Tankontwikkeling in de Sovjet-Unie

Inleiding

Inhoudsopgave

Inleiding

Lange tijd had de Sovjet-Unie niet de ervaring, middelen en mogelijkheden om tanks te produceren. Pas vanaf de jaren dertig was de Sovjet-Unie in staat grote aantallen tanks te fabriceren. Daarvoor was een grootschalige industrialisatie vereist. Dit artikel geeft een geschiedkundig overzicht van tankconstructie in de Sovjet-Unie. Zodoende kunnen lezers Sovjettanks in een historische context plaatsen. De belangrijkste Sovjettanks met technische specificaties komen aan bod.

Sovjet-tankontwikkeling: een historische analyse

Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werden door Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk tanks ingezet. Tanks bevonden zich toen nog in een ontwikkelingsfase en legerleiders waren sceptisch tegenover de inzet van tanks als zelfstandige mobiele eenheden. Op de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog werden trage ‘monsters’ zoals de Britse Mark tanks ingezet. De Duitsers zetten hun A7V Sturmpanzerwagen serie in. Machinegeweernesten en prikkeldraadversperringen eisten een hoge tol aan soldaten. Het tankwapen was geschikt om obstakels zoals machinegeweernesten te vernietigen. Tanks waren tijdens de Eerste Wereldoorlog relatief licht gepantserd, maar veroorzaakten door hun krachtige bewapening en omvang, grote angst onder vijandelijke troepen. Zij waren dus ook geschikt als psychologisch wapen. Sommige infanteriesoldaten waren geschokt en verbaasd toen zij tanks op het slagveld zagen.

Tijdens en na de Eerste Wereldoorlog werd in verschillende landen geëxperimenteerd met tankontwikkeling, ook in Rusland. Russische ingenieurs gingen aan de slag met het ontwerpen van tanks. Zo ontwikkelde Vasily D. Mendeleyev (1886-1922), zoon van wetenschapper Vasily D. Mendeleyev een experimenteel voertuig dat bewapend was met een 120mm kanon. Mendeleyev werkte eerst in de scheepsbouw tussen 1903 en 1906 en daarna als scheepsontwerper in Sint Petersburg tot 1916. Tussen 1911 en 1915 ontwierp hij ook gepantserde voertuigen. Het voertuig van Mendeleyev zou 170 ton wegen, zou een achtkoppige bemanning krijgen en had een frontale bepantsering van 150mm. Het project werd destijds gezien als fantasie van een creatieve ontwerper en werd nooit gebouwd.

In 1914 ontwikkelde A.A. Porokhovshchikov een ‘overal-rijder’ (‘Vezdekhod’) waarvan het projectplan gepresenteerd werd in augustus 1914 aan het ‘Speciaal Comité van de Luchtvloot voor ondersteuning van Luchtstrijdkrachten door Vrijwillige Contributie’. Het voertuig kostte 9660 roebel. Op 1 februari 1915 begon in Riga de bouw en op 18 mei 1915 werd het prototype getest. Op 20 juli 1915 stond in de testpapieren dat het voertuig 25 kilometer per uur kon halen en dat het probleemloos over zand kon rijden. Daarnaast kon de machine over een 2.84 meter brede loopgraaf rijden. De motor leverde 20 pk. Het voertuig zou bewapend worden met een machinegeweer en woog 3.5 tot 4 ton. Het was dus relatief licht en kon als amfibievoertuig ingezet worden. Echter, het voertuig werd nooit verder geproduceerd omdat de administratie voor militaire technologie het nut van het voertuig niet inzag. Pas na het verschijnen van Britse tanks op het slagveld van de Eerste Wereldoorlog werd de ontwikkeling van het voertuig voortgezet. ‘Nummer 2’ heette het verbeterde model. Daarvan werd slechts één exemplaar gebouwd en het kon zowel op verharde wegen als op onverhard terrein rijden. Dat was mogelijk omdat het aandrijfsysteem een combinatie was van rupsvoertuigen en niet-rupsvoertuigen. Of het werk aan dit voertuig voortgezet is, is niet duidelijk.

Het meest opvallende experimentele tankontwerp tussen 1914 en 1917 was dat van ontwerper Nikolay Lebedenko. Lebedenko was een Russisch militair ingenieur en ontwierp de ‘Tsaar tank’, ‘Netopyr’ (genoemd naar een vleermuisgeslacht) oftewel ‘Lebedenko Tank’ (танк Лебеденко). Eigenlijk kunnen we niet spreken van een tank, maar eerder van een gepantserd voertuig. Het voertuig leek op een gigantische hooiwagen en woog ongeveer 60 ton (op papier 40 ton). Twee reusachtige gespaakte wielen met een diameter van negen meter stuwden het voort. Een derde, klein wiel van anderhalve meter doorsnede aan het uiteinde van het voertuig zorgde ervoor dat sturen mogelijk was. Lebedenko’s project kostte destijds 210.000 roebel. Een voordeel van het ontwerp was dat het eenvoudig over loopgraven kon rijden omdat het enorm grote wielen had en erg hoog was. Die grootte had ook een nadeel: voor artillerie en kanonnen was het makkelijk te vernietigen. Het was ook niet zwaar gepantserd. Het had twee 250 pk Maybach motoren en kon 10 tot 17 km/u bereiken. Opmerkelijk is dat het voertuig werd goedgekeurd voor productie. Slechts één exemplaar werd gebouwd. Tsaar Nicolaas II van Rusland gaf officieel toestemming voor de bouw. Een prototype werd gebouwd in 1915. Het voertuig werd bewapend met machinegeweren en enkele kanonnen, maar was geen groot succes. Gedurende de testtrajecten liep het derde wiel namelijk vast en kwam het gevaarte vast te zitten. Het voertuig werd in 1923 in de buurt van het treinstation in Orudievo (niet ver van de stad Dmitrov), na verschillende pogingen om het los te wrikken, tot schroot vernietigd.

Oorlogsmachines en tanks kwamen steeds meer in de belangstelling te staan van legerleiders: niet alleen in Rusland, maar ook in Europa. Geavanceerd wapentuig kon voor overwinning zorgen en tegelijkertijd infanterieverliezen drastisch reduceren. In Rusland zorgde de Revolutie ervoor dat tankontwikkeling in een stroomversnelling terechtkwam.

Definitielijst

artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. Italië en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
Revolutie
Meestal plotselinge en gewelddadige ommekeer van bestaande (politieke) verhoudingen en situaties.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


"Dood aan de Duitse bezetters." Sovjetpropaganda uit 1942.
(Bron: plakaty.ru)


Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden tal van tanks ingezet: Engeland zette de ‘Mark’ (foto) series in, Frankrijk bijvoorbeeld hun ‘FT-17’ tanks en Duitsland de ‘A7V Sturmpanzerwagens’.


Renault FT-17.
(Bron: Jesus Dapena)


A7V’ Sturmpanzerwagen.


De tank van Lebedenko was een enorm groot gevaarte. Het is het meest opvallende en hoogste tankontwerp ooit. Hier op de afbeelding duidelijk te zien.

Informatie

Artikel door:
Ruben Krutzen
Geplaatst op:
21-02-2015
Laatst gewijzigd:
27-03-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.