De Wolf van Hr. Ms. O 16

Voorwoord

Inhoudsopgave

In de nacht van 14 op 15 december 1941 liep de Nederlandse onderzeeboot Hr. Ms. O 16 in de Zuid-Chinese Zee, aan de oppervlakte varend, op een Japanse mijn. De onderzeeboot brak in tweeŽn en zonk binnen een minuut. Alle bemanningsleden die zich benedendeks bevonden werden mee de diepte ingetrokken. De zes bemanningsleden die zich in de kuip bevonden, kwamen in zee terecht. Slechts ťťn van hen, kwartiermeester Cor de Wolf, kon na ruim dertig uur zwemmen land bereiken, de ramp overleven en er later verslag van doen.

Hr. Ms. O 16 werd op 26 oktober 1936 in dienst gesteld. De Nederlandse onderzeeboot was op dat moment ťťn van de modernste ter wereld. Het ruim 76 meter lange schip, dat onder water een waterverplaatsing had van bijna 1.200 ton, was geheel vervaardigd van type 52 gehard staal en de gebruikelijke klinknagels waren voor de helft vervangen door veel sterkere lasverbindingen. De onderzeeboot beschikte over acht torpedobuizen, een 8,8cm Bofors dekkanon en twee Vickers 40mm mitrailleurs. Hr. Ms. O 16 was verder de eerste Nederlandse onderzeeboot die uitgerust was met een geruispeiler van Atlas Werke in Bremen en twee Nedinsco periscopen, ontwikkeld door een in Venlo gevestigd zusterbedrijf van het Duitse Carl Zeiss. Bovendien was de O 16 de eerste onderzeeŽr ter wereld die beschikte over een experimentele snorkel. Deze Nederlandse uitvinding maakte het mogelijk een onderzeeboot onder water op de dieselmotoren te laten varen door lucht aan te zuigen via een luchthapper die op een lange uitschuifbare pijp bevestigd was. Dit alles maakte Hr. Ms. O 16 een geducht offensief wapen.

Op 1 december 1941 was Hr. Ms. O 16, samen met de onderzeeboot Hr. Ms. K XVII, ingedeeld bij Divisie Onderzeeboten (DOZ) I in Nederlands Oost-IndiŽ. DOZ I was vanaf die datum onder Brits operationeel bevel gesteld van de Commander in Chief China, Vice Admiral Sir Geoffrey Layton. Omdat in de Nederlandse kolonie sinds 10 mei 1940 de algehele mobilisatie was afgekondigd, was de bemanning van de O 16 op oorlogssterkte gebracht tot 42 koppen. Hr. Ms. O 16 en Hr. Ms. K XVII werden door Layton gestationeerd in Singapore en op 6 december op patrouille gestuurd in de Zuid-Chinese Zee ten oosten van het vasteland van Malakka, het huidige MaleisiŽ. Onderweg naar haar patrouillepositie, zuidwaarts van de uiterste zuidpunt van Indochina, werden aan boord van de O 16 twee Japanse torpedobootjagers verkend. Commandant luitenant-ter-zee der 1e klasse A.J. Bussemaker ondernam echter geen actie omdat Nederland nog niet in oorlog was met Japan.

Twee dagen later, op 8 december 1941, kreeg men aan boord van Hr. Ms. O 16 te horen dat de Keizerlijke Japanse Marine Pearl Harbor had aangevallen en dat zowel de Verenigde Staten als Nederland de oorlog hadden verklaard aan het Land van de Rijzende Zon. De letterlijke boodschap van de Commandant Zeemacht te Batavia luidde: "oorlog met Japan uitgebroken, Engeland en Verenigde Staten bondgenoten". De missie van de Nederlandse onderzeeboot was vanaf nu een oorlogspatrouille. Dit betekende dat getracht moest worden vijandelijke schepen tot zinken te brengen om op deze wijze de Japanners zoveel mogelijk schade toe te brengen en de zogenaamde Malakkawal, de verdedigingslijn rond Malakka, te verdedigen. In de nacht van 11 op 12 december deed zich hiertoe de eerste gelegenheid voor toen aan boord van de Nederlandse onderzeeboot een Japans troepentransportschip werd waargenomen. Door slecht zicht als gevolg van tropische regenbuien kon commandant Bussemaker niet zien of het vijandelijke schip geraakt was door ťťn van de drie afgevuurde torpedo`s. Diezelfde nacht ontdekte men op de O 16 echter een tweede Japans schip dat gemakkelijk gevolgd kon worden omdat het een heklicht voerde. Het branden van het licht op het verhoogde achterdek van het vijandelijke transportvaartuig zou de ondergang worden van vier grote Japanse koopvaardijschepen.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het tijdschrift Wereld in Oorlog. Wereld in Oorlog vertelt opmerkelijke, aangrijpende en dramatische verhalen achter belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingen en militaire operaties in de recente oorlogsgeschiedenis. Het accent ligt daarbij op de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

Definitielijst

Divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
kolonie
Overzees gebiedsdeel.
mobilisatie
Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Kwartiermeester Cor de Wolf: De Wolf van Hr. Ms. O 16.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De O 16 in aanbouw bij de Koninklijke Maatschappij De Schelde.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De tewaterlating van de O 16, 27 januari 1936.
(Bron: NPS)


Hr. Ms. O 16 op zee.
(Bron: Collectie Van Cleemputte)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-03-2015
Laatst gewijzigd:
29-11-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.