Nederlandse troepentransportschepen in Britse dienst

Holland Amerika Lijn (HAL)

ss Nieuw Amsterdam

Bouwwerf:Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, Rotterdam
Op stapel gezet:3 januari 1936
Te water gelaten:10 april 1937
Opgeleverd:23 april 1938
Grootste lengte:219,61 meter
Grootste breedte:26,91 meter
Diepgang:7,28 meter
Waterverplaatsing:36.287 ton
Machine-installatie:2 x 4 Parsons stoomturbines
Machinevermogen:34.620 pk
Aantal schroeven:2
Maximale snelheid:21,5 knopen
Passagierscapaciteit:556 1e klasse, 455 2e klasse en 209 3e klasse passagiers

Het dubbelschroefstoomschip Nieuw Amsterdam was met een waterverplaatsing van ruim 36.000 ton het grootste Nederlandse troepentransportschip. Het werd als vlaggenschip gebouwd voor de Nederlandsche-Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij uit Rotterdam, die beter bekend stond als de Holland Amerika Lijn (HAL). Het schip werd van 9 november tot 22 december 1940 te Singapore verbouwd tot troepentransportschip. Hierbij werd accommodatie gecreŽerd voor 1,933 passagiers in kooien en 2.159 opvarenden in hangmatten. De muziekzaal en de rooksalon van de toeristenklasse, de leeszaal 3e klasse en de bibliotheek werden ingericht als hospitaalruimten. Het schip kreeg een 15cm en een 7,5cm kanon en een zestal luchtafweermitrailleurs aan boord. De Nieuw Amsterdam werd vanaf 24 december 1940 als troepentransschip ingezet. Het omgebouwde passagiersschip vervoerde tussen 24 december 1940 en 8 april 1946, toen het door het British Ministry of War Transport vrijgegeven werd, 323.267 geallieerde manschappen. Volgens de charterovereenkomst werd de Nieuw Amsterdam alleen ingezet op de Indische Oceaan en op de Stille Oceaan.

Vanaf augustus 1947 werd de Nieuw Amsterdam in Rotterdam weer in de originele staat teruggebracht en ingezet als passagiersschip. In 1961 werd het schip gemoderniseerd bij de Rotterdamse Droogdok Maatschappij en ingericht als cruiseschip. Op 7 december 1973 ving het ss Nieuw Amsterdam haar laatste cruisevaart aan en kwam tien dagen later terug. Enkele dagen later werd het schip opgelegd te Port Everglades bij Fort Lauderdale in Florida en op 9 januari 1974 voor sloop verkocht aan Nan Fong steel Enterprise Ltd te Kaohsiung, Taiwan.

ss Pennland

Bouwwerf:Harland & Wolff Ltd., Belfast, Groot BrittanniŽ
Op stapel gezet:november 1913
Te water gelaten:17 november 1920
Opgeleverd:25 mei 1922
Grootste lengte:183 meter
Grootste breedte:20,66 meter
Waterverplaatsing:16.381 ton
Machine-installatie:3 x triple expansie stoommachines met LP turbines
Machinevermogen:12.200 pk
Maximale snelheid:16 knopen
Passagierscapaciteit:538 passagiers

De Pennland werd in 1922 opgeleverd als Pittsburgh aan de International Navigation Company te Liverpool. Op 13 januari 1926 werd de naam veranderd in Pennland. In 1935 werd het stoomschip verkocht aan de Red Star Linie te Hamburg, Duitsland en onderhield, samen met de Westernland, een verbinding tussen Antwerpen en New York. Op 3 juni 1939 nam de HAL het schip over, maar het bleef op dezelfde lijndienst actief, maar dan onder Nederlandse vlag. De Pennland werd van 13 juli tot 28 augustus 1940 te Liverpool verbouwd tot troepentransportschip. Tijdens de evacuatie van het Britse expeditieleger uit Griekenland werd het schip, op weg van Kreta naar Megara, op 25 april 1941, door Duitse bommen zwaar beschadigd. Het schip was niet meer te redden en werd door de Britse torpedobootjager HMS Griffin met kanonvuur tot zinken gebracht. Bij de aanval op ss Pennland waren vier doden te betreuren.

ss Volendam

Bouwwerf:Harland & Wolff Ltd., Glasgow, Groot BrittanniŽ
Te water gelaten:6 juli 1922
Opgeleverd:12 oktober 1922
Grootste lengte:175,26 meter
Grootste breedte:20,42 meter
Diepgang:9 meter
Waterverplaatsing:15.434 ton
Machine-installatie:2 x stoomturbines
Machinevermogen:8.000 pk
Maximale snelheid:15 knopen
Passagierscapaciteit:263 1e klasse, 436 2e klasse en 200 3e klasse passagiers

