Duitse torpedobootjagers van de Z 1-klasse

Z 1 Leberecht Maass

Z 1 Leberecht Maas werd vernoemd naar Konteradmiral Leberecht Maass, die als Führer der Torpedoboote op 28 augustus 1914 aan boord van de kruiser Cöln omkwam. De Duitse kruiser ging op die dag verloren tijdens een slag met Britse slagkruisers in de Duitse Bocht.

Z 1 Leberecht Maass werd op 1 mei 1937 aangewezen als vlaggenschip van de Führer der Torpedoboote. Als vlaggenschip van de Duitse torpedobootvloot oefende Z 1 Leberecht Maass met deze schepen op de Noordzee en op de Oostzee. In mei 1938 bracht de torpedobootjager een bezoek aan de Zweedse havenstad Göteborg. Kort daarna werd het schip op de werf van Deutsche Werke in een droogdok opgenomen en voorzien van een verhoogde en verlengde boeg. In december van dat jaar vertrok Z 1 Leberecht Maass, samen met haar zusterschepen Z 2 Georg Thiele, Z 3 Max Schultz en Z 4 Richard Beitzen naar IJsland om aan te tonen dat de torpedobootjagers met de aangepaste voorschepen de Noord-Atlantische wintercondities konden weerstaan.

Op 23 maart 1939 maakt Z 1 Leberecht Maass deel uit van de Duitse vloot die aanwezig was in Memel, het huidige Klaipéda in Litouwen. Litouwen moest op die dag een ultimatum van de Duitsers accepteren dat inhield dat de Baltische staat Memelland moest overdragen aan Duitsland. Memelland was een strook land boven de rivier de Memel. De hoofdstad van Memelland, Memel, was in 1252 door de Duitse Orde gesticht en had tot de Eerste Wereldoorlog tot Duits Oost-Pruisen behoord. In het Verdrag van Versailles was bepaald dat Memelland aan de nieuw opgerichte staat Litouwen toekwam.

In augustus 1939 werd Z 1 Leberecht Maass vlaggenschip van Führer der Torpedoboote Vizeadmiral Lütjens en vormde samen met 1. En 4. Zerstörer-Flottillen een squadron. Op 1 september 1939 nam het Duitse torpedobootjagersquadron positie in, in de Golf van Danzig, de huidige Bocht van Gdansk, om te voorkomen dat Poolse oorlogsschepen konden ontsnappen naar Zweden of Groot-Brittannië. Twee dagen later vielen Z 1 Leberecht Maass en Z 9 Wolfgang Zenker de Poolse torpedobootjager ORP Wicher en de Poolse mijnenlegger ORP Gryf aan in de haven van Gdynia. Z 1 Leberecht Maass werd getroffen door een 15,2cm granaat van een Poolse kustbatterij en de Duitse torpedobootjagers moesten zich onder dekking van een rookgordijn terugtrekken. Aan boord van de Z 1 Leberecht Maass waren als gevolg van de treffer de eerste vier dodelijke Kriegsmarine slachtoffers gevallen van de Tweede Wereldoorlog. De volgende dag ging de torpedobootjager naar Swinemünde om de schade te laten herstellen. Vizeadmiral Lütjens bracht zijn vlag over naar Z 21 Wilhelm Heidkamp. Op 22 december 1939 waren de reparaties voltooid en werd Z 1 Leberecht Maass ingedeeld bij de 2. Z-Flottille.

In februari 1940 maakte Z 1 Leberecht Maass deel uit van een squadron van negen Duitse torpedobootjagers die mijnen legden voor de Engelse oostkust ter hoogte van Happisburg en Orfordness. Op 22 februari maakte de torpedobootjager, samen met Z 3 Max Schulz, Z 4 Richard Beitzen, Z 6 Theodor Riedel, Z 13 Erich Koellner en Z 16 Friedrich Eckoldt, deel uit van 1. Z-Flottille. Dit flottielje kreeg in het kader van operatie Wikinger de opdracht om op de Noordzee Britse visserstrawlers te onderscheppen die verdacht werden van spionageactiviteiten. Op weg naar de Doggersbank, een grote ondiepte midden in de Noordzee , werden de zes schepen abusievelijk gebombardeerd door een Heinkel He 111 van de Luftwaffe. Z 1 Leberecht Maass werd getroffen door een bom, brak doormidden en zonk waarbij 280 bemanningsleden verdronken. Tijdens pogingen de bemanning van Z 1 Leberecht Maass te redden, kwam Z 3 Max Schulz in aanvaring met een Britse mijn en kwam eveneens tot zinken. Omdat de overgebleven Duitse torpedobootjagers geen reddingspogingen meer durfden te ondernemen in verband met het mijnengevaar, kwamen alle bemanningsleden van Z 3 Max Schulz om het leven. Een onderzoekscommissie concludeerde later dat de bemanning van de Heinkel geen blaam trof. De Kriegsmarine was in gebreke gebleven om de torpedobootjagers op de hoogte te brengen van de aanwezigheid van de Luftwaffe en omgekeerd.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. Italië en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
Führer
Duits woord voor leider. Hitler was gedurende zijn machtsperiode de führer van nazi-Duitsland.
Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
Memelland
Gebied in Litouwen dat door de Duitsers werd geannexeerd in 1939.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Z 1 Leberecht Maass met de oude, rechte boeg.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)


Z 1 Leberecht Maass met aangepast voorschip.
(Bron: German Navy)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
11-11-2014
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.