen uit te leggen. Zo hoopte Bastin de Belgische regering haar mening over het Legioen te doen herzien.

Gezien de beslissingen die de regering eind 1942 nam, leek dat gelukt. Op 30 december 1942 tekende de eerste minister een opdrachtsbevel voor kolonel Bastin. Daarin kreeg hij de leiding over alle bestaande militaire verzetsgroepen. Hij moest deze formaties groeperen en hun activiteiten coŲrdineren. Het einddoel werd duidelijk omschreven: de vijand bestrijden en bijdragen tot de bevrijding van het vaderland. Elke voorbarige actie moest echter vermeden worden, zodat de Duitsers geen represailles zouden nemen. De relaties tussen de SOE en de Belgische instanties werden terug genormaliseerd.

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
SOE
Special Operations Executive. Britse organisatie uit WO II die zich bezig hield met geheime operaties en spionage. Een van zeven geheime organisaties die door de Britse regering tijdens WO II in Engeland werd opgericht.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Kapitein Gaetan Van Nooten


Kolonel Jules Bastin


Prosper De Zitter, Abwehr-agent
(Bron: Escape Line Research and Remembrance)


Florentine Giralt
(Bron: home.clara.net/clinchy/neeb2a1.htm)

Informatie

Artikel door:
Gerd Van der Auwera
Geplaatst op:
10-09-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.