Operatie Catherine, Britse operatie in de Baltische Zee

Inleiding
Ten einde de Duitse aanvoer van ijzererts vanuit Zweden te verstoren, werden diverse operaties ontworpen. Eťn daarvan was het plan om een eskader van de Royal Navy naar de Baltische zee te zenden. Het doel van deze operatie was de handel tussen Duitsland, de Sovjet-Unie, Zweden, Finland, Estland en Letland te verstoren, waaronder het transport van de Zweedse ijzererts naar Duitsland. De operatie, genaamd Operatie Catherine of ook wel Project Catherine, zou in het voorjaar van 1940 hebben moeten plaatsvinden. Door de ontwikkelingen in ScandinaviŽ en de Duitse operatie Weser (WeserŁbung), werd dit plan niet uitgevoerd.

Operatie Catherine
Het idee voor operatie Catherine kwam eind september 1939†van de First Lord of the Admiralty, Winston Churchill. Het operatieplan zelf werd opgesteld door de Admiral of the Fleet, Lord Cork. Operatie Catherine was eigenlijk een herzien plan uit de Eerste Wereldoorlog, waarbij een Brits marine eskader een Russisch leger aan land zou moeten zetten in het Duitse Pommeren. Door de ervaringen bij Gallipoli, werd dit plan nooit ten uitvoer gebracht.

Volgens het plan zou een eskader, bestaande uit drie slagschepen van de Revenge-klasse, een vliegdekschip, vijf kruisers, twee flottieljes torpedobootjagers, onderzeeboten en ondersteuningsschepen, naar de Baltische Zee afreizen om daar de toevoer naar Duitsland te verstoren. Met name de slagschepen moesten hiervoor worden aangepast. Zij dienden een lagere diepgang te krijgen en betere luchtverdediging, alsmede verbeterde afweer tegen aanvallen van onderzeeboten. Als vlaggenschip werd HMS Royal Sovereign (05) aangewezen. De andere voor dit plan te selecteren slagschepen waren HMS Revenge (06) en HMS Royal Oak (08). De belangrijkste reden waarom Churchill en zijn plannenmakers deze schepen kozen was gelegen in het feit dat de schepen eigenlijk al verouderd waren voor moderne oorlogvoering en derhalve een verlies van deze schepen niet onoverkomelijk was. Voor HMS Royal Oak (08), zou al snel vervanging gevonden moeten worden, aangezien dit schip op 14 oktober 1939 in Scapa Flow tot zinken werd gebracht. Welke ander schepen voor deze operatie zouden worden aangewezen is niet bekend.

De drie slagschepen zouden voorziene worden van holle drijflichamen langs de romp om de schepen kleinere diepgang te geven. Door water in en uit deze ruimten te pompen kon de diepgang van de schepen gevarieerd worden. Twee geschutstorens zouden moeten worden vervangen door houten mockups om gewicht te sparen en de vijand te misleiden. Door de besparing, kon aanvullende bepantsering worden aangebracht. De schepen zouden tevens aanvullend luchtafweer krijgen. Om her plan geaccepteerd te krijgen door de Admiralty, besloot Churchill ťťn van Groot-BrittanniŽ's belangrijkste ontwerpers, de Director of Naval Constructions, Sir Stanley Goodall bij het plan te betrekken. Als potentieel vlootkommandant benaderde hij Admiral of the Fleet William Boyle. Beide mannen met een goede reputatie. Eind september meldde William Boyle dat de voorgestelde operatie onuitvoerbaar was, tenzij het Britse eskader ten minste 30 procent groter zou zijn dan de gehele Duitse vloot in de Baltische Zee.

Tegenstand
De First Sea Lord, Admiral Sir Dudley Pound was tegen het plan. De verbouwingen zouden te veel elders nodige materialen verbruiken en de slagschepen zouden in zijn ogen hard nodig zijn voor operaties elders, indien ItaliŽ en Japan zich met de strijd zouden gaan bemoeien. Een andere voorwaarde dat Sir Dudley Pound naar voren bracht, was dat Duitslands bondgenoot de Sovjet-Unie zich buiten de strijd zou houden en dat Noorwegen en Zweden samenwerking dienden toe te zeggen om de schepen een vluchthaven te kunnen verschaffen.†De Admiralty's Plan Division, meldde dat het plan alleen doorgang zou kunnen vinden indien Japan neutraal zou blijven in de strijd. Ondanks zijn tegenargumenten, drukte Winston Churchill het plan door. Ondanks zijn bezwaren, ging Sir Dudley Pound geen directe confrontatie aan met Churchill over dit plan en de voorbereidingen gingen door. Aangezien echter vele leidinggevenden binnen de Admiralty tegen het plan waren, werden de voorbereidingen structureel vertraagd. Een besluit tot verbouwing van de slagschepen werd zoveel vertraagd dat deze nooit voor het voorjaar van 1940 gereed zouden kunnen zijn.

Of het een realistisch plan was zou men† nooit te weten komen. Op 20 januari 1940 besloot Churchill zelf het plan vooralsnog uit te stellen. Door de Duitse invasie in Noorwegen en Denemarken in april 1940, werd het hele plan uitgesteld.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
invasie
Gewapende inval.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Afbeeldingen


Winston Churchill, de bedenker van Operatie Catherine


HMS Royal Sovereign
(Bron: Wilco Vermeer collection)

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
06-03-2015
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.