Het dubbelschroefstoomschip Volendam werd bij Harland & Wolff te Schotland gebouwd voor de maildienst van de HAL. Op 30 augustus 1940 werd het ss Volendam, varende in konvooi OB-205 van Liverpool naar de Verenigde Staten, getorpedeerd door de Duitse onderzeeboot U-60. De Volendam onder kapitein Wepster was toegewezen aan het Child Evacuation Program en vervoerde 879 mensen, 273 bemanningsleden, 320 kinderen met hun begeleiders en 286 andere passagiers. De Volendam werd getroffen door een torpedo op ongeveer 200 mijl ten westen van Bloody Foreland. De torpedo sloeg in het eerste schot en maakte een gat van zestien bij tien meter. Spoedig was het nodig om het schip te verlaten en de opvarenden werden gered door drie andere, Britse schepen van het konvooi: het stoomvrachtschip Bassethoundkennel en de stoomtankers Valldemosa en Olaf Fostenes. De passagiers werden teruggebracht naar Groot-BrittanniŽ. Het enige slachtoffer was een bemanningslid, die verdronk toen hij overboord viel. De Volendam werd op sleeptouw genomen door de sleepboot HMS Salvonia en aan de grond gezet bij het eiland Bute. Later werd het schip gelicht en gerepareerd bij Cammell Laird te Liverpool. Eenmaal in een droogdok opgenomen bleek dat een tweede torpedo in haar boeg niet was geŽxplodeerd. Van 14 april tot 3 juli 1941 werd het schip op de werf te Liverpool verbouwd tot troepentransportschip en vervoerde tijdens de oorlog 132.551 geallieerde troepen. Na de oorlog werd het schip gecharterd door de Nederlandse regering om troepen naar Nederlands Oost-IndiŽ te brengen en emigranten naar AustraliŽ en Canada te vervoeren. In september 1948 kwam het schip terug bij de HAL. Op 13 november 1951 werd het schip opgelegd in Rotterdam en op 3 februari 1952 voor sloop verkocht aan Frank Rijsdijks IndustriŽle Ondernemingen te Hendrik-Ido-Ambacht.

ss Westernland

Bouwwerf:Harland & Wolff Ltd., Belfast, Groot BrittanniŽ
Op stapel gezet:13 november 1913
Te water gelaten:19 april 1917
Opgeleverd:december 1918
Grootste lengte:183,1 meter
Grootste breedte:20,66 meter
Waterverplaatsing:16.479 ton
Machine-installatie:2 x triple expansie stoommachines met LP turbines
Machinevermogen:12.200 pk
Aantal schroeven:2
Maximale snelheid:16,5 knopen
Passagierscapaciteit:538 passagiers

De Westernland werd in 1918 als Royal Mail Ship (RMS) Regina opgeleverd aan de British & North Atlantic Steam Navigation Company te Liverpool. In 1930 werd het schip door F. Leyland & Co. te Liverpool, die sinds maart 1922 de nieuwe eigenaar van het schip was, omgedoopt tot Westernland. De Westernland werd in 1935 verbouwd tot zogenaamd ťťnklasse-passagiersschip toen het overgenomen werd door de Red Star Linie uit Duitsland, die het net als de Pennland, inzette op de lijn Antwerpen-New York. In maart 1939 nam de HAL het schip over en zette het de lijndienst voort onder Nederlandse vlag. Op 11 mei 1940 werd het schip in Falmouth door de Koninklijke Marine gevorderd en als logementsschip ingezet voor uit Nederland afkomstig marinepersoneel. Op 12 juli 1940 werd Hr. Ms. Westernland overgedragen aan het Britse Ministry of War Transport en in Liverpool omgebouwd tot troepentransportschip. Het schip begon in die hoedanigheid haar eerste reis op 31 augustus 1940. Op 29 januari 1943 werd het troepentransportschip verkocht aan de British Admiralty om te worden verbouwd tot werkschip ten behoeve van torpedobootjagers. Deze verbouwing ging echter niet door en op 5 november 1945 werd het schip opgelegd in Blackwater bij Londen. In oktober 1946 werd de Westernland verkocht aan de rederij South Georgia Co. om te worden verbouwd tot walvisvaarder, maar ook deze plannen vonden geen doorgang. Op 15 juli 1947 werd het schip uiteindelijk voor sloop verkocht aan de British Iron & Steel Corporation te Northumberland.

Definitielijst

kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De Nieuw Amsterdam van de HAL was het grootste Nederlandse troepentransportschip.
(Bron: Maritiem Digitaal)


Het stoompassagiersschip Pennland van de HAL.
(Bron: Delcampe)


De Volendam als troepentransportschip.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De Westernland diende in 1940 nog als Hr. Ms. Westernland voor de Koninklijke Marine.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
02-03-2015
Laatst gewijzigd:
29-10-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.